Shloka 55
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
आदित्यश्रन्द्रमा विष्णुरापो वायु: शतक्रतुः । अग्नि:खं पृथिवी मित्र: पर्जन्यो वसवो5दिति:
ādityaś candramā viṣṇur āpo vāyuḥ śatakratuḥ | agniḥ khaṃ pṛthivī mitraḥ parjanyo vasavo 'ditiḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Ang Araw, ang Buwan, si Viṣṇu, ang mga Tubig, ang Hangin, si Śatakratu (Indra), ang Apoy, ang Kalawakan, ang Daigdig, si Mitra, si Parjanya (diyos ng ulan), ang mga Vasu, at si Aditi—ang mga ito’y dapat maunawaang mga kapangyarihang banal na lumalaganap sa buong sanlibutan.” Sa aral na ito, itinuturo ni Bhīṣma na sa maraming pangalan at anyo, iisang sagradong kaayusan ang kinikilala; kaya nararapat ang paggalang, pagpipigil, at matuwid na asal sa lahat ng nilalang at sa mga sangkap na nagtataguyod ng buhay.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a catalog of major Vedic divine powers identified with cosmic elements and sustaining forces (sun, moon, water, wind, fire, earth, rain, etc.). The ethical thrust is to cultivate reverence and disciplined conduct by recognizing the sacred presence that upholds the world through many names and forms.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma. Here he enumerates prominent deities and elemental powers, situating moral instruction within a cosmological frame: dharma aligns human behavior with the forces that sustain life and social order.