Shloka 4
Śāṃtanu’s Ideal Rule; Devavrata’s Return; The Satyavatī Marriage Condition and Bhīṣma’s Vow (आदि पर्व, अध्याय ९४)
ययातिरु्वाच न भिथ्याहं विक्रयं वै स्मरामि वृथा गृहीतं शिशुकाच्छडकमान: । कुर्या न चैवाकृतपूर्वमन्यै- विधित्समान: किमु तत्र साधु,ययातिने कहा--मैंने इस प्रकार कभी झूठ-मूठकी खरीद-बिक्री की हो अथवा छलपूर्वक व्यर्थ कोई वस्तु ली हो, इसका मुझे स्मरण नहीं है। मैं कालचक्रसे शंकित रहता हूँ। जिसे पूर्ववर्ती अन्य महापुरुषोंने नहीं किया वह कार्य मैं भी नहीं कर सकता हूँ; क्योंकि मैं सत्कर्म करना चाहता हूँ
yayātir uvāca | na mithyāhaṃ vikrayaṃ vai smarāmi vṛthā gṛhītaṃ śiśukāc chadakamānaḥ | kuryā na caivākṛtapūrvam anyair vidhitsamānaḥ kim u tatra sādhu ||
Sabi ni Yayāti: “Hindi ko maalala na kailanman ay nakipagpalitan sa huwad na pagbili at pagbenta, ni na kumuha ako ng anuman nang walang saysay sa pamamagitan ng panlilinlang—kahit mula sa isang bata. Ni hindi ko rin gagawin ang gawaing hindi ginawa ng mga dakilang tao noon. Sapagkat nais kong kumilos ayon sa tama—kaya anong kabutihan ang naroon sa gayong gawain?”
प्रतर्दन उवाच
Educational Q&A
The verse upholds ethical integrity: one should avoid deceit in transactions, never take what is not rightfully given (even from the vulnerable), and refrain from questionable innovations that lack the sanction of established righteous precedent.
Yayāti speaks in self-defense and moral reflection, asserting that he has not practiced fraudulent trade or deceitful taking, and that he will not pursue an unprecedented act if it cannot be justified as truly ‘sādhu’ (good/right) within dharma.