Shloka 8
Tapovana-praveśaḥ — The King’s Entry into the Sacred Grove and Vision of the Āśrama
कुमारांश्व कुमारीश्व पुन: क्षत्राभिवृद्धये । एवं तद् ब्राह्माणै: क्षत्रं क्षत्रियासु तपस्विभि:,राजन्! उन सहसों क्षत्राणियोंने ब्राह्मणोंसे गर्भ धारण किया और पुन: क्षत्रियकुलकी वृद्धिके लिये अत्यन्त बलशाली क्षत्रियकुमारों तथा कुमारियोंको जन्म दिया। इस प्रकार तपस्वी ब्राह्मणोंद्वारा क्षत्राणियोंके गर्भसे धर्मपूर्वक क्षत्रिय-संतानकी उत्पत्ति और वृद्धि हुई। वे सब संतानें दीर्घायु होती थीं। तदनन्तर जगतमें पुनः ब्राह्मणप्रधान चारों वर्ण प्रतिष्ठित हुए
kumarāṁś ca kumārīś ca punaḥ kṣatrābhivṛddhaye | evaṁ tad brāhmaṇaiḥ kṣatraṁ kṣatriyāsu tapasvibhiḥ ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Upang muling maparami ang lahing Kṣatriya, ang mga Brahmanang mapag-aske ay nagluwal ng mga anak na lalaki at babae sa pamamagitan ng mga babaeng Kṣatriya. Sa ganitong paraan, ayon sa dharma, nalikha ang supling na Kṣatriya at naibalik at napatatag ang kaayusang maharlika. Mahahaba ang buhay ng mga batang iyon; at pagkaraan, sa daigdig, muling tumibay ang apat na varṇa, na ang mga Brahmana ang nasa pangunahin.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames social continuity as a dharmic responsibility: when the Kṣatriya line needs renewal, ascetic Brāhmaṇas—guided by restraint and duty—can help restore the royal order, leading to stability of the four-varṇa system.
Vaiśampāyana describes how Kṣatriya women conceived through tapasvin Brāhmaṇas and gave birth to strong sons and daughters, thereby replenishing Kṣatriya families; the offspring are said to be long-lived, and social order (the four varṇas) becomes re-established.