Adhyaya 25

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुर्विशो ऽध्यायः इन् रेए निछ्त् ज़ुल्äस्सिगे ज़ेइछेन्: व्यास उवाच एष वो ऽभिहितः कृत्स्नो गृहस्थाश्रमवासिनः / द्विजातेः परमो धर्मो वर्तनानि निबोधत

Sa ganito nagtatapos ang ika-24 na kabanata sa Upari-bhāga ng Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭ-sāhasrī Saṃhitā. Wika ni Vyāsa: “Naipahayag na sa inyo ang kabuuang aral para sa mga nananahan sa āśrama ng maybahay. Ngayon, unawain ninyo ang pinakamataas na dharma ng mga dwija at ang mga tuntunin ng wastong asal.”

Verse 2

द्विविधस्तु गृही ज्ञेयः साधकश्चाप्यसाधकः / अध्यापनं याजनं च पूर्वस्याहुः प्रतिग्रहम् / कुसीदकृषिवाणिज्यं प्रकुर्वोतास्वयङ्कृतम्

Ang maybahay (gṛhastha) ay dapat makilalang may dalawang uri: ang sādhaka (may disiplina sa pagsasanay) at ang di-sādhaka. Para sa una, sinasabi nilang tungkulin ang magturo, manguna sa yajña, at tumanggap ng kaloob. Ngunit ang huli ay napapasa sa pagpapautang na may tubo, pagsasaka, at pangangalakal—mga hanapbuhay na sariling likha para sa pakinabang sa mundo.

Verse 3

कृषेरभावाद् वाणिज्यं तदभावात् कुसीदकम् / आपत्कल्पो ह्यं ज्ञेयः पूर्वोक्तो मुख्य इष्यते

Kapag hindi maaari ang pagsasaka, dapat pumasok sa pangangalakal; at kapag hindi rin maaari iyon, saka lamang maaaring umasa sa pagpapautang na may tubo. Ito’y dapat maunawaan bilang dharma sa panahon ng kagipitan (āpad-dharma); ang naunang sinabi na pangunahing tungkulin ang siyang itinuturing na higit na mahalaga.

Verse 4

स्वयं वा कर्षणं कुर्याद् वाणिज्यं वा कुसीदकम् / कष्टा पापीयसी वृत्तिः कुसीदं तद् विवर्जयेत्

Maaaring magsaka nang sarili, o kaya’y mangalakal; ngunit ang pagpapautang na may tubo ay isang hanapbuhay na mabigat at higit na makasalanan—kaya dapat iwasan ang usura.

Verse 5

क्षात्रवृत्तिं परां प्रहुर्न स्वयं कर्षणं द्विजैः / तस्मात् क्षात्रेण वर्तेत वर्तनेनापदि द्विजः

Ipinahahayag nila na ang kabuhayang kṣātra—ang tungkuling magtanggol at mamahala—ang pinakadakilang landas, at hindi ang sariling pag-aararo para sa mga dvija. Kaya ang dvija ay dapat mamuhay ayon sa mga tungkuling kṣātra; datapwat sa panahon ng kagipitan, maaari siyang mabuhay sa anumang hanapbuhay na naroroon.

Verse 6

तेन चावाप्यजीवंस्तु वैश्यवृत्तिं कृषिं व्रजेत् / न कथञ्चन कुर्वोत ब्राह्मणः कर्म कर्षणम्

Kung sa paraang iyon ay hindi pa rin makamit ang ikabubuhay, maaari siyang pumasok sa kabuhayang Vaiśya, ang pagsasaka. Ngunit ang isang Brāhmaṇa ay hindi kailanman dapat gumawa ng gawain ng pag-aararo, sa anumang pagkakataon.

Verse 7

लब्धलाभः पितॄन् देवान् ब्राह्मणांश्चापि पूजयेत् / ते तृप्तास्तस्य तं दोषं शमयन्ति न संशयः

Kapag natamo na ang ninanais na bunga, dapat niyang sambahin at parangalan ang mga Pitṛ (ninuno), ang mga Deva, at gayundin ang mga Brāhmaṇa. Kapag sila’y nasiyahan, tiyak na papawiin nila ang pagkukulang ng taong iyon—walang pag-aalinlangan.

Verse 8

देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च दद्याद् भागं तु विंशकम् / त्रिंशद्भागं ब्राह्मणानां कृषिं कुर्वन् न दुष्यति

Dapat maglaan ng ikadalawampung bahagi para sa mga Deva at mga Pitṛ; at ikatatlumpung bahagi para sa mga Brāhmaṇa. Ang nagsasaka na gumagawa ng mga handog na ito ay hindi nagkakasala.

Verse 9

वणिक् प्रदद्याद् द्विगुणं कुसीदी त्रिगुणं पुनः / कृषीवलो न दोषेण युज्यते नात्र संशयः

Ang mangangalakal ay maaaring magbayad nang doble, at ang nagpapautang na may tubo ay maaari pang magbayad nang triple. Ngunit ang magsasaka ay hindi itinuturing na may sala sa bagay na ito—walang pag-aalinlangan.

Verse 10

शिलोञ्छं वाप्याददीत गृहस्थः साधकः पुनः / विद्याशिल्पादयस्त्वन्ये बहवो वृत्तिहेतवः

Ang may-disiplin na maybahay (gṛhastha) ay maaari ring mamuhay sa paraang śiloñcha—pagpupulot ng natirang ani sa bukid. Bukod dito, ang pag-aaral, mga sining at gawain, at iba pang hanapbuhay ay marami, at bawat isa’y daan ng kabuhayan.

