Adhyaya 5

Verse 1

नाम चतुर्थो ऽध्यायः श्रीकृष्ण उवाच / एवं दग्ध्वा नरं प्रेतं स्नात्वा कृत्वा तिलोदकम् / अग्रतः स्त्रीजनो गच्छेद्व्रजेयुः पृष्ठतो नराः

Wika ni Śrī Kṛṣṇa: Sa gayon, matapos sunugin ang katawan ng lalaking naging preta (yumao na espiritu), at matapos maligo at maghandog ng tilodaka (tubig na may linga), ang mga babae ay dapat mauna sa paglakad, at ang mga lalaki’y sumunod sa likuran.

Verse 2

प्राशयेन्निम्बपत्राणि रुदन्तो नामपूर्वकम् / विधातव्यं चाचमनं पाषाणोपरि संस्थिते

Ipainom/ipakain sa namimighati ang mga dahon ng neem, habang umiiyak at unang binibigkas ang kanyang pangalan; at habang nakaupo sa ibabaw ng bato, isagawa rin ang ritwal ng ācamana, ang paglagok ng tubig na pampadalisay.

Verse 3

ते प्रविश्य गृहं सर्वे सुताद्याश्च सपिण्डकाः / भवेयुर्दशरात्रं वै यत आशौचकं खग

O Ibon (Garuda), kapag ang lahat ng mga anak na lalaki at iba pang kamag-anak na sapinda ay pumasok sa bahay, sila’y napapailalim sa āśauca—panahong di-kadalisayan sa ritwal—sa loob ng sampung gabi; ito ang tuntunin.

Verse 4

क्रीतलब्धाशनाः सर्वे स्वपेयुस्ते पृथक्पृथक् / अक्षारलवणान्नाः स्युर्निमज्जेयुश्च ते त्र्यहम्

Silang lahat, ang pagkain ay dapat makuha lamang sa pagbili, at matulog ang bawat isa nang magkakahiwalay. Ang kanilang pagkain ay walang alkalina at walang asin; at sila’y mananatiling nakalubog sa tubig sa loob ng tatlong araw.

Verse 5

अमांसभोजनाश्चाधः शयीरन्ब्रह्मचारिणः / परस्परं न संस्पृष्टा दानाध्ययनवर्जिताः

Yaong namuhay na parang brahmacārin—hindi kumakain ng karne at natutulog sa lupa—ngunit hindi nakikisalamuha sa kapwa at salat sa kawanggawa at banal na pag-aaral, ay tatanggap ng nararapat na kalagayan pagpanaw.

Verse 6

मलिनाश्चाधोमुखाश्च दीना भोगविवर्जिताः / अङ्गसंवाहनं केशमार्जनं वर्जयन्ति ते

Sila’y nananatiling marumi at nakayuko, dukha at pinagkaitan ng lahat ng aliw; iniiwasan nila ang ginhawang pangkatawan gaya ng pagmamasahe sa mga kamay at paa at ang pagsusuklay o pag-aayos ng buhok.

Verse 7

मृन्मये पत्रजे वापि भुञ्जीरंस्ते च भाजने / उवासन्तु ते कुर्युरेकाहमथ वा त्र्यहम्

Hayaan silang kumain mula sa sisidlang luwad o kahit sa pinggang yari sa dahon; at manatili roon upang isagawa ang pagtalima (vrata) sa loob ng isang araw, o kung hindi ay tatlong araw.

Verse 8

गरुड उवाच / आशौचिन इति प्रोक्तमाशौचस्य च वै प्रभो / लक्षणं किं कियत्कालं भाव्यं वा तद्युतैर्नरैः

Wika ni Garuḍa: “O Panginoon, nabanggit na ang kalagayang tinatawag na ‘āśauca’ (ritwal na karumihan). Ano ang mga palatandaan nito? Gaano ito katagal? At anong mga pagtalima ang dapat isagawa ng mga taong naapektuhan nito?”

Verse 9

शृकृष्ण उवाच / अपनोद्यन्त्विदं कालादिभिराशु निषेधकृत् / पिण्डाध्ययनदानादेः पुङ्गतो ऽतिशयो हि तत्

Sinabi ni Śrī Kṛṣṇa: Itaboy agad ang hadlang na ito sa pamamagitan ng wastong pagtatakda ng panahon at mga katulad na paraan na nagsisilbing agarang pagpigil. Tunay nga, ang kabanalan mula sa pag-aalay ng piṇḍa, pagbigkas/pag-aaral ng śāstra, pagbibigay-dāna, at mga kaugnay na ritwal ay lubhang makapangyarihan para roon.

Verse 10

दशाहं शावमाशौचं सपिण्डेषु विधीयते / जनने ऽप्येवमेव स्यान्निपुणं शुद्धिमिच्छताम्

Sa mga kamag-anak na sapinda, ang āśauca dahil sa kamatayan ay itinakda sa sampung araw. At sa panganganak man ay gayon din—para sa mga nagnanais ng masinop at wastong kalinisan (pagpapadalisay).

Verse 11

जन्मन्येकोदकानान्तुत्रिरात्राच्छुद्धिरिष्यते / शावस्य शेषाच्छुध्यन्ति त्र्यहादुदकदायिनः

Sa panganganak, para sa mga ‘kababahagi ng iisang tubig’ (iisang sambahayan/kasalo sa pagkain), ang paglilinis ay itinakda matapos ang tatlong gabi. Gayon din, ang mga nag-aalay ng tubig (udaka) ay nagiging dalisay matapos ang tatlong araw mula sa natitirang āśauca na kaugnay ng bangkay.

Verse 12

आदन्तजननत्सद्य आ चौलान्नैशिकी स्मृता / त्रिरात्रमा व्रतादेशाद्दशरात्रमतः परम्

Mula sa pagsilang ng bata hanggang sa paglitaw ng mga ngipin, at muli hanggang sa seremonyang pag-ahit ng buhok (cūḍākaraṇa), ang panahon ng āśauca (ritwal na karumihan) ay inaalala na isang gabi lamang. Ayon sa utos ng śāstra, ito’y tatlong gabi; lampas doon, itinuturing na sampung gabi.

Verse 13

आशौचं ते समाख्यातं संक्षेपात्प्रकृतं ब्रुवे / जलं त्रिदिवमाकाशे स्थाप्यं क्षीरञ्च मृन्मये

Sa ganito, naipaliwanag na sa iyo ang āśauca; ngayon ay sasabihin ko nang maikli ang karaniwang paraan: ilagay ang tubig sa mataas at bukás na lugar sa ilalim ng langit, at ilagay ang gatas sa sisidlang luwad.

Verse 14

अत्र स्नाहि पिबात्रेति मन्त्रेणानेन काश्यप / काष्ठत्रये गुणैर्बद्धे प्रीत्यै रात्रौ चतुष्पथे

“Dito maligo; dito uminom,”—sa pamamagitan ng mantrang ito, O Kāśyapa, ang handog ay ginagawa sa gabi sa sangandaan, upang payapain ang mga nilalang na di-nakikita, kapag ang tatlong pirasong kahoy ay tinalian ng lubid.

Verse 15

प्रथमे ऽह्नि तृतीये वा सप्तमे नवमे तथा / अस्थिसंचयनं कार्यं दिने तद्गोत्रजैः सह

Sa unang araw, o sa ikatlo, sa ikapito, gayundin sa ikasiyam na araw, ang pagtipon ng mga buto (pagkaraan ng pagsusunog) ay dapat gawin sa araw na iyon, kasama ang mga kamag-anak na kapareho ng gotra.

Verse 16

तदूर्ध्वमङ्गसंस्पर्शः सपिण्डानां विधीयते / योग्याः सर्वक्रियाणां च समानसलिलास्तथा

Pagkaraan niyon, ang pagdikit ng katawan ay itinakda para sa mga kamag-anak na sapinda. Itinuturing din silang karapat-dapat sa lahat ng ritwal, at gayundin bilang mga nakikibahagi sa pag-aalay ng tubig (udaka).

Verse 17

प्रेतपिण्डं बहिर्दद्याद्दर्भमात्रविवर्जितम् / प्रागुदीच्यां चरुं कृत्वा स्नात्वा प्रयतमानसः

Taglay ang disiplin ng isip, matapos maligo, ilagay ang piṇḍa na handog sa preta sa labas, na walang kahit isang hibla ng damong darbha; at matapos ihanda ang caru (lugaw na pang-ritwal) habang nakaharap sa silangan o hilaga, ipagpatuloy ang pagsasagawa ng ritwal.

Verse 18

भूमावसंस्कृतानां च संस्कृतानां कुशेषु च / नवभिर्दिवसैः पिण्डान्नव दद्यात्समाहितः

Para sa mga handog na hindi pa naihahanda ayon sa ritwal, ilagay sa hubad na lupa; ngunit yaong mga napabanal na, ilagay sa damong kuśa. Sa isip na nakatuon, maghandog ng siyam na piṇḍa sa loob ng siyam na araw.

