Shloka 32
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
तस्यैव दिवसस्यान्ते द्रौणिहार्दिक्यगौतमा: । प्रसुप्तं निशि विश्वस्तं जघ्नुर्याधिष्ठिरे बलम्,अठारहवाँ दिन बीत जानेपर रात्रिके समय अभश्व॒त्थामा, कृतवर्मा और कृपाचार्यने नि:शंक सोते हुए युधिष्ठिरके सैनिकोंको मार डाला
tasyaiva divasas yānte drauṇihārdikyagautamāḥ | prasuptaṃ niśi viśvastaṃ jaghnur yādhiṣṭhire balam ||
Sa pagtatapos ng mismong araw na iyon, sina Drauṇi (Aśvatthāmā), Hārdikya (Kṛtavarmā), at Gautama (Kṛpa) ay pumatay sa gabi sa mga puwersang kakampi ni Yudhiṣṭhira—mga taong natutulog, panatag at walang hinala. Ipinakikita ng pangyayaring ito ang pagbagsak ng asal na maaaring sumunod sa mahabang digmaan: ang tagumpay na hinahangad sa takot at paghihiganti ay nagiging paglabag sa pagpipigil ng kṣatriya, sapagkat ang walang kalaban-laban ang tinatamaan sa halip na harapin sa lantad na labanan.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war can erode dharma: when anger and desperation dominate, even warriors may violate accepted norms by attacking the defenseless. It invites reflection on responsibility, restraint, and the ethical cost of victory pursued without limits.
After the day’s end, Aśvatthāmā, Kṛtavarmā, and Kṛpa carry out a nocturnal slaughter, killing Yudhiṣṭhira’s sleeping and unsuspecting troops—an act remembered as a grievous, morally fraught episode.