Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 33
Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda
Forest-Stage Discipline and Austerity
पितर ऊचु. सुमहानेष प्रश्नो वै यस्त्वया समुदीरित:
pitaras ūcuḥ | sumahān eṣa praśno vai yas tvayā samudīritaḥ |
Wika ng mga Pitṛ: “O banal na sugo na naglalakbay sa kalangitan, ang tanong na iyong itinaas ay tunay na napakadakila. Nagtanong ka sa amin tungkol sa isang kamangha-mangha at maselang lihim. Maging ang mga diyos at ang mga pantas ay pumupuri sa ritwal para sa mga ninuno (pitṛ-karman), sapagkat itinataguyod nito ang pasasalamat, ang pagpapatuloy ng angkan, at ang tungkuling moral na iniuukol sa mga nauna.”
देवदूत उवाच
Educational Q&A
The verse elevates pitṛ-karman (ancestral duties such as śrāddha) as a profound dharmic obligation. Honoring ancestors is portrayed as an ethically weighty act praised even by gods and sages, grounding social continuity, gratitude, and responsibility across generations.
The Pitṛs respond to a sky-traveling divine messenger, acknowledging that he has posed an exceptionally important and subtle question. They frame the topic—ancestral rites—as a revered secret of dharma, endorsed by higher beings, preparing to explain its significance.