Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 101
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
भोजन करनेके पश्चात् कुल्ला करके मुँह धो ले और एक हाथसे दाहिने पैरके अँगूठेपर पानी डाले ।।
bhojanaṃ kṛtvā kullaṃ kṛtvā mukhaṃ prakṣālya ekena hastena dakṣiṇapādāṅguṣṭhe jalaṃ nikṣipet | pārṇiṃ mūrdhni samādhāya spṛṣṭvā cāgniṃ samāhitaḥ | jñātiśraiṣṭhyam avāpnoti prayogakuśalo naraḥ ||
Sabi ni Bhishma: Pagkatapos kumain, dapat magmumog at maghugas ng mukha, saka gamit ang isang kamay ay magbuhos ng tubig sa hinlalaki ng kanang paa. Pagkaraan, ilagay ang palad sa tuktok ng ulo at, sa isip na nakatuon, hipuin sa diwa (ibig sabihin, kilalanin nang may paggalang) ang sagradong apoy na si Agni. Ang taong bihasa sa wastong pagtalima sa mga alituntunin ay nagkakamit ng kataasan sa hanay ng kanyang mga kamag-anak. Itinuturo nito na ang disiplinadong kalinisan matapos kumain at ang mapagmuning paggalang ay tanda ng marangal na dharma sa buhay ng maybahay.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That everyday dharma is upheld through disciplined cleanliness after eating and mindful reverence to the sacred fire; correct observance (prayoga) cultivates social and moral excellence, bringing esteem among one’s relatives.
Bhishma, instructing on rules of conduct, describes a sequence of post-meal actions—rinsing, washing, pouring water on the right great toe, placing the palm on the head, and mentally honoring Agni—stating that such proper practice leads to distinction among one’s kin.