Shloka 4
कल्माषपाद-शाप-कारणम्
Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse
बभूव सो<स्य सचिव: सम्प्रदीप्त इवाग्निना । त्वरया चोपसंगम्य स्नेहादागतसम्भ्रम:,वे समय पाकर गिरे हुए ऊँचे इन्द्रध्वजकी भाँति पृथ्वीपर पड़े थे। तपतीसे विमुक्त उन महान् धनुर्धर महाराजको इस प्रकार पृथ्वीपर पड़ा देख राजमन्त्री ऐसे व्याकुल हो उठे मानो उनके शरीरमें आग लग गयी हो। वे तुरंत उनके पास जा पहुँचे। स्नेहवश उनके हृदयमें घबराहट पैदा हो गयी थी
babhūva so ’sya sacivaḥ sampradīpta ivāgninā | tvarayā copasaṅgamya snehād āgata-sambhramaḥ ||
Ang kaniyang ministro’y naging wari’y sinilaban ng apoy. Agad siyang nagmadaling lumapit; dahil sa pag-ibig, sinakmal ng balisang pangamba ang kaniyang puso nang makita ang dakilang haring may tangan ng busog na nakahandusay sa lupa—gaya ng matayog na watawat ni Indra na bumabagsak sa takdang panahon.
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic ideal of loyal service: a minister’s duty is not merely administrative but deeply protective and compassionate, responding swiftly and selflessly when the king is in distress.
A great king has fallen to the ground; seeing this, his minister is overwhelmed with alarm—likened to being on fire—and immediately rushes to him, his agitation arising from affection.