Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 55
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
(देवालये5थ गोवन्दे चैत्ये सस्येषु विश्रमे । भक्ष्यान् भूक्त्वा क्षुतेअध्वानं गत्वा मूत्रपुरीषयो: ।।
bhīṣma uvāca | devālaye 'tha govande caitye sasy eṣu viśrame | bhakṣyān bhuktvā kṣute 'dhvānaṃ gatvā mūtrapurīṣayoḥ || dvir ācāmed yathānyāyaṃ hṛdagataṃ tu pibann apaḥ | annaṃ bubhukṣamāṇas tu trir mukhena spṛśed apaḥ | bhuktvā cānnaṃ tathaiva trir dviḥ punaḥ parimārjayet ||
Wika ni Bhīṣma: Huwag umihi o dumumi malapit sa templo, sa gitna ng mga baka, sa dambanang banal (caitya), malapit sa mga punong kaugnay ng pagsamba, malapit sa pahingahan, o sa mga bukiring masaganang tumutubo. Pagkatapos kumain, pagkatapos bumahing, pagkatapos maglakbay sa daan, at pagkatapos dumumi o umihi, gawin ang nararapat na paglilinis at saka magsagawa ng ācāmana nang dalawang ulit ayon sa tuntunin—uminom ng tubig na wari’y umaabot hanggang dibdib. Ang lalaking maghahain ng pagkain ay dapat mag-ācāmana nang tatlong ulit; matapos kumain ay muli ring tatlong ulit, at saka punasan ang bibig nang dalawang beses gamit ang ugat ng hinlalaki.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Maintain śauca (purity) by respecting sacred and communal spaces—temples, shrines, cattle areas, resting places, and cultivated fields—and by performing prescribed ācāmana and cleansing after common impurity-causing acts such as eating, sneezing, traveling, and excretion.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Bhīṣma continues advising on dharmic conduct, giving practical rules of daily purity: prohibitions about where to relieve oneself and the proper sequence and manner of ācāmana before and after meals and after other activities.