Shloka 74
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
दक्षिणांश्नापि पञज्चालान् यावच्चर्मण्वती नदी । द्रोणेन चैवं ट्रपद: परिभूयाथ पालित:
Vaiśaṃpāyana uvāca |
Dakṣiṇāṃś cāpi Pañcālān yāvac Carmaṇvatī nadī |
Droṇena caivaṃ Drupadaḥ paribhūyātha pālitaḥ ||
Wika ni Vaiśaṃpāyana: Si Droṇa, matapos niyang hamakin at pasukuin si Haring Drupada, ay iniwan pa rin siyang may hawak sa katimugang bahagi ng Pañcāla hanggang sa ilog na Carmaṇvatī. Ipinakikita ng pangyayaring ito ang mabigat na tensiyong etikal: ang tagumpay ay hindi lamang upang lipulin ang kaaway, kundi upang magpataw ng kasunduan—pagpapahiya na sinusundan ng pag-iingat—na naghahayag kung paanong ang kapangyarihan ay nakapaparusa at nakapagsasanggalang, at kung paanong ang pagkapoot ay hinuhubog tungo sa isang napipigil na kaayusang pampolitika.
वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a nuanced use of power: conquest is paired with restraint. Drona humiliates Drupada to enforce a new order, yet preserves him by allowing rule over a defined territory—suggesting that even in conflict, governance may aim at controlled stability rather than total annihilation.
After defeating Drupada, Drona sets a territorial limit: Drupada retains the southern Pañcāla region up to the Carmaṇvatī river. Drupada is thus subdued (paribhūya) but also maintained/protected (pālitaḥ) within this reduced domain.