Shloka 19

एकचक्रानिवासे ब्राह्मणगृहदुःखश्रवणम् | Hearing the Brāhmaṇa Household’s Distress at Ekacakrā

Devanagari script

पौरेषु विनिवृत्तेषु विदुर: सत्यधर्मवित्‌ | बोधयन्‌ पाण्डवश्रेष्ठमिदं वचनमब्रवीत्‌,पुरवासियोंके लौट जानेपर सत्यधर्मके ज्ञाता विदुरजी पाण्डवश्रेष्ठ युधिष्ठिरको दुर्योधनके कपटका बोध कराते हुए इस प्रकार बोले

Transliteration

paureṣu vinivṛtteṣu viduraḥ satyadharmavit | bodhayan pāṇḍavaśreṣṭham idaṁ vacanam abravīt ||

Translation

Nang makauwi na ang mga taga-lungsod, si Vidura—nakaaalam ng katotohanan at dharma—ay nagsimulang gisingin ang pinakadakila sa mga Pāṇḍava, si Yudhiṣṭhira, hinggil sa mapanlinlang na balak ni Duryodhana, at nagsalita ng ganito.

Word by Word

• पौरेषु: among the citizens
• पौरेषु: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पौर
• Form: Masculine, Locative, Plural

• विनिवृत्तेषु: having returned / having gone back
• विनिवृत्तेषु: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: विनिवृत्त (वि-नि-√वृत्)
• Form: Masculine, Locative, Plural

• विदुरः: Vidura
• विदुरः: Karta
• Type: Noun
• Root: विदुर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सत्यधर्मवित्: knower of true dharma
• सत्यधर्मवित्: Karta
• Type: Noun
• Root: सत्यधर्मवित् (सत्यधर्म + वित्)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• बोधयन्: informing / making understand
• बोधयन्: Karta
• Type: Verb
• Root: बोधयत् (√बुध्, causative)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पाण्डवश्रेष्ठम्: the best of the Pāṇḍavas
• पाण्डवश्रेष्ठम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाण्डवश्रेष्ठ (पाण्डव + श्रेष्ठ)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• इदम्: this
• इदम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• वचनम्: speech / words
• वचनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वचन
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अब्रवीत्: said / spoke
• Type: Verb
• Root: √ब्रू
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Vidura
• Yudhiṣṭhira
• Pāṇḍavas
• Duryodhana
• paurāḥ (citizens)