Shloka 7
Anuśāsana-parva Adhyāya 112: Dharma as the sole companion; karmic witnesses; rebirth sequences
Bṛhaspati–Yudhiṣṭhira Saṃvāda
रजस्तम: सत्त्वमथो येषां निर्धौतमात्मन: । शौचाशौचसमायुक्ता: स्वकार्यपरिमार्गिण:
rajas-tamaḥ sattvam atho yeṣāṁ nirdhautam ātmanaḥ | śaucāśauca-samāyuktāḥ sva-kārya-parimārgiṇaḥ ||
Sinabi ni Bhishma: Yaong mga nalinis ang kalooban mula sa rajas, tamas, at maging sattva—kaya’t lumaya sa tatlong guṇa—na bagama’t kumikilos sa gitna ng “dalisay” at “di-dalisay” na kalagayan sa panlabas na daigdig, ay patuloy na naghahanap lamang ng tunay nilang tungkulin (gaya ng pagninilay sa katotohanan, meditasyon, at pagsamba): ang mga taong ito, na nakatuon sa paglilinis ng loob sa pamamagitan ng disiplinadong asal, ay sila mismo ang pinakamataas na tīrtha. Ang kanilang presensya’y higit na nagpapabanal kaysa alinmang panlabas na paglalakbay, sapagkat ang kanilang buhay ay nakaugat sa pagtalikod, kaalaman, at pantay na pagtanaw.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
External states of purity/impurity are secondary; the highest sanctity lies in a person who has transcended the three guṇas and steadily pursues inner duty—truth-inquiry, meditation, and worship—thereby becoming a ‘living tīrtha’ through self-purification and renunciation.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhishma continues teaching about dharma and sacredness, redefining ‘holy places’ by emphasizing the spiritual stature of guṇa-transcending sages over mere external pilgrimage or ritual conditions.