Shloka 18

आदि पर्व — खाण्डवदाह प्रसङ्गः: पावकस्य याचनं तथा इन्द्रवर्षनिवारणोपायः

Adi Parva — Khāṇḍava episode: Agni’s request and the means to resist Indra’s rain

Devanagari script

रूपवन्तमधीयानमेकमेकान्तचारिणम्‌ । तस्यैव तपसा राजंस्तद्‌ वनं तेजसा55वृतम्‌,वे बड़े रूपवान्‌ थे और अकेले एकान्तमें रहकर वेदोंका स्वाध्याय करते थे। राजन! उन्हींकी तपस्यासे वह सारा वनप्रान्त तेजोमय हो रहा था

Transliteration

rūpavantam adhīyānam ekam ekāntacāriṇam | tasyaiva tapasā rājan tad vanaṃ tejasā vṛtam ||

Translation

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Siya’y may kagandahang-anyô, masugid sa pag-aaral ng Veda, at namumuhay na nag-iisa, kumikilos sa pag-iisa at katahimikan. O Hari, sa kapangyarihan ng kanyang pag-aayuno at pagninilay, ang gubat na yaon ay nabalot sa maningning na liwanag.”

Word by Word

• रूपवन्तम्: handsome, possessing beauty
• रूपवन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: रूपवत्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अधीयानम्: studying, reciting (the Veda)
• अधीयानम्: Karma
• Type: Verb
• Root: अधि-इ (अधीते)
• Form: Masculine, Accusative, Singular, शानच् (present active participle, parasmaipada usage in epic), Active (participle)

• एकम्: one, alone
• एकम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: एक
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• एकान्तचारिणम्: a solitary dweller; one who moves in seclusion
• एकान्तचारिणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: एकान्तचारिन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• तस्य: of him
• तस्य: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• एव: indeed, only
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• तपसा: by austerity, by penance
• तपसा: Karana
• Type: Noun
• Root: तपस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• तत्: that
• तत्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• वनम्: forest
• वनम्: Karta
• Type: Noun
• Root: वन
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• तेजसा: by radiance, by splendor
• तेजसा: Karana
• Type: Noun
• Root: तेजस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• आवृतम्: covered, enveloped
• Type: Verb
• Root: आ-√वृ (वृणोति/वृणुते) / √वृ (to cover)
• Form: Neuter, Nominative, Singular, क्त (past passive participle), Passive (participle)

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• King (rājan)
• the ascetic/student (unnamed in this verse)
• forest (vana)