Verse 19

दशमं पिण्डमुत्सृज्य रात्रिशेषे शुचिर्भवेत् / असगोत्रः सगोत्रो वा यदि स्त्री यति वा पुमान्

Pagkatapos ihandog (o ilapag) ang ikasampung piṇḍa, manatiling dalisay sa natitirang bahagi ng gabi—maging ang nagsasagawa ay ibang angkan o kaparehong angkan, maging babae, yati (ascetic), o lalaki.

Verse 20

प्रथमे ऽहनि यो दद्यात्स दशाहं समापयेत् / शालिना सक्तुभिर्वापि शाकैर्वाप्यथ निर्वपेत्

Ang sinumang maghandog sa mismong unang araw ay nakatatapos ng daśāha (sampung-araw na ritwal). Maaari siyang maghandog ng bigas, o ng saktu (harinang inihaw na butil), o kaya’y maglatag din ng nilutong gulay bilang alay.

Verse 21

प्रथमे ऽहनि यद्द्रव्यं तदेव स्याद्दशाहिकम् / यावदाशौचमेकैकस्याञ्जलेर्दानमुच्यते

Anumang sangkap na inihandog sa unang araw, iyon din ang ipagpapatuloy bilang handog sa daśāha (sampung araw). Hanggang matapos ang panahon ng āśauca (ritwal na karumihan), ang itinakdang pagbibigay ay araw-araw—bawat araw ay isang añjali, sukat ng dalawang palad na magkakupkop.

Verse 22

यद्वा यस्मिन्दिने दानं तस्मिंस्तद्दिनसंख्यया / दशाहे ऽञ्जलयः पक्षिन्पञ्चाशदन्तिमे

O kaya naman, O banal na Ibon (Garuda): sa alinmang araw na magbigay ng dāna (kaloob), ang araw na iyon ang siyang bibilangin ayon sa bilang nito; sa ritwal na sampung araw ay may araw-araw na handog na añjali (dakot na alay), at sa huling araw ay nagiging limampu.

Verse 23

द्विवृद्ध्या वा भवेत्पक्षिन्नञ्जलीनां शतं पुनः / यदाहि त्र्यहमाशौचं तदा वाञ्जलयो दश

O Ibon (Garuda), kung dodoblehin ang sukat, ang mga handog na añjali ay muling aabot sa isang daan. Ngunit kapag may aśauca (tatlong araw na karumihan/di-kadalisayan), kung gayon ay sampung añjali (lamang).

Verse 24

त्रयो ऽञ्जलय एवं तु प्रथमे ऽहनिवै तदा / चत्वारस्तु द्वितीये ऽह्नि तृतीये स्युस्त्रयस्तथा

Kaya nga, sa unang araw ay maghandog ng tatlong añjali; sa ikalawang araw ay apat; at sa ikatlong araw ay tatlo rin, gayundin.

Verse 25

शताञ्जलि यदा पक्षिन्नाद्ये त्रिंशत्तदाहनि / चत्वारिंशद्द्वितीये ऽह्नि त्रिंशदह्नि तृतीयके

O ibon (Garuda), kapag ang sukat ay isang daang añjali: sa unang araw ay tatlumpu; sa ikalawang araw ay apatnapu; at sa ikatlong araw ay tatlumpu.

Verse 26

एवं जलस्याञ्जलयो विभाज्याः पक्षयोर्द्वयोः / सर्वेषु पितृकार्येषु पुत्रो मुक्यो ऽधिकारवान्

Sa gayon, ang mga añjali ng tubig (alay na pagbuhos) ay dapat hatiin sa dalawang pakṣa (dalawang kalahating-buwan); at sa lahat ng ritwal para sa mga ninuno (pitṛ-kārya), ang anak na lalaki ang pangunahing may karapat-dapat na kapangyarihan.

Verse 27

पिण्डप्रसेकस्तूष्णीञ्च पुष्पधूपादिकं तथा / दशमे ऽहनि सम्प्राप्ते स्नानं ग्रामाद्वहिश्चरेत्

Ang pag-aalay ng piṇḍa ay dapat gawin nang tahimik, kasama ang mga bulaklak, insenso, at iba pa. Pagdating ng ikasampung araw, lumabas sa labas ng nayon at isagawa ang paliligo ng ritwal na paglilinis.

Verse 28

तत्र त्याज्यानि वासांसि केशश्मश्रुनखानि च / विप्रः शुध्यत्यपः स्पृष्ट्वा क्षत्त्रियो वाहनं तथा

Sa gayong kalagayan, itinatapon ang mga kasuotan, gayundin ang buhok, balbas-bigote, at mga kuko. Ang Brāhmaṇa ay nalilinis sa paghipo sa tubig; ang Kṣatriya naman ay nalilinis din sa paghipo o pag-asikaso sa kanyang sasakyan o karwahe.

Verse 29

वैश्यः प्रतोदं रश्मीन्वा शूद्रो यष्टिं कृतक्रियः / मृतादल्पवयोभिश्च सपिण्डैः परिवापनम्

Para sa Vaiśya, ang itinakdang bagay ay pang-udyok (goad) o renda; para sa Śūdra naman ay tungkod—ang mga ito’y iniaalay matapos maisagawa nang wasto ang mga ritwal. At kung ang namatay ay napakabata, ang ritwal ng pag-ikot/pagtabon ayon sa kaugalian ay isasagawa ng mga sapiṇḍa, ang malalapit na kamag-anak na kabahagi sa handog sa mga ninuno.

Verse 30

कार्यन्तु षोडशी षड्भिः पिण्डैर्दशभिरैव च / प्रथमा मलिना ह्येतैरादशाहं मृतेर्भवेत्

Ang seremonya sa ikalabing-anim na araw (ṣoḍaśī) ay dapat isagawa gamit ang anim na piṇḍa, at gayundin ang pagkakasunod na may sampung piṇḍa. Sa pamamagitan ng mga piṇḍa/handog na ito, ang unang bahagi ng mga ritwal ay nag-aalis ng karumihan; kaya natutupad ang sampung-araw na panahon matapos ang kamatayan (ādaśāha).

Verse 31

दिनानि दश यान्षिण्डान्कुर्वन्त्यत्र सुतादयः / प्रत्यहं ते विभज्यन्ते चतुर्भागैः खगोत्तम

Sa loob ng sampung araw, ang mga anak na lalaki at iba pang kamag-anak ay naghahanda rito ng mga handog na piṇḍa. At araw-araw, O pinakadakila sa mga ibon (Garuda), ang mga handog na iyon ay hinahati sa apat na bahagi.

Verse 32

भागद्वयेन देहः स्यात्तृतीयेन यमानुगाः / तृप्यन्ति हि चतुर्थेन स्वयमप्युपजीवति

Sa dalawang bahagi, napapanatili ang katawan ng yumao; sa ikatlo, nasisiyahan ang mga tagasunod ni Yama; at sa ikaapat, siya mismo ay nabubuhay at natutustusan din.

Verse 33

अहोरात्रैस्तु नवभिर्देहो निष्पत्तिमाप्नुयात् / शिरस्त्वाद्येन पिण्डेन प्रेतस्य क्रियते तथा

Sa loob ng siyam na araw at siyam na gabi, nabubuo ang maselang katawan. Kaya ang ulo ng preta ay hinuhubog sa unang handog na piṇḍa.

Verse 34

द्वितीयेन तु कर्णाक्षिनासिकं तु समासतः / गलांसभुजवक्षश्च तृतीयेन तथा क्रमात्

Sa ikalawang handog, nabubuo nang buod ang tainga, mata, at ilong; at sa ikatlo, ayon sa pagkakasunod, nabubuo rin ang lalamunan, balikat, mga bisig, at dibdib.

Verse 35

चतुर्थेन च पिण्डेन नाभिलिङ्गगुदं तथा / जानुजङ्घं तथा पादौ पञ्चमेन तु सर्वदा

Sa ikaapat na piṇḍa, nabubuo ang pusod, ari, at puwit; at sa ikalima, palaging nabubuo ang mga tuhod, ibabang binti, at mga paa.

Verse 36

सर्वमर्माणि षष्ठेन सप्तमेन तु नाडयः / दन्तलोमान्यष्टमेन वीर्यन्तु नवमेन च

Sa ikaanim, nabubuo ang lahat ng marma (mahahalagang dugtungan ng buhay); sa ikapito, sumisibol ang mga nāḍī (maseselang daluyan). Sa ikawalo, lumilitaw ang mga ngipin at balahibo sa katawan; at sa ikasiyam, naitatatag ang vīrya (lakas ng pag-aanak).

Verse 37

दशमेन तु पूर्णत्वं तृप्तता क्षुद्विपर्ययः / मध्यमां षोडशीं वच्मि वैनतेय शृणुष्व मे

Sa ikasampung ritwal, nakakamtan ang kaganapan—dumarating ang kasiyahan at napapawi ang gutom. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang nasa gitna, ang ikalabing-anim na ritwal; O Vainateya (Garuda), makinig ka sa akin.

Verse 38

विष्णवादिविष्णुपर्यन्तान्येकादश तथा खग / श्राद्धानि पञ्च देवानामित्येषां मध्यषीडशी

O Khaga (Garuda), may labing-isang Śrāddha na nagsisimula sa (alay para kay) Viṣṇu at nagtatapos din kay Viṣṇu; at may limang Śrāddha na handog para sa mga Deva. Kaya sa gitna, ang kabuuan ay nagiging labing-anim.

