Shloka 41
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
Devanagari script
अर्ध भार्या मनुष्यस्य भार्या श्रेष्ठतम: सखा । भार्या मूल॑ त्रिवर्गस्य भार्या मूल तरिष्यत:,'भार्या पुरुषका आधा अंग है। भार्या उसका सबसे उत्तम मित्र है। भार्या धर्म, अर्थ और कामका मूल है और संसार-सागरसे तरनेकी इच्छावाले पुरुषके लिये भार्या ही प्रमुख साधन है
Translation
“Ang asawa ay kalahati ng tao. Ang asawa ang pinakadakilang kaibigan. Ang asawa ang ugat ng trivarga—dharma, artha, at kāma—at para sa lalaking nagnanais tumawid sa dagat ng saṃsāra, ang asawa ang pangunahing sandigan.”
Word by Word
अर्धम्half
अर्धम्:
Karta
TypeNoun
Rootअर्ध
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
मनुष्यस्यof a man
मनुष्यस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Genitive, Singular
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
श्रेष्ठतमःthe very best
श्रेष्ठतमः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठतम
FormMasculine, Nominative, Singular
सखाfriend
सखा:
Karta
TypeNoun
Rootसखि
FormMasculine, Nominative, Singular
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
मूलम्root, foundation
मूलम्:
Karta
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Nominative, Singular
त्रिवर्गस्यof the three aims (dharma-artha-kāma)
त्रिवर्गस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्रिवर्ग
FormMasculine, Genitive, Singular
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
मूलम्root, chief basis
मूलम्:
Karta
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Nominative, Singular
तरिष्यतःof/for one who will cross (over)
तरिष्यतः:
Karta
TypeVerb
Rootतॄ
FormPeriphrastic Future (Luṭ), Third, Singular
Speaker
दुष्यन्त उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes