Shloka 46
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
गयां गयशिरश्वैव विपाशां स्थूलवालुकाम् | कृष्णां गंगां पजचनदं महाह्दमथापि च
gayāṁ gayaśiraś caiva vipāśāṁ sthūlavālukām | kṛṣṇāṁ gaṅgāṁ pañcanadaṁ mahāhradam athāpi ca ||
Wika ni Dhṛtarāṣṭra: “(Narinig ko ang) Gayā at Gayaśiras, ang Vipāśā na may malalapad na pampang na buhangin, ang ilog Kṛṣṇā, ang Gaṅgā, ang lupain ng limang ilog (Pañcanada), at pati ang dakilang lawa.” Sa kontekstong ito, binibilang ng hari ang mga tanyag na tīrtha—mga banal na pook at tubig—na ang pag-alaala at pagdalaw ay iniuugnay sa pagdalisay, sa pagkamal ng puṇya, at sa huwarang etikal na paghahanap ng dharma sa pamamagitan ng paglalakbay-dasalan, hindi sa pamamagitan ng kapangyarihan.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the Mahābhārata’s emphasis on tīrtha-yātrā—turning toward sacred places and waters as a dharmic means of inner purification and accruing merit, reminding rulers and householders that ethical renewal can be sought through restraint, reverence, and pilgrimage.
Dhṛtarāṣṭra is listing celebrated pilgrimage sites—rivers and holy locales—within a broader discourse on dharma and the fruits of visiting or honoring tīrthas, situating moral instruction within India’s sacred geography.