Verse 39

निमित्तं दुर्मतिं कृत्वा यदि नारायणो बलिः / एकादशाहे कर्तव्यो वृषोत्सर्गो ऽपि तत्र वै

Kung dahil sa maling pagkaunawa ay ginawang batayan ang di-wastong pagkakataon at naihandog ang bali para kay Nārāyaṇa, kung gayon sa ikalabing-isang araw ay dapat ding isagawa roon ang vṛṣotsarga—ang seremonyal na pagpapalaya/pag-aalay ng toro.

Verse 40

एकादशाहे प्रेतस्य यस्यात्सृज्येत नो वृषः / प्रेतत्वं सुस्थिरं तस्य दत्तैः श्राद्धशतैरपि

Kung sa ikalabing-isang araw ay hindi maisagawa para sa preta (kaluluwang yumao) ang ritwal na ‘vṛṣa’ (vṛṣotsarga), ang kalagayang pagka-preta niya ay titibay nang husto—na kahit maghandog pa ng daan-daang Śrāddha sa bandang huli ay hindi madaling maalis.

Verse 41

अकृत्वा यद्वृषोत्सर्गं कृतं वै पिण्डपातनम् / निष्फलं सकलं विद्यात्प्रमीताय न तद्भवेत्

Kung hindi muna isinagawa ang vṛṣotsarga at saka ginawa ang pag-aalay ng mga piṇḍa (piṇḍa-pātana), dapat malaman na ang buong pag-aalay ng piṇḍa ay nagiging walang bunga; hindi ito tunay na nakikinabang ang yumao.

Verse 42

वृषोत्सर्गादृते नान्यत्किञ्चिदस्ति महीतले / पुत्रः पत्न्यथ दौहित्रः पिता वा दुहिताथ वा

Sa daigdig na ito, bukod sa banal na ritwal ng pagpapalaya sa toro (vṛṣotsarga), wala nang ibang kasing-bisa—maging ito’y isagawa ng anak na lalaki, ng asawa, ng apo sa anak na babae, ng ama, o ng anak na babae.

Verse 43

मृतादनन्तरं तस्य ध्रुवं कार्यो वृषोत्सवः / चतुर्वत्सतरीयुक्तो यस्योत्सृज्येत वा वृषः

Kaagad matapos pumanaw ang isang tao, tiyak na dapat isagawa ang ritwal na tinatawag na “pista ng toro” (vṛṣotsava); at palayain ang isang torong may apat na taon ang gulang, sa ngalan ng yumao.

Verse 44

अलङ्कृतो विधानेन प्रेतत्वं तस्य नो भवेत् / एकादशे ऽह्नि सम्प्राप्ते वृषालाभो भवेद्यदि

Kung ang yumao ay pinararangalan ayon sa itinakdang mga ritwal, hindi siya mahuhulog sa kalagayang preta (ligaw na kaluluwa). At kung sa pagdating ng ikalabing-isang araw ay may makuhang toro, kung gayon ay natutupad nang wasto ang bahaging iyon ng ritwal.

Verse 45

दर्भैः पिष्टैस्तु सम्पाद्य तं वृषं मोचयेद्वुधः / वृषोत्सर्जनवेलायां वृषाभाव (लाभ) कथञ्चन

Ang marunong ay dapat maghanda ng ritwal gamit ang damong darbha at ang itinakdang paste, at saka palayain ang torong iyon. Sa oras ng pagpapalaya ng toro (vṛṣotsarga), huwag kailanman magkulang ng toro—sa anumang paraan ay tiyaking may makukuha.

Verse 46

मृत्तिकाभिस्तु दर्भैर्वा वृषं कृत्वा विमोचयेत् / यदिष्टं जीवतस्तस्य दद्यादेकादशे ऽहनि

Gamit ang mga tipak ng luwad o damong darbha, hubugin ang anyo ng isang toro at saka ito palayain. At sa ikalabing-isang araw, ialay ang anumang handog na minahal ng yumao noong siya’y nabubuhay.

Verse 47

मृतमुद्दिश्य दातव्यं शय्याधेन्वादिकं तथा / विप्रान्बहून् भोजयीत प्रेतस्य क्षुद्विशान्तये

Sa pag-alaala sa yumao, nararapat maghandog ng kaloob gaya ng higaan, baka, at iba pa; at magpakain ng maraming brāhmaṇa upang mapawi ang gutom ng preta (kaluluwang yumao).

Verse 48

तृतीयां षोडशीं वच्मि वैनतेय शृणुष्व ताम् / द्वादश प्रतिमास्यानि आद्यं षाण्मासिकं तथा

O Vainateya (Garuda), makinig: ilalarawan ko ngayon ang ikatlo, samakatuwid ang ritwal sa ikalabing-anim na araw. Pagkaraan nito ay isasagawa ang labindalawang pagtalima buwan-buwan, na nagsisimula rin sa ritwal na kalahating taon.

Verse 49

सपिण्डीकरणं चैव तृतीया षोडशी मता / द्वादशाहे त्रिपक्षे च षण्मासे मासिके ऽब्दिके

Ang ritwal na sapiṇḍīkaraṇa ay itinakda rin—maaaring gawin sa ikatlong araw o sa ikalabing-anim na araw. Maaari rin itong isagawa sa ikalabindalawang araw, matapos ang kalahating buwan, sa ika-anim na buwan, sa pagdiriwang buwan-buwan, o sa seremonyang taun-taon.

Verse 50

तृतीयां षोडशीमेनां वदन्ति मतभेदतः / यस्यैता नि न दत्तानि प्रेतश्राद्धानि षोडश

Dahil sa pagkakaiba ng pananaw, may ilan na tumatawag sa hanay na ito na “ikatlo,” at ang iba nama’y “ikalabing-anim.” Yaong hindi nakapaghandog ng labing-anim na śrāddha para sa preta ay hindi pa natutupad ang nararapat na mga ritwal.

Verse 51

पिशाचत्वं स्थिरं तस्य दत्तैः श्राद्धशतैरपि / एकादशे द्वादशे वा दिने आद्यं प्रकीर्तितम्

Kahit magsagawa pa ng daan-daang śrāddha para sa kanya, nananatiling matatag ang kalagayan niyang pagiging piśāca. Ang unang itinakdang hakbang ay ipinahayag na nasa ikalabing-isang araw o kaya’y ikalabindalawang araw.

Verse 52

मासादौ प्रतिमासञ्च शुद्धं मृततिथौ खग / एकेनाह्ना त्रिभिर्वापि हीनेषु विनतासुत

O Khaga (Garuda), sa simula ng buwan at muli sa bawat buwan, ang ritwal ay dapat isagawa nang may kalinisan sa tithi ng anibersaryo ng pagpanaw. O anak ni Vinatā, kung may kakulangan sa itinakdang kundisyon, maaari itong tapusin sa loob ng isang araw—o hanggang tatlong araw lamang.

Verse 53

मासषण्मासवर्षेषु त्रिपक्षेषु भवन्ति हि / श्राद्धान्यथस्यात्सापिण्ड्यं पूर्णे वर्षे तदर्धके

Ang mga ritwal na śrāddha ay tunay na isinasagawa sa pagitan ng buwanan, kalahating-taon, taunang panahon, at maging sa pagitan ng tatlong pakṣa (tatlong kalahating-buwan). Pagkaraan nito, ang sāpiṇḍīkaraṇa—ang pagsasanib ng yumao sa hanay ng mga ninuno—ay dapat gawin, sa pagtatapos ng isang buong taon o sa kalahati ng panahong iyon.

Verse 54

त्रिपक्षे ऽभ्युदये वापि द्वादशाहे ऽथ वा नृणाम् / आनन्त्यात्कुलधर्माणां पुंसाञ्चैवायुषः क्षयात्

Para sa mga tao, maaaring (isagawa ang mga ritwal) sa ikalabintatlong araw, o sa isang mapalad na pagkakataon, o sa ikalabindalawang araw—sapagkat ang mga tungkulin ng angkan ay walang hanggan, at sapagkat ang buhay ng tao ay unti-unting umiikli.

Verse 55

अस्थिरत्वाच्छरीरस्य द्वादशाहे प्रशस्यते / सपिण्डीकरणेष्वेवं विधिं पक्षीन्द्र मे शृणु

Dahil ang kalagayan ng katawan ay hindi matatag (sa mga araw matapos ang kamatayan), ang labindalawang araw na panahon ay itinuturing na angkop. Kaya, O hari ng mga ibon, pakinggan mo ako habang ipinapaliwanag ko ang pamamaraang ito para sa mga ritwal ng sāpiṇḍīkaraṇa.

Verse 56

एकोद्दिष्टविधानेन कार्यं तदपि काश्यप / तिलगन्धोदकैर्युक्तं कुर्यात्पात्रचतुष्टयम्

O Kāśyapa, iyon man ay dapat isagawa ayon sa pamamaraang ekoddiṣṭa; maghanda ng apat na sisidlang pang-ritwal, na may kasamang linga (tila) at mabangong tubig.

