Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Adhyāya 129 — Public Acclaim of the Pāṇḍavas and Duryodhana’s Appeal to Dhṛtarāṣṭra

निहन्यादपि तं वीर॑ जातमन्यु: सुयोधन: । तेन मे व्याकुलं चित्त हृदयं दहुतीव च,“अतः सम्भव है, वह क्रोधमें वीर भीमसेनको धोखा देकर मार भी डाले। इसी चिन्तासे मेरा चित्त व्याकुल हो उठा है, हृदय दग्ध-सा हो रहा है”

Vaiśampāyana uvāca: nihanyād api taṃ vīraṃ jātamanyuḥ suyodhanaḥ | tena me vyākulaṃ cittaṃ hṛdayaṃ dahutīva ca ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Si Suyodhana (Duryodhana), na bagong sumiklab ang galit, ay maaaring pumatay pa nga sa bayaning iyon sa pamamagitan ng panlilinlang. Kaya’t nabalisa ang aking isip, at ang aking puso’y wari’y sinusunog.”

निहन्यात्might kill
निहन्यात्:
TypeVerb
Rootनि-हन् (धातु: हन्)
FormVidhi-linga, Potential/Optative, 3, Singular, Parasmaipada
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
वीरम्the hero/brave one
वीरम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootवीर
FormMasculine, Accusative, Singular
जात-मन्युःwhose anger has arisen; enraged
जात-मन्युः:
Karta
TypeAdjective
Rootजातमन्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
सुयोधनःSuyodhana (Duryodhana)
सुयोधनः:
Karta
TypeNoun (Proper)
Rootसुयोधन
FormMasculine, Nominative, Singular
तेनby that/therefore
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
मेmy/of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
व्याकुलम्agitated, distressed
व्याकुलम्:
TypeAdjective
Rootव्याकुल
FormNeuter, Nominative, Singular
चित्तम्mind
चित्तम्:
Karta
TypeNoun
Rootचित्त
FormNeuter, Nominative, Singular
हृदयम्heart
हृदयम्:
Karta
TypeNoun
Rootहृदय
FormNeuter, Nominative, Singular
दहतिburns
दहति:
TypeVerb
Rootदह्
FormLat, Present, 3, Singular, Parasmaipada
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
and
:
TypeIndeclinable
Root

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Suyodhana (Duryodhana)

Educational Q&A

The verse highlights how uncontrolled anger (krodha) can override restraint and dharma, making even a powerful person capable of extreme wrongdoing; such moral danger naturally causes distress to those who foresee its consequences.

The narrator reports an anxious thought: Duryodhana, newly inflamed with anger, may go so far as to kill a heroic figure; this fear makes the speaker’s mind restless and the heart feel burning with worry.