Shloka 8
Cyavana’s Birth and Bhṛgu’s Curse upon Agni (च्यवनजन्म तथा अग्निशापः)
नाम तस्यास्तदा नद्याक्षक्रे लोकपितामह: । वधूसरेति भगवांद्ष्यवनस्याश्रमं प्रति,वह नदी तपस्वी भूगुकी उस पत्नीके मार्गको आप्लावित किये हुए थी। उस समय लोकपितामह भगवान् ब्रह्माने पुलोमाके मार्गका अनुसरण करनेवाली उस नदीको देखकर उसका नाम वधूसरा रख दिया, जो च्यवनके आश्रमके पास प्रवाहित होती है
nāma tasyās tadā nadyāś cakre lokapitāmahaḥ | vadhūsareti bhagavān ṛṣyavanasya āśramaṃ prati ||
Sinabi ni Śaunaka: Noong sandaling iyon, ang Panginoon, ang lolo ng mga daigdig (Brahmā), ay nagbigay ng pangalan sa ilog na iyon. Nang makita niyang umaagos ito kasunod ng landas ng babaing ikinakasal (Pulomā) patungo sa ermitanyo sa Ṛṣyavana, pinangalanan niya ang ilog na Vadhūsarā—na wari’y tanda ng nagpapabanal na bakas ng paglalakbay ng isang tapat at malinis na asawa, at ng banal na pagkilala sa pangyayaring iyon.
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse presents an etiological moment where a divine authority (Brahmā) names a river after a morally significant event—highlighting how dharmic conduct and pivotal life-transitions (like a bride’s journey) become sanctified and memorialized in sacred geography.
Śaunaka narrates that Brahmā, seeing a river flowing along the route taken by the bride (Pulomā) toward the hermitage in Ṛṣyavana, bestows upon that river the name Vadhūsarā, thereby marking the place and event with a lasting name.