Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Amṛta-Pāna, Rāhu’s Detection, and the Sudarśana Intervention (अमृतपान-राहुप्रकाशन-सुदर्शनप्रयोगः)

तस्य शृज्गभमुपारुह्म बहुरत्नाचितं शुभम्‌ । अनन्तकल्पमुद्धिद्ध सुरा: सर्वे महौजस:,उसके शुभ एवं उच्चतम शृंग असंख्य चमकीले रत्नोंसे व्याप्त हैं। वे अपनी विशालताके कारण आकाशके समान अनन्त जान पड़ते हैं। समस्त महातेजस्वी देवता मेरुगिरिके उस महान्‌ शिखरपर चढ़कर एक स्थानमें बैठ गये और सब मिलकर अमृत- प्राप्तिके लिये क्या उपाय किया जाय, इसका विचार करने लगे। वे सभी तपस्वी तथा शौच- संतोष आदि नियमोंसे संयुक्त थे। इस प्रकार परस्पर विचार एवं सबके साथ मन्त्रणामें लगे हुए देवताओंके समुदायमें उपस्थित हो भगवान्‌ नारायणने ब्रह्माजीसे यों कहा--“समस्त देवता और असुर मिलकर महासागरका मन्थन करें। उस महासागरका मन्‍न्थन आरम्भ होनेपर उसमेंसे अमृत प्रकट होगा

tasya śṛṅgabhūmam upāruhya bahuratnācitaṃ śubham | anantakalpam uddiṣṭaṃ surāḥ sarve mahaujasaḥ ||

Wika ni Śaunaka: “Pag-akyat nila sa mapalad na tuktok na iyon, na inukit at inlay ng sari-saring hiyas, nakita ito ng makapangyarihang mga diyos na wari’y walang hanggan—malawak na gaya ng langit. Nagtipon sila sa dakilang taluktok ng Bundok Meru, umupo sa iisang dako, at sa diwa ng pagpipigil at disiplina ay nagpasiyahan kung anong paraan ang dapat gawin upang makamtan ang amṛta (ang nektar ng kawalang-kamatayan).”

तस्यof that (mountain)
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
शृङ्गम्peak, summit
शृङ्गम्:
Karma
TypeNoun
Rootशृङ्ग
FormNeuter, Accusative, Singular
उपारुह्यhaving climbed up
उपारुह्य:
Karana
TypeVerb
Rootउप-आ-रुह्
FormAbsolutive (त्वान्त/ल्यप्), Parasmaipada (usage)
बहुरत्नाचितम्strewn/filled with many gems
बहुरत्नाचितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहु-रत्न-आचित
FormNeuter, Accusative, Singular
शुभम्auspicious, splendid
शुभम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुभ
FormNeuter, Accusative, Singular
अनन्तकल्पम्seeming endless
अनन्तकल्पम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनन्त-कल्प
FormNeuter, Accusative, Singular
उद्गिद्धम्lofty/raised (reading uncertain)
उद्गिद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउद्-गिध्/गिद्ध (text-uncertain)
FormNeuter, Accusative, Singular
सुराःthe gods
सुराः:
Karta
TypeNoun
Rootसुर
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
महौजसःof great vigor/splendor
महौजसः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहौजस्
FormMasculine, Nominative, Plural

शौनक उवाच

Ś
Śaunaka
S
Surāḥ (Devas)
M
Meru (implied by context in the given passage)
R
Ratna (jewels)
A
Amṛta (nectar of immortality, in the surrounding narrative)