Shloka 6
Jaradkāru Encounters the Pitṛs
Jaratkāru-Pitṛdarśana
न चापश्यन्मृगं राजा चरंस्तस्मिन् महावने । पितरं ते स दृष्टवैव पप्रच्छानभि भाषिणम्,कृशने कहा--अभिमम्युपुत्र राजा परीक्षित् अकेले शिकार खेलने आये थे। उन्होंने एक शीघ्रगामी हिंसक मृग (पशु)-को बाणसे बींध डाला; किंतु उस विशाल वनमें विचरते हुए राजाको वह मृग कहीं दिखायी न दिया। फिर उन्होंने तुम्हारे मौनी पिताको देखकर उसके विषयमें पूछा
na cāpaśyan mṛgaṃ rājā caraṃs tasmin mahāvane | pitaraṃ te sa dṛṣṭvaiva papracchānabhibhāṣiṇam ||
Habang naglalakad ang hari sa malawak na gubat, hindi niya nakita ang usa. Pagkaraan, nang mapansin niya ang iyong ama—na tumutupad sa panatang katahimikan—tinatanong niya ito. Itinatanghal ng pangyayaring ito ang tensiyong moral: ang pagmamadali at pagkayamot ng isang pinuno sa pangangaso ay sumasalubong sa disiplina ng panatang pananahimik ng isang pantas, at dito nagsisimula ang pagkukulang na bunga ng kawalan ng pagtitimpi.
कृश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how impatience and frustration can push even a ruler toward adharma. It contrasts royal urgency with ascetic restraint (silence), implying that self-control and respectful conduct toward sages are essential, especially when one holds power.
The king, unable to find the deer he was pursuing in the vast forest, encounters a silent sage (the listener’s father) and questions him about the deer. The sage’s silence becomes the immediate trigger for the king’s escalating irritation in the subsequent events.