Verse 11

असाधकस्तु यः प्रोक्तो गृहस्थाश्रमसंस्थितः / शिलोञ्छे तस्य कथिते द्वे वृत्ती परमर्षिभिः

Ngunit ang maybahay na tinatawag na asādhaka, na nananatili sa gṛhastha-āśrama ngunit hindi nagsasanay, hinggil sa śiloñcha at sa pag-iipon ng makakain, itinuro ng mga dakilang ṛṣi ang dalawang uri ng kabuhayan para sa kanya.

Verse 12

अमृतेनाथवा जीवेन्मृतेनाप्यथवा यदि / अयाचितं स्यादमृतं मृतं भेक्षं तु याचितम्

Mamuhay siya sa ‘amṛta’—malinis at walang dungis na pagtustos; o kung wala iyon, kahit sa ‘mṛta’—mas mababang pagtustos. Ang dumarating nang hindi hinihingi ay tinatawag na ‘amṛta’; ngunit ang limos na nakukuha sa pamamalimos ay tinatawag na ‘mṛta’.

Verse 13

कुशूलधान्यको वा स्यात् कुम्भीधान्यक एव वा / त्र्यहैहिको वापि भवेदश्वस्तनिक एव च

Maaari siyang mag-imbak ng bigas sa kamalig, o kaya’y sa mga banga; o mamuhay na may baong sapat sa tatlong araw; o maging yaong may sapat lamang para sa susunod na araw.

Verse 14

चतुर्णामपि चैतेषां द्विजानां गृहमेधिनाम् / श्रेयान् परः परो ज्ञेयो धर्मतो लोकजित्तमः

Sa apat na uri ng dvija na maybahay na ito, ang bawat kasunod ay dapat maunawaang higit na mainam kaysa nauna ayon sa dharma, at higit na may kakayahang ‘magwagi sa mga daigdig’—ibig sabihin, makamit ang mas mataas na gantimpalang espirituwal.

Verse 15

षट्कर्मैको भवत्येषां त्रिभिरन्यः प्रवर्तते / द्वाभ्यामेकश्चतुर्थस्तु ब्रह्मसत्रेण जीवति

Sa mga Brahmana na ito, ang isa ay nabubuhay sa lahat ng anim na itinakdang tungkulin; ang iba ay sa tatlo; ang isa ay sa dalawa; at ang ikaapat ay nabubuhay sa pagsasagawa ng Brahma-satra, isang mahabang pagtitipong handog na Veda.

Verse 16

वर्तयंस्तु शिलोञ्छाभ्यामग्निहोत्रपरायणः / इष्टीः पार्वायणान्तीयाः केवला निर्वपेत् सदा

Namumuhay sa pamumulot at sa pagtipon ng mga butil na nalaglag, at lubos na nakatuon sa Agnihotra, dapat niyang laging ialay ang payak na mga handog na iṣṭi na itinakda para sa mga pangwakas na ritwal ng mga pagtalima ayon sa panahon (pārvāyaṇa).

Verse 17

न लोकवृतिं वर्तेत वृत्तिहेतोः कथञ्चन / अजिह्मामशठां शुद्धां जीवेद् ब्राह्मणजीविकाम्

Para sa ikabubuhay, huwag niyang tularan sa anumang paraan ang gawi ng mga makamundo. Sa halip, mamuhay siya ayon sa kabuhayang Brahmana—tuwid, walang daya, walang panlilinlang, at dalisay.

Verse 18

याचित्वा वापि सद्भ्यो ऽन्नं पितॄन्देवांस्तु तोषयेत् / याचयेद् वा शुचिं दान्तं न तृप्येत स्वयं ततः

Kahit mapilitan siyang mamalimos ng pagkain sa mga matuwid, dapat niya itong gamitin upang bigyang-lugod ang mga Pitṛ (mga ninuno) at ang mga Deva. O maaari siyang humingi sa taong malinis at may pagpipigil-sa-sarili—ngunit huwag niyang pagbigyan ang sariling pagnanasa sa pagkaing iyon.

Verse 19

यस्तु द्रव्यार्जनं कृत्वा गृहस्थस्तोषयेन्न तु / देवान् पितृंश्च विधिना शुनां योनिं व्रजत्यसौ

Ngunit ang maybahay na nagtipon ng yaman subalit hindi, ayon sa wastong ritwal, nagbibigay-lugod sa mga Deva at sa mga Pitṛ, ang gayon ay tunay na mapupunta sa sinapupunan ng aso (muling isisilang bilang aso).

Verse 20

धर्मश्चार्थश्च कामश्च श्रेयो मोक्षश्चतुष्टयम् / धर्माविरुद्धः कामः स्याद् ब्राह्मणानां तु नेतरः

Ang Dharma, Artha, Kāma, at ang pinakamataas na kabutihan—Mokṣa—ay itinuturo bilang apat na layunin ng buhay ng tao. Para sa mga Brāhmaṇa, ang kāma ay dapat sundin lamang kung hindi sumasalungat sa dharma; kung salungat, hindi nararapat.

Verse 21

योर्ऽथो धर्माय नात्मार्थः सोर्ऽथो ऽनर्थस्तथेतरः / तस्मादर्थं समासाद्य दद्याद् वै जुहुयाद् यजेत्

Ang yaman na natamo para sa Dharma—hindi lamang para sa sariling pakinabang—iyon ang tunay na “yaman”; ngunit ang yaman na hinahangad para sa sarili lamang ay nagiging kapahamakan. Kaya, kapag nagkamit ng ari-arian, magbigay ng dāna, maghandog ng oblation sa apoy, at magsagawa ng yajña.