Verse 57

पात्रं प्रेतस्य तत्रैकं पित्र्यं पात्रत्रयं तथा / सेचयेत्पितृपात्रेषु प्रेतपात्रं खग त्रिषु

Doon, maglaan ng isang sisidlan para sa preta (bagong yumao), at gayundin ng tatlong sisidlan para sa mga Pitṛ (mga ninunong ama). O Ibon (Garuda), ibuhos ang handog mula sa sisidlan ng preta patungo sa tatlong sisidlang ukol sa mga Pitṛ.

Verse 58

चतुरो निर्वपेत्पिण्डान्पूर्वन्तेषु समापयेत् / ततः प्रभृति वै प्रेतः पितृसामान्यमश्नुते

Maghandog ng apat na piṇḍa (mga bilog na kanin) at tapusin ang ritwal ayon sa mga itinakdang unang hangganan ng pagtatapos. Mula noon, ang preta ay tunay na nakakamit ang karaniwang kalagayan ng mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 59

ततः पितृत्वमापन्ने तस्मिन्प्रेते खगेश्वर / श्राद्धधर्मैरशेषैस्तु तत्पूर्वानर्चयेत्पितॄन्

Pagkaraan nito, O panginoon ng mga ibon (Garuda), kapag ang yumao ay nakamit ang kalagayang Pitṛ (ninuno), dapat—sa pamamagitan ng lahat ng itinakdang ritong śrāddha nang walang pagkukulang—sambahin at parangalan ang mga Pitṛ na nauna sa kanya.

Verse 60

एकचित्यारोहणे च एकाह्नि मरणे तथा / सापिण्ड्यन्तु स्त्रिया नास्ति मृते भर्तुः स्त्रियो भवेत्

Kung ang babae ay umakyat sa iisang puneraryong siga (kasama ang asawa), o kung siya’y mamatay sa loob ng isang araw (pagkaraan niya), kung gayon para sa kanya ay walang ritong sapīṇḍīkaraṇa. Kapag namatay ang asawa, siya’y ibinibilang sa mga babae ng kanyang asawa (sa pagtutuos ng ritwal matapos ang kamatayan).

Verse 61

पाकैक्यमथ कालैक्यं कर्त्रैक्यञ्च भवेत्खग / श्राद्धादौ सह दाहे च पतिपत्न्योर्न संशयः

O Khaga (Garuda), dapat magkaroon ng pagkakaisa sa pagluluto, pagkakaisa sa oras, at pagkakaisa sa tagapagganap ng ritwal. Sa śrāddha at mga kaugnay na gawain, gayundin sa pagsusunog ng bangkay, ang mag-asawa ay itinuturing na magkatuwang—walang pag-aalinlangan.

Verse 62

भर्तुर्मृततिथेरन्यतिथौ चितिमथारुहेत् / तांमृताहनि तु सम्प्राप्ते पृथक् पिण्डेन योजयेत्

Kung ang asawa ay umakyat sa puneraryong siga (citi) sa araw na iba sa tithi ng pagpanaw ng kanyang asawa, kung gayon pagdating ng mismong araw ng kamatayan ng asawa, dapat siyang iugnay sa kanya sa ritwal sa pamamagitan ng pag-aalay ng hiwalay na piṇḍa.

Verse 63

प्रत्यब्दञ्च युगपत्तु समापयेत्

At ang taunang ritwal ay dapat ding ganapin—tunay nga, dapat itong tapusin agad at huwag ipagpaliban.

Verse 64

यस्य संवत्सरादर्वाक् सपिण्डीकरणं भवेत् / मासिकञ्चोदकुम्भञ्च देयं तस्यापि वत्सरम्

Para sa taong ang sapiṇḍīkaraṇa (ritwal ng pag-uugnay sa yumao sa hanay ng mga ninuno) ay naisagawa bago matapos ang isang taon, ang mga handog na śrāddha buwan-buwan at ang pag-aalay ng banga ng tubig (udakumbha) ay dapat pa ring ibigay para sa kanya sa loob ng buong taon.

Verse 65

नवश्राद्धं सपिण्डत्वं श्राद्धान्यपि च षोडश / एकेनैव तु कार्याणि संविभक्तधनेष्वपि

Ang siyam na śrāddha, ang ritwal na sapiṇḍīkaraṇa, at ang iba pang labing-anim na śrāddha—kahit nahati na ang yaman ng pamilya—ay dapat isagawa ng iisang tao lamang, mag-isa.

Verse 66

पितामहीभिः सापिण्ड्यं तथा मातामहैः सह / उक्तं भर्त्रापि सापिण्ड्यं स्त्रिया वेषयभेदतः

Sinasabi rin na may ugnayang sapinda sa mga lola sa ama, at gayundin sa mga lolo sa ina; at para sa babae, itinuturo rin ang ugnayang sapinda sa asawa, ayon sa pagkakaiba ng kanyang kalagayang pangkasal/pang-sambahayan.

Verse 67

नवश्राद्धस्य ते कालं वक्ष्यामि शृणु काश्यप / मरणाह्नि मृतिस्थाने श्राद्धं पक्षिन्प्रकल्पयेत्

Sasabihin ko ang wastong panahon para sa siyam na śrāddha—makinig ka, O Kāśyapa. Sa mismong araw ng kamatayan, sa pook na pinangyarihan ng pagpanaw, nararapat isagawa nang marapat ang śrāddha, O Ibon (Garuda).

Verse 68

द्वितीयञ्च ततो मार्गे विश्रामो यत्र कारितः / ततः सञ्चयनस्थाने तृतीयं श्राद्धमुच्यते

Pagkaraan nito, ang ikalawang śrāddha ay isinasagawa sa pahingahang inihanda sa daan. Pagkatapos, sa pook ng sañcayana (pagtipon ng mga labi), isinasagawa ang tinatawag na ikatlong śrāddha.

Verse 69

पञ्चमे सप्तमे तद्वदष्टमे नवमे तथा / दशमैकादशे चैव नव श्राद्धानि वै खग

Sa ikalimang at ikapitong araw, gayundin sa ikawalo at ikasiyam, at pati sa ikasampu at ikalabing-isa—sa gayon, O Ibon (Garuda), may siyam na ritwal na śrāddha na dapat isagawa.

Verse 70

श्राद्धानि नव चैतानि तृतीया षोडशी स्मृता / एकोद्दिष्टविधानेन कार्याणि मनुजैस्तथा

Ito ang siyam na śrāddha; at iniuutos din ang ikatlong araw at ang ikalabing-anim. Dapat itong isagawa ng tao ayon sa paraang Ekoddiṣṭa, na iniaalay para sa iisang yumao.

Verse 71

प्रथमे ऽह्नि तृतीये वा पञ्चमे सप्तमे तथा / नवमैकादशे चैव नवश्राद्धं प्रकीर्तितम्

Sa unang araw, o sa ikatlo, sa ikalima at ikapito, gayundin sa ikasiyam at ikalabing-isa—ang mga ito ang ipinahahayag bilang nava-śrāddha, ang siyam na śrāddha para sa yumao.

Verse 72

उच्यन्ते षडिमानीह नव स्युरपि यागेतः / उक्तानि ते मया तानि ऋषीणां मतभेदतः

Dito, ito’y binabanggit na anim; ngunit ayon sa mga ritwal ng yajña, maaari pa ngang maging siyam. Ipinaliwanag ko sa iyo ang mga ito ayon sa pagkakaiba-iba ng pananaw ng mga rishi.

Verse 73

रूढिपक्षो ममाभीष्टो योगः कैश्चिदिहेष्यते / आद्ये द्वितीये दातव्यस्तथैवैकं पवित्रकम्

Ang nakaugaliang pamamaraan ang aking sinasang-ayunan; ito ang disiplina (yoga) na tinatanggap ng ilan dito. Sa una at sa ikalawang pagtalima, dapat ibigay ang itinakdang handog; gayundin, dapat ding ibigay ang isang banal na singsing na yari sa damong kuśa (pavitraka).

Verse 74

प्रेताय पिण्डो दातव्यो भुक्तवत्सु द्विजातिषु / प्रश्रस्तत्राभिरण्येति यजमानद्विजन्मना

Dapat ialay ang piṇḍa (handog na kanin para sa yumao) para sa preta, sa harap ng mga dwija (brāhmaṇa) na nakakain na at nasiyahan. Pagkaraan, ang yajamāna na isang dwija ay dapat bumigkas ng mapalad na pormula: “praśasta-tatra-abhi-raṇya.”

Verse 75

अक्षय्यममुकस्येति वक्तव्यं विरतौ तथा / एकोद्दिष्टं मे निबोध चेत्थमावत्सरं स्मृतम्

Sa pagtatapos na ritwal din, dapat sabihin: “Nawa’y maging di-nauubos ito para kay amuka (ang yumao).” Ngayon, pakinggan mo mula sa akin ang tungkol sa Ekoddiṣṭa; sa ganitong paraan itinatakda ang taunang śrāddha (āvatsara).

Verse 76

सपिण्डीकरणादूर्ध्वं यानि श्राद्धानि षोडश / एकोद्दिष्टविधानेन चरेद्वा पार्वणादृते

Pagkaraan ng sapiṇḍīkaraṇa, ang labing-anim na śrāddha na kasunod ay dapat isagawa ayon sa paraan ng ekoddiṣṭa, at hindi sa pamamaraan ng pārvaṇa.

Verse 77

प्रत्यब्दं यो यथा कुर्यात्तथा कुर्यात्स तान्यपि / एकादशे द्वादशे ऽह्नि प्रेतो भुङ्क्ते दिनद्वयम्

Anumang taunang ritwal na isinasagawa ng tao sa anumang paraan, sa gayong paraan din dumarating ang mga handog sa yumao. Sa ika-labing-isa at ika-labing-dalawang araw, ang preta (kaluluwang yumao) ay tumatanggap at nakikinabang sa mga handog sa loob ng dalawang araw.

Verse 78

योषितः पुरुषस्यापि पिण्डं प्रेतेति निर्वपेत् / सापिण्ड्ये तु कृते तस्य प्रेतशब्दो निवर्तते

Ang babae man ay dapat ding maghandog ng piṇḍa para sa lalaki, na tinatawag siyang “preta”. Ngunit kapag natapos na para sa kanya ang ritwal na sāpiṇḍya, nawawala na ang mismong tawag na “preta”.

Verse 79

दीपदानं प्रकर्तव्यमावर्षन्तु गृहाद्बहिः / अन्नं दीपो जलं वस्त्रमन्यद्वादीयते च यत्

Dapat at tiyak na isagawa ang pag-aalay ng ilawan (dīpa-dāna), at ilagay ito sa labas ng bahay upang magliyab sa buong magdamag. Pagkain, ilawan, tubig, kasuotan—at anumang iba pang nararapat—ay dapat ding ipagkaloob bilang kawanggawa.

Verse 80

तृप्तिदं प्रेतशब्देन सपिण्डीकरणावधि / अब्दकृत्यं मयोक्तन्ते समासाद्विनतासुत

O anak ni Vinatā, ipinaliwanag ko sa iyo nang maikli ang mga taunang ritwal (abda-kṛtya) na nagbibigay-kasiyahan sa yumao—yaong isinasagawa para sa tinatawag na “preta”—hanggang sa ritwal ng sapiṇḍīkaraṇa.

Verse 81

वैवस्वतगृहे यानं यथा तत्तु निबोधमेः / त्रयोदशे ऽह्नि श्रवणाकर्मणोनन्तरन्तु सः

Unawain mula sa akin kung paano nagaganap ang paglalakbay patungo sa tahanan ni Vaivasvata (Yama). Kaagad matapos ang ritwal na śrāvaṇa na isinasagawa sa ika-labing-tatlong araw, ang yumao ay nagpapatuloy sa kanyang paglalakbay.

Verse 82

त्वग्गृहीताहिवत्तार्क्ष्य गृहीतो यमकिङ्करैः / तस्मिन्मार्गे व्रजत्येको गृहीत इव मर्कटः

O Tārkṣya (Garuda), nang siya’y masakmal ng mga alipin ni Yama, mag-isa siyang lumalakad sa landas na iyon—kinakaladkad na parang ahas na hinuli sa balat, parang unggoy na mahigpit na hawak.

Verse 83

वाय्वग्रसारिवद्रूपं देहमन्यत्प्रपद्यते / तत्पिण्डजं पातनार्थमन्यत्तु पितृसम्भवम्

(Ang yumao) ay tumatanggap ng ibang katawan—banayad ang anyo at kasingbilis ng unang bugso ng hangin—at nagkakamit ng panibagong pag-iral. Isang katawan ay isinilang mula sa mga handog na piṇḍa upang maihatid pasulong, at ang isa pa’y nagmumula sa mga Pitṛ, ang mga ninuno.

Verse 84

तत्प्रमाणवयो ऽवस्थासंस्थानां प्रग्भवो यथा / षडशीति सहस्राणि योजनानां प्रमाणतः

Gayon din, ang mga sukat, mga edad, mga kalagayan, at mga anyo (ng daigdig na iyon) ay dapat maunawaan ayon sa pagkakasunod ng paglitaw; at ang lawak nito, ayon sa sukat, ay sinasabing walumpu’t anim na libong yojana.

Verse 85

अध्वान्तरालिको ज्ञेयो यममानुषलोकयोः / साधिकार्धक्रोशयुतं योजनानां शतद्वयम्

Alamin na ang pagitan sa daan sa gitna ng daigdig ni Yama at ng daigdig ng tao ay dalawang daang yojana, at may dagdag pang kalahating krośa.

Verse 86

चत्वारिं शत्तथा सप्त प्रत्यहं याति तत्र सः / अष्टाचत्वारिंशता च त्रैंशता दिवसैरिति

Doon, siya (bilang preta) ay naglalakbay ng apatnapu’t pitong yojana bawat araw; kaya sa tatlumpu’t walong araw natatapos ang paglalakbay.

Verse 87

वैवस्वतपुरं याति कृष्यमाणो यमानुगैः / एवं क्रमेण यातब्ये मार्गे पापरतैस्तु यत्

Hinihila ng mga tagapaglingkod ni Yama, ang makasalanan ay napapasa-lungsod ni Vaivasvata (ang kaharian ni Yama). Kaya, hakbang-hakbang, ang landas na kailangang tahakin ay nararanasan ng mga taong nakatuon sa kasalanan.

Verse 88

जायते सप्रपञ्चं तच्छृणु त्वमरुणानुज / त्रयोदशदिने दत्तः पाशैर्बद्ध्वातिदारुणैः

Nangyayari ito nang ganap at may lahat ng detalye—makinig ka, O nakababatang kapatid ni Aruṇa. Sa ikalabintatlong araw, siya’y isinusuko, nakagapos sa mga lubid na lubhang nakapanghihilakbot.

Verse 89

यमस्याङ्कुशहस्तो वै भृकुटीकुटिलाननः / दण्डप्रहारसम्भ्रान्तः कृष्यते दक्षिणां दिशम्

Tunay nga, ang (tagapaglingkod) na may hawak na pang-udyok ni Yama, nakakunot-noo at mabagsik ang mukha; sa pagkataranta sa mga hampas ng tungkod, siya’y hinihila patungo sa timog.

Verse 90

कुशकण्टकवल्मीकशङ्कुपाषाणकर्कशे / तथा प्रदीप्तज्वलने क्वचिच्छ्वभ्रशतोत्कटे

Mabangis ang landas: may matutulis na tinik ng damong kuśa, mga bunton ng anay, mga tulos, at matatalim na bato; sa ilang dako’y naglalagablab ang mabangis na apoy, at sa iba nama’y nakapanghihilakbot dahil sa daan-daang hukay at bangin.

Verse 91

प्रदीप्तादित्यतप्ते च दह्यमानः सदंशके / कृष्यते यमदूतैश्च शिवावन्नादभीषणैः

Sa lupang tinutupok ng naglalagablab na araw, ang nilalang ay nasusunog sa gitna ng mga kumakagat at nanunuklaw; at hinihila siya ng mga sugo ni Yama, nakatatakot dahil sa kanilang magagaspang at malas na sigaw.

Verse 92

प्रयातिः दारुणे मार्गे पापकर्मा यमालये / कलेवरे दह्यमाने महान्तं क्षयमृच्छति

Ang gumagawa ng masama ay umaalis sa isang nakakatakot na daan patungo sa tahanan ni Yama; at habang sinusunog ang katawan, siya ay nahuhulog sa matinding pagkasira at pagdurusa.

Verse 93

भक्ष्यमाणे तथैवाङ्गे भिद्यमाने च दारुणम् / छिद्यमाने चिरतरं जन्तुर्दुः खमवाप्नुते

Kapag ang mga viyas ay kinakain, kapag ang mga ito ay malupit na pinaghihiwalay, at kapag ang mga ito ay pinuputol at pinupunit sa mahabang panahon, ang nilalang ay nahuhulog sa matinding pagdurusa.

Verse 94

स्वेन कर्मवि पाकेन देहान्तरगतो ऽपि सन् / पुराणि षोडशामुष्मन्मार्गे तानि च मे शृणु

Kahit na ang kaluluwa ay lumipat na sa ibang katawan dahil sa pagkahinog ng sarili nitong karma, mayroong labing-anim na lungsod sa landas na ito ng kabilang buhay—pakinggan mo ang mga ito mula sa akin.

Verse 95

याम्यं सौरिपुरं नगेद्वभवनं गन्धर्वशैलागमौ क्रौञ्चं क्रूरपुरं विचित्रभवनं बह्वापदं दुः खदम् / नानाक्रन्दपुरं सुतप्तभवनं रौद्रं पयोवर्षणं शीताढ्यं बहुभीतिषोडशपुराण्येतान्यदृष्टनि ते

Yāmya, Sauripura, Nagedvabhavana, Gandharvaśaila, Agama, Krauñca, Krūrapura, Vicitrabhavana, Bahvāpad, Duḥkhada, Nānākrandapura, Sutaptabhavana, Raudra, Payovarṣaṇa, Śītāḍhya, at Bahubhīti—ang labing-anim na lungsod na ito ay hindi mo pa nakikita.

