Adhyaya 3

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) द्वितीयो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अव्यक्तादभवत् कालः प्रधानं पुरुषः परः / तेभ्यः सर्वमिदं जातं तस्माद् ब्रह्ममयं जगत्

Ganito, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā, sa huling bahagi (sa loob ng Īśvara-gītā), ang ikalawang kabanata. Wika ng Panginoon: Mula sa Di-nahahayag (Avyakta) sumibol ang Panahon; at naroon ang Pradhāna at ang Kataas-taasang Puruṣa. Mula sa kanila isinilang ang lahat ng ito; kaya ang daigdig ay nababalot ng Brahman—brahma-maya.

Verse 2

सर्वतः पाणिपादं तत् सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् / सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति

Ang Kataas-taasang Katotohanan ay may mga kamay at paa sa lahat ng dako; sa lahat ng dako rin ang mga mata, ulo, at mukha Niya. Sa daigdig, Siya’y may pakikinig sa bawat panig; nilulukuban ang lahat, Siya’y nananatiling lumalaganap sa lahat.

Verse 3

सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् / सर्वाधारं सदानन्दमव्यक्तं द्वैतवर्जितम्

Siya’y lumilitaw bilang mga katangian ng lahat ng pandama, ngunit Siya’y walang anumang pandama; Siya ang sandigan ng lahat, laging Ānanda, di-nahahayag, at malaya sa lahat ng pagkadalawa.

Verse 4

सर्वोपमानरहितं प्रमाणातीतगोचरम् / निर्विकल्पं निराभासं सर्वावासं परामृतम्

Ang Kataas-taasan ay walang maihahambing at lampas sa abot ng mga pamantayan ng kaalaman; walang pagbuo ng isip at walang anyong naglilimita—naninirahan sa lahat bilang panloob na tahanan, ang pinakamataas na nektar ng kawalang-kamatayan.

Verse 5

अभिन्नं भिन्नसंस्थानं शाश्वतं ध्रु वमव्ययम् / निर्गुणं परमं व्योम तज्ज्ञानं सूरयो विदुः

Nalalaman ng mga pantas na ang tunay na kaalaman ay yaong Kataas-taasang Kalawakan (Brahman): di-nahahati ngunit lumilitaw sa sari-saring anyo, walang hanggan, matatag, di-nasisira, at lampas sa lahat ng guna (nirguṇa).

Verse 6

स आत्मा सर्वभूतानां स बाह्याभ्यन्तरः परः / सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः

Siya ang Sarili (Ātman) ng lahat ng nilalang—higit sa lahat, at naroroon sa labas at sa loob. Yaong lumalaganap sa lahat, mapayapa, ang Sariling dalisay na kaalaman—Siya’y Ako: ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara).

Verse 7

मया ततमिदं विश्वं जगदव्यक्तमूर्तिना / मत्स्थानि सर्वभूतानि यस्तं वेद स वेदवित्

Sa pamamagitan ng Aking di-nahahayag na anyo, nilaganap Ko ang buong sansinukob na ito. Lahat ng nilalang ay nananahan sa Akin; sinumang tunay na nakakakilala sa Katotohanang iyon ay isang nakaaalam ng Veda.

Verse 8

प्रधानं पुरुषं चैव तत्त्वद्वयमुदाहृतम् / तयोरनादिरुद्दिष्टः कालः संयोजकः परः

Ang Pradhāna (unang Kalikasan) at ang Puruṣa (malay na Sarili) ay ipinahayag na dalawang pangunahing tattva. Sa dalawang ito, ang Kāla (Panahon) ay itinuturo na walang pasimula at kataas-taasan, ang transendenteng tagapag-ugnay na nagtatagpo sa kanila.

Verse 9

त्रयमेतदनाद्यन्तमव्यक्ते समवस्थितम् / तदात्मकं तदन्यत् स्यात् तद्रूपं मामकं विदुः

Ang tatluhang ito—walang simula at walang wakas—ay nananahan sa Di-Nahahayag (Avyakta). Ito’y may iisang diwa sa “Yaon”, ngunit sinasabi ring naiiba sa “Yaon”. Alamin na ang anyo nito ay Aking anyo.

Verse 10

महदाद्यं विशेषान्तं संप्रसूते ऽखिलं जगत् / या सा प्रकृतिरुद्दिष्टा मोहिनी सर्वदेहिनाम्

Mula sa Mahat (Dakilang Prinsipyo) hanggang sa mga Viśeṣa (mga tiyak na sangkap), siya ang nagpapasibol ng buong sansinukob na ito. Ang Prakṛti na gayon ang paglalarawan ay ang kapangyarihang mapang-akit na lumilinlang sa lahat ng may katawan.

Verse 11

पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्तेयः प्राकृतान् गुणान् / अहङ्कारविमुक्तत्वात् प्रोच्यते पञ्चविंशकः

Ang Puruṣa, bagama’t nananahan sa Prakṛti, ay nakararanas ng mga guṇa na mula sa Prakṛti; subalit dahil siya’y malaya sa ahaṅkāra (pagka-ako), siya’y ipinahahayag bilang ika-dalawampu’t limang tattva.

Verse 12

आद्यो विकारः प्रकृतेर्महानात्मेति कथ्यते / विज्ञानशक्तिर्विज्ञाता ह्यहङ्कारस्तदुत्थितः

Ang unang pagbabago ng Prakṛti ay tinatawag na Mahān (na tinatawag ding Ātman). Ito ang kapangyarihan ng pag-unawa at ang prinsipyong nakaaalam; mula rito sumisibol ang ahaṅkāra, ang paglikha ng damdaming “ako”.

Verse 13

एक एव महानात्मा सो ऽहङ्कारो ऽभिधीयते / स जीवः सो ऽन्तरात्मेति गीयते तत्त्वचिन्तकैः

Ang iisang Dakilang Sarili lamang ang tinatawag na “ahaṅkāra” (diwa ng ‘ako’). Siya rin ang tinatawag na “jīva” (indibiduwal na buhay), at inaawit ng mga nagmumuni sa katotohanan bilang “antarātman” (panloob na Sarili).

Verse 14

तेन वेदयते सर्वं सुखं दुःखं च जन्मसु / स विज्ञानात्मकस्तस्य मनः स्यादुपकारकम्

Sa pamamagitan niyon (panloob na kasangkapan) nakikilala ng tao ang lahat—ligaya at dalamhati—sa mga kapanganakan. Yamang ito’y may likas na vijñāna (mapanuring kaalaman), ang isip ay maaaring maging kapaki-pakinabang na kasangkapan para sa Sarili.

Verse 15

तेनाविवेकतस्तस्मात् संसारः पुरुषस्य तु / स चाविवेकः प्रकृतौ सङ्गात् कालेन सो ऽभवत्

Kaya dahil sa aviveka (kawalan ng paghiwatig at pag-unawa) sumisibol ang saṃsāra, ang pag-ikot ng muling pagsilang, para sa puruṣa. At ang di-pagkilatis na iyon ay dumarating sa paglipas ng panahon mula sa pakikisangkot sa Prakṛti (kalikasang materyal).

Verse 16

कालः सृजति भूतानि कालः संहरति प्रजाः / सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे

Ang Kāla (Panahon) ang lumilikha ng mga nilalang, at ang Kāla rin ang naglalaho sa mga nilikha. Lahat ay nasa ilalim ng paghahari ng Panahon; ngunit ang Panahon ay hindi nasasakop ninuman.

Verse 17

सो ऽन्तरा सर्वमेवेदं नियच्छति सनातनः / प्रोच्यते भगवान् प्राणः सर्वज्ञः पुरुषोत्तमः

Ang Walang-Hanggang Siya, na nananahan sa loob, ang pumipigil at namamahala sa buong sansinukob na ito. Siya’y tinatawag na Bhagavān—ang Prāṇa mismo—ang Ganap na Nakaaalam, ang Puruṣottama, ang Kataas-taasang Persona.

Verse 18

सर्वेन्द्रियेभ्यः परमं मन आहुर्मनीषिणः / मनसश्चाप्यहङ्कारमहङ्कारान्महान् परः

Ipinahahayag ng mga pantas na ang isip (manas) ang nakahihigit sa lahat ng pandama. Higit pa sa isip ang pagkamakasarili o “ako” (ahaṅkāra), at lampas sa ahaṅkāra ang Mahān (Mahat—ang Dakilang Prinsipyo).

Verse 19

महतः परमव्यक्तमव्यक्तात् पुरुषः परः / पुरुषाद् भगवान् प्राणस्तस्य सर्वमिदं जगत्

Higit sa Mahat (kosmikong talino) ang Kataas-taasang Di-nahahayag (avyakta). Higit sa Di-nahahayag ang transendenteng Puruṣa. Mula sa Puruṣang iyon sumisibol ang pinagpalang Prāṇa (kosmikong hininga ng buhay); at sa Prāṇang iyon nabubuo ang buong sansinukob na ito.

Verse 20

प्राणात् परतरं व्योम व्योमातीतो ऽग्निरीश्वरः / सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः / नास्ति मत्तः परं भूतं मां विज्ञाय विमुच्यते

Higit sa prāṇa ang vyoma, ang banayad na kalawakan; at higit pa roon ang Agni—Īśvara, ang Panginoong naghahari. Ako yaon, ang Kataas-taasang Panginoon: nasa lahat ng dako, payapa, at ang aking likas ay kamalayan at kaalaman. Walang higit pa sa Akin; ang tunay na nakakakilala sa Akin ay napapalaya.

Verse 21

नित्यं हि नास्ति जगति भूतं स्थावरजङ्गमम् / ऋते मामेकमव्यक्तं व्योमरूपं महेश्वरम्

Tunay nga, sa mundong ito ay walang anuman—maging di-gumagalaw o gumagalaw—na walang hanggan, maliban sa Akin lamang: ang Di-nahahayag, na ang anyo’y tulad ng kalawakan, si Maheśvara, ang Dakilang Panginoon.

Verse 22

सो ऽहं सृजामि सकलं संहरामि सदा जगत् / मायी मायामयो देवः कालेन सह सङ्गतः

Ako lamang ang lumilikha ng buong sansinukob, at Ako rin ang laging muling naglalaho nito. Bilang Diyos—tagapaghawak ng māyā at may likas na māyā—Ako’y kumikilos kasama ni Kāla (Panahon).

Verse 23

मत्सन्निधावेष कालः करोति सकलं जगत् / नियोजयत्यनन्तात्मा ह्येतद् वेदानुशासनम्

Sa mismong pagdalo Ko, ang Kāla (Panahon) ang nagsasakatuparan ng lahat ng gawain ng buong sansinukob. Ang Walang-hanggang Sarili ang nag-uutos nito—ito ang kautusang itinuturo ng mga Veda.