Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 7

Kṛṣṇa’s Departure, Kali-yuga Dharma, and the Prohibition of Śiva-Nindā

Hari–Hara Samanvaya

Devanagari script

गमिष्ये तत् परं स्थानं स्वकीयं विष्णुसंज्ञितम् / कृतानि सर्वकार्याणि प्रसीदध्वं मुनीश्वराः

Transliteration

gamiṣye tat paraṃ sthānaṃ svakīyaṃ viṣṇusaṃjñitam / kṛtāni sarvakāryāṇi prasīdadhvaṃ munīśvarāḥ

Translation

“Ako’y lilisan patungo sa aking kataas-taasang dako, na tinatawag na sariling tahanan ni Viṣṇu. Natupad na ang lahat ng dapat gawin; maging payapa kayo sa biyaya, O mga panginoon sa mga muni.”

Word by Word

• गमिष्ये: I shall go
• गमिष्ये: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (स्थान-विशेषण)

• परम्: supreme
• परम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (स्थान-विशेषण)

• स्थानम्: abode
• स्थानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्वकीयम्: one's own
• स्वकीयम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वकीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (स्थान-विशेषण)

• विष्णुसंज्ञितम्: called ‘Viṣṇu’
• विष्णुसंज्ञितम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विष्णु-संज्ञित (प्रातिपदिक: विष्णु + संज्ञित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विष्णोः संज्ञितम् = named ‘Viṣṇu’); संज्ञित = क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP) from सम्+ज्ञा

• कृतानि: (have been) done; accomplished
• कृतानि: Kriyā (क्रियासमर्थ/विधेय)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (अत्र विधेय/प्रेडिकेटिव)

• सर्वकार्याणि: all tasks
• सर्वकार्याणि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व-कार्य (प्रातिपदिक: सर्व + कार्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (सर्वाणि कार्याणि)

• प्रसीदध्वम्: be pleased
• प्रसीदध्वम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र- सद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: प्र-

• मुनीश्वराः: O lords of sages
• मुनीश्वराः: Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थ)
• Type: Noun
• Root: मुनीश्वर (प्रातिपदिक: मुनि + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मुनीनां ईश्वराः)

Speaker

Lord Kurma (Vishnu) addressing the sages

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Vishnu

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

It points to a “supreme abode” as the Lord’s transcendent state, implying a highest reality beyond worldly action—where divine purpose is complete and peace (prasāda) prevails.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

No specific technique is prescribed in this verse; it emphasizes the yogic fruit of inner pacification—prasāda (settled clarity)—after duty is fulfilled, a recurrent ideal in Kurma Purana spiritual discipline.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

By presenting the Lord as the supreme refuge who grants prasāda to sages, it aligns with the Kurma Purana’s harmonizing stance where sectarian boundaries soften—Vishnu’s transcendence functions compatibly with Shaiva-yogic ideals of grace and liberation.