Shloka 40
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
तस्य प्रज्ञाभिपन्नस्य विचित्रपदपर्वण: । सूक्ष्मार्थन्याययुक्तस्य वेदार्थभ्भूषितस्य च,यह महाभारत इतिहास ज्ञानका भण्डार है। इसमें सूक्ष्म-से-सूक्ष्म पदार्थ और उनका अनुभव करानेवाली युक्तियाँ भरी हुई हैं। इसका एक-एक पद और पर्व आश्चर्यजनक है तथा यह वेदोंके धर्ममय अर्थसे अलंकृत है। अब इसके पर्वोकी संग्रह-सूची सुनिये। पहले अध्यायमें पर्वानुक्रमणी है और दूसरेमें पर्वसंग्रह
tasya prajñābhipannasya vicitrapadaparvaṇaḥ | sūkṣmārthanyāyayuktasya vedārthabhūṣitasya ca ||
Ang Mahābhārata na ito—na nauunawaan ng matalas na pag-iisip—ay kahanga-hanga sa bawat salita at bawat parvan (bahagi). Hitik ito sa maseselang kahulugan at wastong pangangatwiran, at pinalalamutian ng diwang Veda na puspos ng dharma. Ngayon, pakinggan ang maikling talaan ng mga parvan: sa unang kabanata naroon ang Parvānukramaṇī (talaan ng pagkakasunod ng mga parvan), at sa ikalawa, ang Parvasaṅgraha (buod na kalipunan ng mga parvan).
राम उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Mahābhārata as a dharma-oriented text whose meanings are subtle yet supported by sound reasoning, and whose authority is enhanced by alignment with Vedic purport.
The speaker introduces the structural guide to the epic: first an index of the parvans (parvānukramaṇī) and then a concise summary of the parvans (parvasaṅgraha), preparing the listener for an organized overview.