Shloka 178
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
कदलीखण्डमध्यस्थं हनूमन्तं महाबलम् । यत्र सौगन्धिकार्थेड्सौ नलिनीं तामधर्षयत्,द्रौपदीने सौगन्धिक कमल लानेके लिये भीमसेनको गन्धमादन पर्वतपर भेजा। यात्रा करते समय महाबाहु भीमसेनने मार्गमें कदलीवनमें महाबली पवननन्दन श्रीहनुमानजीका दर्शन किया। यहीं सौगन्धिक कमलके लिये भीमसेनने सरोवरमें घुसकर उसे मथ डाला
kadalīkhaṇḍamadhyasthaṃ hanūmantaṃ mahābalam | yatra saugandhikārthe saḥ nalinīṃ tām adharṣayat ||
Wika ni Rāma: “Doon, sa gitna ng kakahuyan ng mga punong saging, nakatindig si Hanūmān na makapangyarihan. Sa mismong pook na iyon, sa paghahangad sa mababangong lotus na saugandhika, marahas niyang ginambala ang lawa ng mga lotus.” Ipinakikita ng pangyayaring ito na ang pagnanasa—kahit nagmumula sa paglilingkod sa minamahal—ay maaaring magtulak sa paglabag sa hangganan; at ang pakikipagtagpo sa mas dakilang huwaran (si Hanūmān) ay nagiging aral na nagwawasto: pagpipigil, pagpapakumbaba, at wastong asal.
राम उवाच
Educational Q&A
Power must be governed by dharma: even when acting for a loved one’s wish, one should avoid arrogance and harm. Meeting a superior exemplar (Hanūmān) becomes a moral check, redirecting strength toward humility, restraint, and rightful action.
The verse points to the setting where the mighty Hanūmān is encountered in a plantain grove, connected with the quest for saugandhika lotuses and the forceful disturbance of a lotus-pond—an episode that frames a lesson through the meeting of heroes.