Shloka 25
Ādi-parva Adhyāya 141: Bhīma–Hiḍimba Confrontation and Protective Discourse
Devanagari script
प्रज्ञाचक्षुरचक्षुष्टवाद् धृतराष्ट्रो जनेश्वर: । राज्यं न प्राप्तवान् पूर्व स कथं नृपतिर्भवेत्,वे कहते, 'प्रज्ञाचक्षु महाराज धृतराष्ट्र नेत्रहीन होनेके कारण जब पहले ही राज्य न पा सके, तब (अब) वे कैसे राजा हो सकते हैं
Transliteration
prajñācakṣur acakṣuṣṭvād dhṛtarāṣṭro janeśvaraḥ | rājyaṃ na prāptavān pūrva sa kathaṃ nṛpatir bhavet |
Translation
Sabi nila: “Si Dhṛtarāṣṭra, bagaman panginoon ng mga tao, ay tinatawag na ‘ang paningin ay karunungan’ sapagkat siya’y bulag sa katawan. Kung noon pa man ay hindi niya natamo ang kaharian dahil sa pagkabulag na iyon, paano siya magiging hari ngayon?”
Word by Word
प्रज्ञाचक्षुःone whose eyes are wisdom (wise-seeing)
प्रज्ञाचक्षुः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रज्ञा-चक्षुस्
FormMasculine, Nominative, Singular
अचक्षुष्ट्वात्because of blindness / lack of sight
अचक्षुष्ट्वात्:
Karana
TypeNoun
Rootअचक्षुष्ट्व
FormNeuter, Ablative, Singular
धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
जनेश्वरःlord of people (king)
जनेश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootजन-ईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
राज्यम्kingdom, sovereignty
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
प्राप्तवान्has obtained / obtained
प्राप्तवान्:
TypeVerb
Rootप्राप्
Formक्तवतुँ (क्तवतु), Masculine, Nominative, Singular
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
नृपतिःking
नृपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनृपति
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्could be / should become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormVidhi-linga, Optative (potential), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
व
वैशम्पायन (Vaiśampāyana)ध
धृतराष्ट्र (Dhṛtarāṣṭra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes