Shloka 5
ययातेर्वानप्रस्थतपःस्वर्गारोहणम् | Yayāti’s Vānaprastha Austerities and Ascent to Heaven
तमेव देशं सम्प्राप्तो जलार्थी श्रमकर्शित: । ददृशे देवयानीं स शर्मिष्ठां ताश्न॒ योषित:,उस समय उसके साथ एक हजार दासियोंसहित शर्मिष्ठा भी सेवामें उपस्थित थी। वनके उसी प्रदेशमें जाकर वह उन समस्त सखियोंके साथ अत्यन्त प्रसन्नतापूर्वक इच्छानुसार विचरने लगी। वे सभी किशोरियाँ वहाँ भाँति-भाँतिके खेल खेलती हुई आनन्दमें मग्न हो गयीं। वे कभी वासन्तिक पुष्पोंके मकरन्दका पान करतीं, कभी नाना प्रकारके भोज्य पदार्थोंका स्वाद लेतीं और कभी फल खाती थीं। इसी समय नहुषपुत्र राजा ययाति पुनः शिकार खेलनेके लिये दैवेच्छासे उसी स्थानपर आ गये। वे परिश्रम करनेके कारण अधिक थक गये थे और जल पीना चाहते थे। उन्होंने देवयानी, शर्मिष्ठा तथा अन्य युवतियोंकों भी देखा
vaiśampāyana uvāca | tameva deśaṃ samprāpto jalārthī śramakarśitaḥ | dadarśa devayānīṃ sa śarmiṣṭhāṃ tāś ca yoṣitaḥ ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Dahil sa pagod sa pagsisikap at sa paghahanap ng tubig, dumating siya sa mismong lugar na iyon. Doon niya nakita sina Devayānī, Śarmiṣṭhā, at ang iba pang mga dalaga. Ipinapakita ng tagpong ito na ang mga pagkikitang tila nagkataon—hinuhubog ng kalagayan at pagnanasa—ay nagiging mga sandaling nagbubukas ng malalaking kahihinatnang moral.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how ordinary human needs (fatigue, thirst) can lead to decisive encounters; such moments test restraint and judgment, and they often become the starting point for far-reaching ethical consequences in the epic’s moral universe.
A man, exhausted and looking for water, reaches the same location and sees Devayānī, Śarmiṣṭhā, and other young women there—setting up the next developments in the Devayānī–Śarmiṣṭhā–Yayāti storyline.