Shloka 114
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
भीमसेनार्जुनौ यत्र संरब्धान् पृथिवीपतीन् । शल्यकर्णो च तरसा जितवन्तौ महामृथे,चैत्ररथपर्वमें गंगाके तटपर अर्जुनने अंगारपर्ण गन्धर्वको जीतकर उससे मित्रता कर ली और उसीके मुखसे तपती, वसिष्ठ और और्वके उत्तम आख्यान सुने। फिर अर्जुनने वहाँसे अपने सभी भाइयोंके साथ पांचालकी ओर यात्रा की। तदनन्तर अर्जुनने पांचालनगरके बड़े-बड़े राजाओंसे भरी सभामें लक्ष्यवेध करके द्रौपदीको प्राप्त किया--यह कथा भी इसी पर्वमें है। वहीं भीमसेन और अर्जुनने रणांगणमें युद्धके लिये संनद्ध क्रोधान्ध राजाओंको तथा शल्य और कर्णको भी अपने पराक्रमसे पराजित कर दिया
bhīmasenārjunau yatra saṃrabdhān pṛthivīpatīn | śalyakarṇau ca tarasā jitavantau mahāmṛdhe ||
Sa bahaging ito ay inaalala kung paanong sina Bhīmasena at Arjuna, sa gitna ng isang dakilang labanan, ay mabilis na nanaig sa mga haring nagngangalit at nagbitbit ng sandata, at tinalo rin sina Śalya at Karṇa sa bisa ng kanilang kagitingan. Ipinapakita ng salaysay na ang galit at pagmamataas na di napipigil sa mga kapulungang maharlika ay humahantong sa sagupaan; samantalang ang lakas na may disiplina at matatag na pasya ay nakapagbabalik ng kaayusan at nakapagtatanggol sa wastong asal at dharma sa harap ng pagsalakay.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical danger of anger-driven action—kings ‘blinded’ by rage rush into violence—while also affirming the kṣatriya ideal that disciplined courage and strength may be used to check unjust aggression and re-establish order.
It points to a remembered battle scene in which Bhīma and Arjuna, facing hostile and furious kings, defeat them decisively; it also notes that even prominent warriors like Śalya and Karṇa are overcome in that great fight.