Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

कद्रू-इन्द्र-स्तुतिः तथा नागानां तापनिवृत्तिः

Kadrū’s Hymn to Indra and the Nāgas’ Distress

महानदीभिर्बद्वीभि: स्पर्धयेव सहसत्रश: । अभिसार्यमाणमनिशं ददृशाते महार्णवम्‌ । आपूर्यमाणमत्यर्थ नृत्यमानमिवोर्मिभि:,सहस्रों बड़ी-बड़ी नदियाँ आपसमें होड़-सी लगाकर उस विस्तृत महासागरमें निरन्तर मिलती रहती हैं और अपने जलसे उसे सदा परिपूर्ण किया करती हैं। वह ऊँची-ऊँची लहरोंकी भुजाएँ ऊपर उठाये निरन्तर नृत्य करता-सा जान पड़ता है

mahānadībhir baddhvībhiḥ spardhayevā sahasraśaḥ | abhisāryamāṇam aniśaṁ dadṛśāte mahārṇavam | āpūryamāṇam atyarthaṁ nṛtyamānam ivormibhiḥ |

Wika ni Śaunaka: Nasaksihan nila ang dakilang karagatan habang di-mabilang na malalaking ilog—na wari’y magkakaribal sa takbuhan—ay walang tigil na dumadaloy papasok dito. Kahit napupuno hanggang umapaw, tila lagi pa ring gumagalaw, na para bang sumasayaw sa mga alon nito.

महानदीभिःby great rivers
महानदीभिः:
Karana
TypeNoun
Rootमहानदी
FormFeminine, Instrumental, Plural
बद्वीभिःby (many) streams/rivers (reading uncertain)
बद्वीभिः:
Karana
TypeNoun
Rootबद्वी
FormFeminine, Instrumental, Plural
स्पर्धयाwith rivalry/competition
स्पर्धया:
Karana
TypeNoun
Rootस्पर्धा
FormFeminine, Instrumental, Singular
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
सहस्रशःby thousands; in thousands
सहस्रशः:
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस्
अभिसार्यमाणम्being approached/flowed into
अभिसार्यमाणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअभि-√सृ (सारयति)
FormMasculine, Accusative, Singular
अनिशम्constantly
अनिशम्:
TypeIndeclinable
Rootअनिशम्
ददृशातेthey two saw
ददृशाते:
TypeVerb
Root√दृश्
FormPerfect, 3rd, Dual, Atmanepada
महार्णवम्the great ocean
महार्णवम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहार्णव
FormMasculine, Accusative, Singular
आपूर्यमाणम्being filled
आपूर्यमाणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआ-√पॄ (पूरयति/पूर्यते)
FormMasculine, Accusative, Singular
अत्यर्थम्excessively; very much
अत्यर्थम्:
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम्
नृत्यमानम्dancing
नृत्यमानम्:
Karma
TypeAdjective
Root√नृत्
FormMasculine, Accusative, Singular
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
ऊर्मिभिःwith/by waves
ऊर्मिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootऊर्मि
FormFeminine, Instrumental, Plural

शौनक उवाच

शौनक (Śaunaka)
महानदी (great rivers)
महार्णव / महासागर (the great ocean)

Educational Q&A

The verse highlights the ocean’s vastness and steadiness: even when endlessly filled by innumerable rivers, it remains itself—an image often used in Sanskrit literature to suggest inner composure amid constant inflow and change.

Śaunaka describes a दृश्य (scene) of the great ocean: countless large rivers continuously rush into it as if competing, and the ocean, swollen with water, appears to ‘dance’ with its towering waves.