Shloka 17
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
या: काश्चिज्जीवता शक््या: कर्तुमभ्युदयक्रिया: । ता: सर्वा: समतिक्रम्य निमेषादिव्यवस्थिता:,जीवित पुरुषोंद्वारा अपने अभ्युदयके लिये जो-जो कर्म किये जा सकते हैं, उन समस्त सकाम कर्मोंको मैं त्याग दूँगा; क्योंकि वे सब कालसे सीमित हैं। अनित्य फल देनेवाली क्रियाओंके लिये जो सम्पूर्ण इन्द्रियोंद्वारा चेष्टा की जाती है, उस चेष्टाको भी मैं सर्वथा त्याग दूँगा; धर्मके फलको भी छोड़ दूँगा। अपने अन्तःकरणके मलको सर्वथा धोकर शुद्ध हो जाऊँगा
yāḥ kāścid jīvatā śakyāḥ kartum abhyudayakriyāḥ | tāḥ sarvāḥ samatikramya nimeṣād iva vyavasthitāḥ ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “Anumang gawain para sa pag-angat sa daigdig na magagawa ng tao habang may buhay—malalampasan ko ang lahat ng iyon at mananatiling tila nasa isang kisap, sapagkat ang lahat ay nasasaklaw ng panahon. Tatalikdan ko ang pagpupunyagi ng lahat ng pandama para sa mga gawang nagbibigay ng panandaliang bunga; pati ang pagkakapit sa bunga ng dharma ay bibitawan ko. Sa paghuhugas ng mga dungis sa loob ng isip, ako’y magiging ganap na dalisay.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes vairāgya (detachment): actions pursued for worldly rise (abhyudaya) are time-bound and yield impermanent results, so one should transcend such striving and seek inner purification rather than clinging even to the fruits of dharma.
In Vaiśampāyana’s narration, a speaker (implied by the surrounding context) expresses a resolve to abandon all time-limited, desire-driven pursuits and to turn inward toward cleansing the mind—marking a shift from external achievement to spiritual purification.