Shloka 96
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
समयो यौवराज्यायेत्यब्रवीच्च शकुन्तलाम् | महर्षि कण्वने उस कुमार और उसके लोकोत्तर कर्मको देखकर शकुन्तलासे कहा --“अब इसके युवराज-पदपर अभिषिक्त होनेका समय आया है,सत्यधर्मच्युतात् पुंस: क्रुद्धादाशीविषादिव । अनास्तिको<प्युद्धिजते जन: कि पुनरास्तिक: जो सत्यरूपी धर्मसे भ्रष्ट है, वह पुरुष क्रोधमें भरे हुए विषधर सर्पके समान भयंकर है। उससे नास्तिक भी भय खाता है; फिर आस्तिक मनुष्यके लिये तो कहना ही क्या है
samayo yauvarājyāyety abravīc ca śakuntalām | satyadharmacchyutāt puṁsaḥ kruddhād āśīviṣād iva | nāstiko 'py udbhijate janaḥ ki punar āstikaḥ ||
Isinalaysay ni Vaiśampāyana: Nang makita ang bata at ang kanyang pambihirang mga gawa, sinabi ng dakilang rishi na si Kaṇva kay Śakuntalā: “Dumating na ang panahon upang siya’y pahiran at italaga bilang yuvarāja, ang tagapagmana. Sapagkat ang taong lumihis sa dharma ng katotohanan, kapag nagngangalit sa galit, ay nakapangingilabot na gaya ng makamandag na ahas. Maging ang walang pananampalataya ay natatakot sa gayong tao—lalo pa ang taong tapat sa dharma.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Truthfulness is a foundation of dharma; when a person deviates from truth, anger makes him dangerous like a venomous snake. Such moral unreliability inspires fear in everyone—especially those committed to dharma.
Vaiśampāyana reports that sage Kaṇva, impressed by the boy’s extraordinary qualities, tells Śakuntalā that the time has come to have him installed as heir-apparent, and he underscores the ethical importance of steadfast truth and dharma in rulership.