Verse 96

तत्र याम्य पुरं गच्छन्पुत्रपुत्रेति च ब्रुवन् / हाहेति क्रन्दते नित्यं स्वकृतं दुष्कृतं स्मरन्

Doon, habang patungo sa lungsod ni Yama, patuloy siyang tumatawag, "O anak, O apo," at patuloy na tumatangis, sumisigaw ng "Ay! Ay!", inaalala ang masasamang gawa na siya mismo ang gumawa.

Verse 97

अष्टादशोदिने तार्क्ष्य तत्पुर प्राप्नुयादसौ / पुष्पभद्रा नदी यत्र न्यग्रोधः प्रियदर्शनः

O Tārkṣya (Garuda), sa ikalabing-walong araw ay nararating niya ang lungsod na iyon; naroon ang ilog na Puṣpabhadrā, at naroon din ang punong nyagrodha (balete/banyan) na kaaya-ayang pagmasdan.

Verse 98

विश्रामेच्छां करोत्यत्र कारयन्ति न ते भटाः / क्षितौ दत्तं सुतैस्तस्य स्नेहाद्वा कृपया तथा

Dito, kahit na nais niyang magpahinga, hindi siya pinahihintulutan ng mga bantay; tanging yaong ibinigay ng kanyang mga anak sa lupa—mula man sa pag-ibig o sa habag—ang nagiging bahagi niyang matatamo roon.

Verse 99

मासिकं पिण्डमश्नाति ततः सौरिपुरं व्रजेत् / व्रजन्नेवं प्रलपते मुद्गराहतिपीडितः

Kinakain niya ang buwanang handog na piṇḍa; saka siya tumutungo sa Sauripura. Habang naglalakbay, pinahihirapan ng mga hampas na tila maso, siya’y humahagulhol nang ganito.

Verse 100

जलाशयो नैव कृतो मया तदा मनुष्यतृप्त्यै पशुपक्षितृप्तय / गोतृप्तिहेतोर्न च गोचरः कृतः शरीर हे निस्तर यत्त्वया कृतम्

“Sa buhay na iyon, hindi ako gumawa ng imbakan ng tubig upang mapawi ang uhaw ng mga tao, ni upang mabusog ang mga hayop at mga ibon. Hindi rin ako naglaan ng pastulan para sa ikabubusog ng mga baka. O katawan—itawid mo ako; anong kabutihan ba ang nagawa mo?”

Verse 101

तत्र नाम्ना तु राजासौ जङ्गमः कामरूपधृक् / भयात् तद्दर्शनाज्जाताद्भुङ्क्ते पिण्डं स शङ्कितः

Doon ay may pinunong tinatawag na Jaṅgama, isang nilalang na nakapaghuhubog ng anumang anyo ayon sa nais. Sa pagkakita sa kanya, napukaw ang matinding takot; ang yumao, balisa at nangangamba, ay kumain ng handog na piṇḍa.

Verse 102

त्रिपक्षे जलसंयुक्तं क्षितौ दत्तं ततो व्रजेत् / व्रजन्नेवं प्रलपते खड्गाघातप्रपीडितः

Pagkaraan ng tatlong paksha, matapos ihandog sa lupa na may kasamang tubig, saka siya dapat lumisan. Sa paglakad, siya’y nananaghoy nang ganito, pinahihirapan na wari’y tinamaan ng hampas ng tabak.

Verse 103

न नित्यदानं न गवाह्निकं कृतं पुस्तं च दत्तं न हि वेदशास्त्रयोः / पुराणदृष्टो न हि सेवितो ऽध्वा शरीर हे निस्तर यत्त्वया कृतम्

“Walang araw-araw na pagkakawanggawa; walang pang-araw-araw na ritwal gaya ng paggalang sa baka; walang naibigay na banal na aklat; hindi pinag-aralan ang Veda at mga śāstra. Hindi rin sinunod ang landas na itinuturo ng mga Purāṇa. O katawan—ngayon ay itawid mo ako: ano ba ang tunay mong nagawa upang iligtas tayo?”

Verse 104

नगेन्द्रनगरं गत्वा भुक्त्वा चान्नं तथाविधम् / मासि द्वितीये यद्दत्तं बान्धवैस्तु ततो व्रजेत्

Pagdating sa Nagendra-nagara at matapos kainin ang gayong pagkain, ang preta ay magpapatuloy pa—nabubuhay sa mga handog na iniaalay ng mga kamag-anak sa ikalawang buwan.

Verse 105

व्रजन्नेवं प्रलपते कृपाणत्सरुताडितः / पराधानमभूत्सर्वंमम मूर्खशिरोमणेः

Habang itinataboy sa paglakad, hinahampas ng tabak at pamalo, siya’y nananaghoy nang ganito: “Lahat ng ito’y naging kasalanan ko—aba, ako ang ‘hiyas sa tuktok’ ng mga hangal.”

Verse 106

महता पुण्ययोगेन मानुष्यं लब्धवानहम् / तृतीये मासि सम्प्राप्ते गन्धर्वनगरे शुभम्

Sa pamamagitan ng makapangyarihang pagsasanib ng naipong kabutihan, nakamit ko ang kalagayang-tao. At nang dumating ang ikatlong buwan, narating ko ang mapalad na lungsod ng mga Gandharva.

Verse 107

तृतीयमासिकं पिण्डं तत्र भुक्त्वा ब्रजत्यसौ / व्रजन्नेवं विलपते तदग्रेणाहतः पथि

Matapos kainin doon ang ikatlong buwanang handog na piṇḍa, siya’y nagpapatuloy sa paglalakbay. Habang naglalakad, siya’y humahagulhol nang ganito, sapagkat siya’y sinasaktan sa daan ng mga nasa unahan niya.

Verse 108

मया न दत्तं न हुतं हुताशने तपो न तप्तं हिमशैलगह्वरे / न सेवितं गाङ्गमहो महाजलं शरीर हे निस्तर यत्त्वया कृतम्

Wala akong naibigay na dāna, wala akong naihandog na oblation sa banal na apoy; wala akong nagawang tapasya sa mga yungib ng mga bundok na may niyebe; ni hindi man lamang ako lumapit sa dakilang tubig ng iginagalang na Gaṅgā. O katawan—tawirin mo ako, sapagkat anumang nagawa ay nagawa sa pamamagitan mo.

Verse 109

तुर्ये शैलागमं मासि प्राप्नुयात्तत्र वर्षणम् / तस्योपरि भवेत्पक्षिन्पाषाणानां निरन्तरम्

Sa ikaapat na buwan, nararating ang lupain ng kabundukan; doon ay nasasalubong ang ulan ng pahirap. Sa ibabaw niya, O ibon (Garuḍa), ay may walang-humpay na buhos ng mga bato.

Verse 110

चतुर्थमासिकं श्राद्धं भुक्त्वा तत्र प्रसर्पति / स पतन्नेव विलपन्पाषाणाद्यतिपीडितः

Matapos makibahagi sa handog na śrāddha ng ikaapat na buwan, gumagapang siya roon pasulong; paulit-ulit na bumabagsak at humahagulhol, labis na pinahihirapan ng mga bato at iba pa.

Verse 111

न ज्ञानमार्गो न च योगमार्गो न कर्ममार्गो न च भक्तिमार्गः / न साधुसङ्गात्किमपि श्रुतं मया शरीर हे निस्तर यत्त्वया कृतम्

Hindi ko tinahak ang landas ng kaalaman, ni ang landas ng yoga, ni ang landas ng karma, ni maging ang landas ng bhakti; at wala rin akong narinig mula sa pakikisama sa mga banal. O katawan, ikaw lamang ang dapat magtawid sa akin—sa anumang nagawa mo.

Verse 112

ततः क्रूरपुर मासि पञ्चमे याति काश्यप / भुवि दत्तं पिण्डजलं भुक्त्वा क्रूरपुरं व्रजेत्

O Kasyapa, sa ikalimang buwan, ang yumaong kaluluwa ay nagtutungo sa Krurapura. Matapos tanggapin ang mga alay na pinda at tubig mula sa lupa, ito ay nagpapatuloy patungo sa Krurapura.

Verse 113

व्रजन्नेवं विलपते पट्टिशैः पातितः पथि / हा मातर्हापितर्भ्रातः सुता हा हा मम स्त्रियः

Habang siya ay naglalakbay na tumatangis ng ganito, siya ay hinahampas sa daan ng matatalim na patalim. Sumisigaw—"O ina! O ama! O kapatid! O anak! Ay, sa kasawiang-palad—aking asawa!"—siya ay humahagulgol sa hapis.

Verse 114

युष्माभिर्नोपदिष्टो ऽहमवस्थां प्राप्त ईदृशीम् / एवं लालप्यमानं ते यमदूता वदन्तिहि

"Hindi ako tinuruan ninyo, at kaya ako ay nahulog sa ganitong kalagayan." Habang siya ay tumatangis sa ganitong paraan, ang mga sugo ni Yama ay nagsalita sa kanya.

