Shloka 8
Anuśāsana-parva Adhyāya 112: Dharma as the sole companion; karmic witnesses; rebirth sequences
Bṛhaspati–Yudhiṣṭhira Saṃvāda
सर्वत्यागेष्वभिरता: सर्वज्ञा: समदर्शिन: । शौचेन वृत्तशौचार्थास्ति तीर्था: शुचयश्च ये
sarvatyāgeṣv abhiratāḥ sarvajñāḥ samadarśinaḥ | śaucena vṛttaśaucārthās tīrthāḥ śucayaś ca ye ||
Sinabi ni Bhīṣma: Yaong mga nagagalak sa ganap na pagtalikod, yaong marunong sa pinakamataas na diwa at tumitingin sa lahat ng nilalang nang pantay—yaong, sa pamamagitan ng disiplina ng kadalisayan, ay nabubuhay para sa paglilinis ng loob—ang mga dalisay ang isip na ito ang siyang pinakamataas na tīrtha.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True sanctity is not merely a location or external rite: a person who practices complete renunciation, equal vision, and disciplined purity becomes a living tīrtha—an embodiment of what purifies others.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira on dharma, redefining ‘holy places’ by praising the ethically and spiritually purified as the highest tīrthas.