Shloka 10
बक-राक्षसस्य आह्वानम् तथा वृक्षयुद्धम्
Summons of Baka and the Tree-Weapon Engagement
शीर्णपर्णफलै राजन् बहुगुल्मक्षुपैर्ट्रमै: । भग्नावभग्नभूयिष्ठैर्ननाद्रुमसमाकुलै:,राजन! (हवाके झोंकोंसे) वनके बहुसंख्यक छोटे-बड़े वृक्ष और गुल्म-लता आदि झुक- झुककर टूट गये थे। उनके पत्ते और फल इधर-उधर बिखर गये थे और उनपर पक्षी शब्द कर रहे थे। इन सबके कारण सम्पूर्ण दिशाओंमें अँधेरा छा रहा था
śīrṇa-parṇa-phalai rājan bahu-gulma-kṣupaiḥ drumaiḥ | bhagnāvabhagna-bhūyiṣṭhair nanādruma-samākulaiḥ, rājan ||
Wika ni Vaiśampāyana: “O Hari, ang gubat ay nagkalat sa mga nalaglag na dahon at bunga. Maraming punò—kasama ang mga sukal, palumpong, at mga baging—ang napayuko at nabali sa lakas ng bugso ng hangin. Sa mga punòng basag at kalahating basag sa iba’t ibang dako, ang kakahuyan ay naging isang magulong bunton ng mga wasak na punò; at sa gitna ng kaguluhang iyon, umalingawngaw ang huni ng mga ibon, na wari’y ang dilim ay kumakalat sa lahat ng panig.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse uses violent disturbance in nature—broken trees, scattered leaves and fruits, and ominous sounds—to signal moral and narrative tension. In the Mahābhārata, such descriptions often function as portents: when dharma is threatened or a grave event approaches, the natural world appears unsettled, urging attentiveness and restraint.
Vaiśampāyana describes a forest scene battered by strong gusts: shrubs and trees are bent and broken, leaves and fruits are strewn about, and bird-cries echo. The overall effect is of darkness and foreboding spreading in every direction.