Verse 115

क्व माता क्व पिता मूढ क्व जाया क्व सुतः सुहृत् / स्वकर्मोपार्जिते भुङ्क्ष्वं मूर्ख याताश्चिरं पथि

Nasaan na ngayon ang iyong ina at ama, ikaw na nalinlang? Nasaan ang iyong asawa, ang iyong anak, ang iyong kaibigan? O hangal—ngayong ikaw ay tumahak na sa mahabang daan, kailangan mong tiisin at danasin lamang ang bunga ng iyong sariling mga gawa.

Verse 116

जानासि शम्बलमलं बलमध्वगानां नो ऽशम्बलः प्रयतते परलोकगत्यै / गन्तव्यमस्ति तव निश्चितमेव तेन मार्गेण येन न भवेत् क्रयविक्रयो ऽपि

Alam mo na ang mga baon ay sapat na lakas para sa mga manlalakbay sa daan; ngunit ang isang walang baon ay nagsisikap pa ring marating ang kabilang buhay. Ikaw rin ay tiyak na dapat lumisan sa landas na iyon—sa daan kung saan wala ni pagbili o pagbebenta.

Verse 117

ऊनषाण्मासिके क्रौञ्चे भुक्त्वा पिण्डन्तु सोदकम् / घटीमात्रन्तु विश्रम्य विचित्रनगरं व्रजेत्

Sa himpilan na tinatawag na Krauñca, na kaugnay ng ritwal bago sumapit ang anim na buwan, matapos tumanggap ng handog na piṇḍa kasama ng tubig, ang yumao ay nagpapahinga lamang sa loob ng isang ghaṭī; saka siya tutungo sa lungsod na Vicitranagara.

Verse 118

व्रजन्नेवं विलपते शूलाग्रेण विदारितः

Habang nagpapatuloy siya, nananaghoy siya nang ganito—ang katawan niya’y napunit sa matalim na dulo ng sibat.

Verse 119

कुत्र यामि न हि गामि जीवितं हा मृतस्य मरणं पुनर्न वै / इत्थमेव विलपन् प्रयात्यसौ यातनार्हधृतविग्रहः पति

“Saan ako tutungo? Hindi na ako makababalik sa buhay. Ay—sa namatay na, wala nang ikalawang kamatayan.” Sa gayong panaghoy, siya’y umaalis, taglay ang katawang nararapat sa pahirap at parusa.

Verse 120

विचित्रनगरे तत्र विचित्रो नाम पारिथिवः / तत्र षण्मासपिण्डेन तृप्तः सन् व्रजते पुरः

Doon sa lungsod na Vicitranagara ay may haring nagngangalang Vicitra. Nang siya’y masiyahan sa piṇḍa ng ritwal sa ikaanim na buwan, ang yumao ay magpapatuloy pa sa landas na nasa unahan.

Verse 121

व्रजन्नेवं विलपते प्रासाग्रेण प्रपीडितः

Habang nagpapatuloy siya, nananaghoy siya nang ganito—pinahihirapan at dinidiin ng matalim na dulo (ng pagdurusa).

Verse 122

माता भ्राता पिता पुत्रः को ऽपि मे वर्तते न वा / यो मामुद्धरते पापं पतन्तं दुः खसागरे

May ina man ako, kapatid, ama, o anak—o wala man akong sinuman—sino ang makaaangat sa akin, makasalanan, habang ako’y nalulunod sa dagat ng pagdurusa?

Verse 123

व्रजतस्तत्र मार्गे तु तत्र वैतरणी शुभा / शतयोजनविस्तीर्णा पूयशोणितसंकुला

Habang naglalakbay sa landas na iyon, naroon ang ilog na Vaitaraṇī—tinatawag na ‘mapalad’ sa pangalan—na umaabot sa lawak na sandaang yojana, siksik sa nana at dugo.

Verse 124

आयाति तत्र दृश्यन्ते नाविका धीवरादयः / ते वदन्ति प्रदत्ता गौर्यदि वैतरणी त्वया / नावमेनां समारोह सुकेनोत्तर वै नदीम्

Pagdating doon ng kaluluwang yumao, makikita ang mga bangkero at mangingisda. Sabi nila, “Kung nagkaloob ka ng baka bilang dāna, ang Vaitaraṇī ay naihanda para sa iyo. Sumakay sa bangkang ito at tumawid sa ilog nang maginhawa.”

Verse 125

तत्र येन प्रदत्ता गौः स सुखेनैव तां तरेत् / अदायी तत्र घृष्येत करग्राहन्तु नाविकैः

Doon, ang nagkaloob ng baka ay makakatawid sa kakila-kilabot na ilog nang madali. Ngunit ang hindi nagkaloob ay kakaladkarin at pahihirapan, habang sinasakmal ng mga bangkero ang kanyang kamay at sinisingil ang kanilang kabayaran.

Verse 126

उखैः काकैर्बकोलूकैस्तीक्ष्णतुण्डैर्वितुद्यते / मनुजानां हितं दानमन्ते वैतरणी खग

Siya’y tinutuka at pinupunit ng mga uwak, tagak, at kuwago na may matutulis na tuka. Para sa tao, ang dāna—banal na pagkakaloob—ay tunay na kapaki-pakinabang sa huli, sa pagtawid sa Vaitaraṇī, O ibong Garuḍa.

Verse 127

दत्ता पापं दहेत् सर्वं मम लोकन्तु सा नयेत् / मप्तमे मासि सम्प्राप्ते पुरं बह्वापदं मृतः

Ang handog na ibinigay ayon sa wastong paraan ay nagsusunog ng lahat ng kasalanan at umaakay sa nagkaloob patungo sa Aking kaharian. Ngunit pagdating ng ikapitong buwan, ang yumao ay dinadala sa isang lungsod na hitik sa maraming panganib.

Verse 128

व्रजेत्तु सोदकं भुक्त्वा पिण्डं वै सप्तमासिकम् / व्रजन्नेवं विलपते परिघाहतिपीडितः

Pagkakain ng piṇḍa ng ikapitong buwan kasama ng handog na tubig, siya’y nagpapatuloy sa paglalakbay; at habang lumalakad, siya’y tumatangis nang ganito, pinahihirapan ng mga hampas ng pamalo.

Verse 129

न दत्तं न हुतं तप्तं न स्नातं न कृतं हितम् / यादृशं चरितं कर्म मूढात्मन् भुङ्क्ष्व तादृशम्

Wala kang ibinigay na kawanggawa, wala kang inihandog na pag-aalay, wala kang isinagawang pag-aayuno o pagdurusa, hindi ka naglinis sa pamamagitan ng paliligo, at wala kang ginawang kabutihang kapaki-pakinabang. O naliligaw na kaluluwa—anuman ang gawang iyong pinili, yaon ding bunga ang dapat mong danasin ngayon.

Verse 130

मास्यष्टमे दुः खदे तु परे भुक्त्वाथ सोदकम् / पिण्डं प्रयात्सयौ तार्क्ष्य नानाक्रन्दपुरं ततः

Sa ikawalong buwan, matapos danasin ng yumao ang masakit na dako, siya’y kumakain ng handog na tubig kasama ng piṇḍa. Pagkaraan nito, O Tārkṣya (Garuda), siya’y nagpapatuloy patungo sa lungsod na tinatawag na Nānākrandapura—“bayan ng maraming pag-iyak.”

Verse 131

प्रयाणे च प्रवदते मुसलाघातपीडितः / क्व जायाचटुलैश्चाटुपटुभिर्वचनैर्मम

Maging sa sandali ng pagpanaw, habang pinahihirapan na tila hinahampas ng pamalo, siya’y sumisigaw: “Nasaan ang aking asawa—napakabalintuna—na minsang nagsalita sa akin ng mga salitang tuso, matatamis, at mapagpuri?”

Verse 132

भोजनं भल्लभल्लीभिर्मुसलैश्च क्व मारणम् / नवमे मासि दत्तं वै नानाक्रन्दपुरे ततः

Nasaan ang pagbibigay ng pagkain bilang kawanggawa, at nasaan ang pagpatay sa pamamagitan ng pamalo at pamukpok? Pagkaraan, ang handog na ibinigay sa ikasiyam na buwan ay tunay na tinatanggap sa lungsod na tinatawag na Nānākranda, “pook ng maraming daing”.

Verse 133

पिण्डमश्राति करुणं नानाक्रन्दान् करोत्यपि / दशमे मासि दत्तं वै सुतप्तभवनं ततः

Tinatanggap niya ang handog na piṇḍa nang may dalamhati, at sumisigaw pa ng sari-saring panaghoy. Kapag ito’y inihandog sa ikasampung buwan, pagkaraan ay nakakamit niya ang isang tahanang mainit at nakaaaliw.

Verse 134

सरन्नेवं विलपते हलाहतिहतः पथि / क्व सूनुपेशलकरैः पादसंवाहनं मम

Kaya nito, habang siya’y pasuray-suray sa daan, tinamaan ng nakamamatay na lason ng pagdurusa, siya’y nanaghoy: “Nasaan na ngayon ang marahang pagdiin at pagmasahe sa aking mga paa ng malalambing na kamay ng aking mga anak?”

