Shloka 32
रुरुदुर्वारणाश्वैव तथा मृगतरक्षव: । तेन शब्देन वित्रेसुर्गड्रोदधिचरा झषा:,कृष्णमशभ्युद्यतास्त्रं च नादं मुमुचुरुल्बणम् | उन्होंने उस जलते हुए वनको और मारनेके लिये अस्त्र उठाये हुए श्रीकृष्ण तथा अर्जुनको देखा। उत्पात और आर्तनादके शब्दसे उस वनमें खड़े हुए वे सभी प्राणी संत्रस्त- से हो उठे थे। उस वनको अनेक प्रकारसे दग्ध होते देख और अस्त्र उठाये हुए श्रीकृष्णपर दृष्टि डाल भयानक आर्तनाद करने लगे हाथी, मृग और चीते भी रोदन करते थे। उनके आर्तनादसे गंगा तथा समुद्रके भीतर रहनेवाले मत्स्य भी थर्रा उठे
rurudur vāraṇāśvaiva tathā mṛgatarakṣavaḥ | tena śabdena vitrēsūr gaṅgodadhicarā jhaṣāḥ, kṛṣṇam abhyudyatāstraṃ ca nādaṃ mumucur ulbaṇam |
Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Umiyak at umatungal ang mga elepante at mga kabayo, gayundin ang mga usa at mababangis na hayop. Sa ingay na iyon, pati ang mga isdang naninirahan sa Gaṅgā at sa karagatan ay nayanig sa takot. Nang makita ang gubat na nagliliyab sa sari-saring paraan, at si Kṛṣṇa at Arjuna na nakataas ang mga sandata upang humampas, ang mga nilalang na naroon sa kakahuyan—nilamon ng masamang pangitain at dalamhati—ay nagpakawala ng nakapangingilabot na daing.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral weight of powerful deeds: when great heroes act with raised weapons amid a blazing forest, the suffering and fear spread beyond the immediate target, affecting innocent creatures and even the waters’ inhabitants. It invites reflection on responsibility, restraint, and compassion within dharmic action.
As the forest burns and Kṛṣṇa and Arjuna stand ready with weapons, the animals within the forest cry out in terror; the uproar is so intense that even fish in the Gaṅgā and the ocean are said to tremble.