Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

उपदेशदोषप्रसङ्गः (Upadeśa-doṣa-prasaṅgaḥ) — The Risk of Misapplied Counsel

स तं पुरोधाय सुखमवसद्‌ भरतर्षभ | राज्यं शशास धर्मेण प्रजाश्न॒ परिपालयन्‌,भरतश्रेष्ठी ऋषिको पुरोहित बनाकर वह राजा सुखपूर्वक रहने और धर्मपूर्वक प्रजाका पालन करते हुए राज्यका शासन करने लगा

sa taṃ purodhāya sukham avasad bharatarṣabha | rājyaṃ śaśāsa dharmeṇa prajāś ca paripālayan ||

Wika ni Bhishma: “O bantog na toro sa angkan ng Bharata, nang italaga niya iyon bilang purohita ng kanilang angkan, namuhay ang hari nang may ginhawa at namahala sa kaharian ayon sa dharma, pinangangalagaan at inaaruga ang kanyang mga nasasakupan.”

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
पुरोधायhaving placed in front / having appointed as purohita
पुरोधाय:
TypeVerb
Rootपुरस् + धा (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
सुखम्happily / in comfort
सुखम्:
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
अवसत्dwelt / lived
अवसत्:
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
FormImperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत + ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
राज्यम्the kingdom
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
शशासruled / governed
शशास:
TypeVerb
Rootशास् (धातु)
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
धर्मेणby righteousness / according to dharma
धर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रजाःthe subjects
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Accusative, Plural
परिपालयन्protecting / maintaining
परिपालयन्:
TypeVerb
Rootपरि + पाल् (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
A
a king (unnamed in this verse)
P
purohita (royal priest)
B
Bharatas (dynastic reference)

Educational Q&A

A king’s legitimacy and well-being rest on dharmic governance: appointing a competent purohita for guidance, ruling by righteousness, and actively protecting and sustaining the people.

Bhishma describes a king who, after appointing a priest-counselor (purohita), lives peacefully and administers the kingdom according to dharma while safeguarding his subjects.