Verse 135

क्व दूतवज्रप्रतिमकैर्मत्पदकर्षणम् / दशमे मासि पिण्डादि तत्र भुक्त्वा प्रसर्पति

Paano mangyayari ang pagkaladkad sa aking mga paa ng mga sugo ni Yama na ang lakas ay tulad ng kulog? Sa ikasampung buwan, matapos kainin doon ang mga handog na piṇḍa at iba pa, siya’y gumagapang na muling pasulong.

Verse 136

मासे चैकादशे पूर्णे पुरं रौद्रं स गच्छति / गच्छन्नेव विलपते यथा पृष्ठे प्रपीडितः

Kapag natapos ang ikalabing-isang buwan, siya’y nagtutungo sa kakila-kilabot na lungsod na tinatawag na Raudra. Kahit sa paglalakbay, siya’y patuloy na nananaghoy—gaya ng taong ang likod ay masakit na dinidiin at dinudurog.

Verse 137

क्वाहं सतूलीशयने परिवर्तन् क्षणे क्षणे / भटहस्तभ्रष्टयष्टिकृष्टपृष्ठः क्व वा पुनः

Nasaan na ako ngayon—na dati'y paikut-ikot sa malambot na kamang bulak? At nasaan na ako ngayon—na ang likod ay hinihila at pinapalo ng mga tungkod ng mga kawal?

Verse 138

क्षितौ दत्तञ्च पिण्डादि भुक्त्वा तत्र ततो व्रजेत् / पयोवर्षणमित्येतन्नामकं पुरमण्डज

Matapos kainin doon ang mga alay na pinda na ibinigay sa lupa, siya ay aalis sa lugar na iyon at magpapatuloy—O Ipinanganak sa Itlog—patungo sa lungsod na nagngangalang Payovarshana.

Verse 139

व्रजन्नेवं विलपते कुठारैर्मूर्ध्नि ताडितः / क्व भृत्यकोमलकरैर्गन्धतैलावसेचनम्

Habang siya ay itinataboy pasulong, tumatangis ng ganito, at pinapalo sa ulo ng mga palakol, siya ay nananaghoy: "Nasaan na ngayon ang nakagiginhawang pagpapahid ng mababangong langis ng malalambot na kamay ng mga lingkod?"

Verse 140

क्व कीनाशानुगैः क्रोधात्कुठारैः शिरसि व्यथा / ऊनाब्दिकञ्च यच्छ्राद्धं तत्र भुङ्क्ते सुदुः खितः

Doon, ang mga tagapaglingkod ni Yama, na galit na galit, ay humahampas ng mga palakol, na nagdudulot ng matinding sakit sa kanyang ulo; at anumang shraddha na inialay bago matapos ang taon, kinakain niya ito sa ganoong kalagayan—labis na nahihirapan.

Verse 141

संपूर्णे तु ततो वर्षे शीताढ्यं नगरं व्रजेत् / गच्छन्नेवं छुरिकया च्छिन्नजिह्वस्तु रोदिति

Kapag natapos na ang taong iyon, siya ay pupunta sa isang lungsod na puno ng matinding lamig. Habang siya ay naglalakad, ang kanyang dila ay hinihiwa ng kutsilyo, at siya ay umiiyak.

Verse 142

प्रियालापैः क्व च ससमधुरत्वस्य वर्णनम् / उक्तमात्रे ऽसिपत्रादिजिह्वाच्छेदः क्व चैव हि

Nasaan ang paglalarawan ng matatamis at mapagmahal na pananalita—at nasaan, tunay nga, ang pagputol ng dila ng mga talim na tila espada at iba pa dahil lamang sa isang pagbigkas? Kay layo ng pagkakaiba ng bunga.

Verse 143

वार्षिकं पिण्डदानादि भुक्त्वा तत्र प्रसर्पति / बहुभीतिकरं तत्तत् पिण्डजं देवमास्थितः

Matapos tanggapin at malasap ang taunang handog na śrāddha—na nagsisimula sa mga kaloob na piṇḍa—siya’y gumagala roon. Sa pagkanlong sa banal na tulong na isinilang mula sa piṇḍa, nalalampasan niya ang sari-saring kalagayang nakapangingilabot.

Verse 144

प्रकाशयति पाप्पानमात्मानञ्च विनिन्दति / योषिदप्येवमेतस्मिन् मार्गे वै परिदेवति

Sa landas na iyon, ang yumao’y inilalantad ang sariling mga kasalanan at sinisisi ang sarili; maging ang babae man ay gayon din, humahagulhol sa kapaitan sa rutang ito.

Verse 145

ततो याम्यं नातिदूरे नगरं स हि गच्छति / चत्वारिंशद्योजनानि चतुर्युक्तानिविस्तृतम्

Pagkaraan, siya’y nagtutungo sa lungsod ni Yama, na hindi naman kalayuan, na nakalatag sa lawak na apatnapung yojana at inayos sa apat na maayos na bahagi.

Verse 146

त्रयोदश प्रतीहाराः श्रवणा नाम तत्र वै / श्रवणाकर्मतस्तुष्यन्त्यन्यथा क्रोधमाप्नुयुः

Doon ay may labintatlong bantay-pinto na tinatawag na Śravaṇa. Nalulugod sila kapag ang itinakdang gawain ng “pakikinig na may ganap na pagdalo” ay naisagawa nang wasto; kung hindi, sila’y nagagalit.

Verse 147

ततस्तत्राशु रक्ताक्षं भिन्नाञ्जनचयोपमम् / मृत्युकालान्तकादीनां मध्ये पश्यति वै यमम्

Pagkaraan, sa dako roon, agad niyang namasdan si Yama—mapulang-mata, na wari’y bunton ng dinurog na anjana (kohl)—na nakatindig sa gitna nina Kamatayan, Panahon, ang Tagapagwakas, at iba pang nakapanghihilakbot na kapangyarihan.

Verse 148

दंष्ट्राकरालवदनं भृकुटीदारुणाकृतिम् / विरूपैर्भोषणैर्वक्त्रैर्वृतं व्याधिशतैः प्रभुम्

Namasdan niya ang Panginoon ng kamatayan: ang mukha’y nakapanghihilakbot dahil sa nakausling pangil, at ang anyo’y mabagsik sa mahigpit na pagkakunot-noo; napalilibutan ng mga aliping anyong-kakaiba at mukhang nakatatakot, at napapagitnaan ng daan-daang karamdaman.

Verse 149

दण्डासक्तमहाबाहुं पाशहस्तं सुभैरवम् / तन्निर्दिष्टां ततो जन्तुर्गतिं याति शुभाशुभाम्

Pagkaraan, ang nilalang (ang yumao na kaluluwa) ay tumutungo sa itinakdang hantungan—mabuti man o masama—matapos masilayan ang nakapanghihilakbot na may malalakas na bisig, may hawak na tungkod at may tali-silo sa kamay.

Verse 150

पापी पापां गतिं याति यथा ते कथितं पुरा / छत्रोपानहदातारो ये च वेश्मप्रदायकाः

Ang makasalanan ay napupunta sa landas na makasalanan, gaya ng sinabi ko sa iyo noon; ngunit yaong nagkakaloob ng payong at panyapak, at yaong nagbibigay ng tahanan, ay nakakamit ng hantungang bunga ng kabutihang-loob.

Verse 151

ये तु पुण्यकृतस्तत्र ते पश्यन्ति यमं तदा / सौम्याकृतिं कुण्डलिनं मौलिमन्तं धृतश्रियम्

Ngunit yaong gumawa ng kabutihan, sa sandaling iyon at sa pook na iyon, ay nakikita si Yama na may maamong anyo—may hikaw, may putong-korona, at taglay ang mapalad na ningning.

Verse 152

एकादशे द्वादशे हि षण्मासे आब्दिके तथा / विप्रान् बहून् भोजयेत् तत्र यन्महती क्षुधा

Sa ikalabing-isa at ikalabing-dalawang araw, gayundin sa paggunita ng anim na buwan at sa taunang śrāddha, nararapat pakainin ang maraming Brāhmaṇa; sapagkat sa mga panahong iyon ang yumao ay dumaranas ng matinding gutom.

Verse 153

जीवन् पुत्रकलत्रादिप्रदिष्टमितरैः खग / यो न साधयति स्वार्थमेवं पश्चाद्धिखिद्यते

O Garuḍa, ang sinumang habang nabubuhay ay hindi tinutupad ang kanyang tunay na layunin—kahit pinapayuhan ng anak, asawa, at iba pa—sa huli ay tunay na mahuhulog sa pagsisisi at dalamhati.

Verse 154

एतत् ते सर्वमाख्यातं संयमिन्यां यथागति / प्रोक्तमावर्षकृत्यं ते किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

Kaya, naipaliwanag ko na sa iyo ang lahat—ayon sa wastong pagkakasunod—tungkol sa Saṃyamanī, ang kaharian ni Yama. Nailarawan ko na rin ang mga ritwal na isasagawa sa buong taon; ano pa ang nais mong marinig?