Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 58

Devī-tattva, Śakti–Śaktimān doctrine, Kāla–Māyā cosmology, and Māheśvara Yoga instruction

Devanagari script

सो ऽपि दृष्ट्वा ततः पुत्रीं तरुणादित्यसन्निभाम् / कपर्दिनीं चतुर्वक्त्रां त्रिनेत्रामतिलालसाम्

Transliteration

so 'pi dṛṣṭvā tataḥ putrīṃ taruṇādityasannibhām / kapardinīṃ caturvaktrāṃ trinetrāmatilālasām

Translation

At siya man, nang makita ang anak na babae—nagniningning na parang bagong sumisikat na araw—ay namasdan siyang may buhol-buhol na buhok, may apat na mukha, may tatlong mata, at lubhang kaakit-akit.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थ-अव्यय (also/even)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive)

• ततः: then/thereupon
• ततः: Adhikarana (अधिकरण/काल-देश)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय, अपादान/क्रम-अर्थे (from there/then)

• पुत्रीम्: the daughter
• पुत्रीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तरुण-आदित्य-सन्निभाम्: resembling the young sun
• तरुण-आदित्य-सन्निभाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तरुण + आदित्य + सन्निभ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (तरुणस्य आदित्यस्य सन्निभा), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पुत्रीम्’ इति विशेषण

• कपर्दिनीम्: with matted hair
• कपर्दिनीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कपर्दिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पुत्रीम्’ इति विशेषण; कपर्द (matted hair) युक्ता

• चतुर्वक्त्राम्: four-faced
• चतुर्वक्त्राम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + वक्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (चत्वारि वक्त्राणि यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पुत्रीम्’ इति विशेषण

• त्रिनेत्राम्: three-eyed
• त्रिनेत्राम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रीणि नेत्राणि यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पुत्रीम्’ इति विशेषण

• अति-लालसाम्: exceedingly charming/eager-looking
• अति-लालसाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अति + लालसा (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष/अव्ययीभाव-प्राय (अति इति उपसर्गार्थ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पुत्रीम्’ इति विशेषण

Speaker

Vyasa (narrator) describing the vision within the Ishvara Gita context

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Ishvara (Shiva-like form)
• Four-faced form (caturvaktra)
• Three-eyed form (trinetrā)
• Tapas/ascetic marks (kapardinī)

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

By presenting a theophany with ascetic and cosmic marks (matted hair, four faces, three eyes), the verse signals that the Supreme is both immanent and transcendent—knowable through divine vision yet beyond ordinary embodiment.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse supports dhyāna (contemplative visualization) central to Pāśupata-oriented practice: steady attention on the Lord’s defining lakṣaṇas (iconic marks) as a means to concentrate the mind and awaken direct perception (darśana).

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

The imagery is strongly Shaiva (tri-netra, kapardin), yet placed within the Kurma Purana’s Ishvara Gita framework associated with Vishnu as Kurma—implying a non-sectarian unity where Ishvara’s supreme reality is shared across Shiva-Vishnu expressions.