Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Ādi Parva, Adhyāya 113 — Maryādā-sthāpana (Śvetaketu’s Boundary) and the Niyoga Deliberation of Pāṇḍu and Kuntī

सोअमात्यै: स्थविरे: सार्ध ब्राह्मणैश्न महर्षिभि: | बलेन चतुरज्जेण ययौ मद्रपते: पुरम,वे बूढ़े मन्त्रियों, ब्राह्मणों, महर्षियों तथा चतुरंगिणी सेनाके साथ मद्रराजकी राजधानीमें गये

so 'mātyaiḥ sthaviraiḥ sārdhaṃ brāhmaṇaiś ca maharṣibhiḥ | balena catur-aṅgeṇa yayau madrā-pateḥ puram ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: Kasama ang matatandang ministro, pati ang mga Brāhmaṇa at dakilang mga ṛṣi, at may kasamang ganap na hukbong apat ang sangay, siya’y nagtungo sa lungsod ng panginoon ng Madra. Itinatampok ng taludtod ang pamamahalang ayon sa dharma: ang paglalakbay ng hari ay ginagabayan ng payo ng matatanda at mga pantas, at ng disiplinadong pag-iingat—hindi lamang pagpapakitang-lakas.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अमात्यैःwith ministers
अमात्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootअमात्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
स्थविरैःelder/aged
स्थविरैः:
Karana
TypeAdjective
Rootस्थविर
FormMasculine, Instrumental, Plural
सार्धम्together with
सार्धम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसार्धम्
ब्राह्मणैःwith brahmins
ब्राह्मणैः:
Karana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Instrumental, Plural
महर्षिभिःwith great sages
महर्षिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootमहर्षि
FormMasculine, Instrumental, Plural
बलेनwith an army/force
बलेन:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Instrumental, Singular
चतुरङ्गेणfourfold (army: elephants, chariots, cavalry, infantry)
चतुरङ्गेण:
Karana
TypeAdjective
Rootचतुरङ्ग
FormNeuter, Instrumental, Singular
ययौwent
ययौ:
TypeVerb
Rootया (गत्यर्थक धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
मद्रपतेःof the king of Madra
मद्रपतेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootमद्रपति
FormMasculine, Genitive, Singular
पुरम्city (capital)
पुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
amātya (ministers)
S
sthavira (elders)
B
brāhmaṇa
M
maharṣi
C
catur-aṅga-bala (fourfold army)
M
Madra
M
madra-pati (king of Madra)
P
pura (the capital city of Madra)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic governance: a ruler’s actions are ideally guided by experienced ministers and spiritually authoritative Brāhmaṇas and sages, while legitimate force (a disciplined army) serves protection and orderly conduct rather than aggression.

The subject (a royal figure in the episode) travels to the capital of the Madra king, accompanied by senior counselors, learned Brāhmaṇas and great sages, and guarded by a full fourfold army.