Shloka 6

धृष्टद्युम्नेन समागतक्षत्रियगणगणना

Dhṛṣṭadyumna’s Enumeration of Assembled Kṣatriyas

Devanagari script

उत्ततार ततः पाशैरविमुक्त: स महानृषि: । विपाशेति च नामास्या नद्याक्षक्रे महानृषि:,तब पाशमुक्त हो महर्षि जलसे निकल आये और उन्होंने उस नदीका नाम “विपाशा' (व्यास) रख दिया

Transliteration

uttatāra tataḥ pāśair avimuktaḥ sa mahānṛṣiḥ | vipāśeti ca nāmāsyā nadyāś cakre mahānṛṣiḥ ||

Translation

Pagkaraan, ang dakilang rishi, na wala nang gapos ng mga tali, ay umahon mula sa tubig. Bilang pag-alaala sa pagkakalaya mula sa pagkakatali, pinangalanan ng dakilang tagakita ang ilog na iyon na “Vipāśā”—“Ang Walang Gapos”—upang ang pangalan nito’y mag-ingat ng aral tungkol sa paglaya sa pagkakabigkis at sa pagbabalik ng nararapat na kalayaan.

Word by Word

उत्ततारcrossed over / came out

ततःthen; from there

पाशैःby/with bonds, nooses

अविमुक्तःnot released; bound

सःhe

महानृषिःthe great sage

विपाशाVipāśā (name of the river)

इतिthus; as

चand

नामname

अस्याःof her/of this (river)

नदीम्the river

अचक्रेmade; gave (a name)

महानृषिःthe great sage

Speaker

गन्धर्व उवाच

Characters & Entities

म

महानृषि (a great sage/seer)

प

पाश (nooses/bonds)

व

विपाशा नदी (Vipāśā River)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes