Adhyaya 26

Verse 1

नाम पञ्चविंशोध्यायः कन्योवाच / श्रीनिवासः किमर्थं वै आगतोत्र वदस्व मे / शेषाचलोपि कुत्रा भूत्कदायातश्च पापहा / स्वामिपुष्करिणी चात्र किमर्थं ह्यगता वद

Wika ng dalaga: “Isalaysay mo sa akin—bakit dumating dito si Śrīnivāsa? At saan naroon noon ang Śeṣācala, at kailan dumating ang tagapuksa ng kasalanan? Gayundin, sa anong dahilan narito ang Svāmipuṣkariṇī? Sabihin mo sa akin.”

Verse 2

जैगीषव्य उवाच शृणु भद्रे महाभागे व्यङ्कटेशस्य चागमम् / आवयोर्देवि पापानि विषमं यान्ति भामिनि

Sinabi ni Jaigīṣavya: “Makinig ka, O pinagpala at marangal na ginang, sa banal na salaysay ng pagdating ni Vyaṅkaṭeśa. O Diyosa—ikaw na maningning—kapag ito’y napakinggan, ang aming mga kasalanan ay napapawi at itinataboy sa kapighatian.”

Verse 3

आसीत्पुरा हिरण्याक्षः काश्यपो दितिनन्दनः / सनकादेश्च वाग्दण्डाद्द्वितीयद्वारपालकः

Noong unang panahon ay may Hiraṇyākṣa—anak ni Kaśyapa, minamahal ni Diti—na dahil sa sumpang binigkas nina Sanaka at ng iba pang mga ṛṣi, ay naging ikalawang tagapagbantay ng pintuan.

Verse 4

बभूव दैत्ययोनौ च देवानां कण्टको बली / संजीवो विजयः प्रोक्तो हरिभक्तो महाप्रभुः

Ipinanganak siya sa lahing Daitya at naging makapangyarihang tinik sa tagiliran ng mga deva. Siya’y tinatawag na Saṃjīva, na kilala rin bilang Vijaya—dakilang kaluluwa, makapangyarihan, at isang debotong bhakta ni Hari.

Verse 5

हरिण्याक्षः स्वयं दैत्यो हरिभक्तविदूषकः / एतादृशो हिरण्याक्षस्तपस्तप्तुं समुद्यतः

Si Hiraṇyākṣa—isang Daitya sa kanyang sarili—ay yaong nanunuya at nangungutya sa mga bhakta ni Hari; at ang gayong Hiraṇyākṣa ay umalis, matatag ang pasya na magsagawa ng mahigpit na tapasya.

Verse 6

तदा माता दितिर्देवी हिरण्याक्षमुवाच सा / दितिरुवाच / वत्सलस्त्वं महाभागमा तपस्वाष्टहायनः

Pagkaraan, nagsalita ang diyosang si Diti, ang kanyang ina, kay Hiraṇyākṣa. Wika ni Diti: “Mahal kong anak, O lubhang mapalad—huwag kang magsagawa ng matinding pag-aayuno at pagtitika, sapagkat ikaw ay walong taong gulang pa lamang.”

Verse 7

त्वं मा ददस्व दुः खं मे पालयिष्यति कोविदः / क्षणमात्रं न जीवामि त्वां विना जीवनं न हि

Huwag mo akong bigyan ng dalamhati—ikaw lamang, O marunong, ang mag-iingat sa akin. Hindi ako mabubuhay kahit isang saglit kung wala ka; tunay nga, kung wala ka, wala ring buhay para sa akin.

Verse 8

मा तप त्वं महाभाग मम जीवनहेतवे / एवमुक्तस्तु मात्रा स विजयोवशतोब्रवीत्

“Huwag kang magdalamhati, O marangal, alang-alang sa aking buhay.” Nang masabihan ng ina, si Vijaya—nalupig ng damdamin—ay nagsalita.

Verse 9

हिरण्याक्षो मातरं प्राह जालं हित्वा विष्णोर्भजने ऽलं कुरुष्व / मयिस्नेहं पुत्रहेतोर्विरूढं सुखदुः खे चेह लोके परत्र

Sinabi ni Hiraṇyākṣa sa kanyang ina: “Iwan mo ang bitag ng sanlibutan at ialay ang sarili nang lubos sa bhajana, sa pagsamba kay Viṣṇu. Ang pag-ibig na tumubo sa iyo para sa akin dahil lamang ako’y anak—alamin mong ang ligaya at dalamhati ay sumisibol kapwa sa mundong ito at sa kabilang daigdig.”

Verse 10

यावत्स्नेहं मयि मातः करोषि तावत्क्लेशं शाश्वतं यास्यसि त्वम् / मातश्च ते मयि पुत्रत्वबुद्धिस्त्वय्यप्येषा मातृबुद्धिर्ममापि

O Ina, habang inaalagaan mo ang pagkakapit ng puso sa akin, gayon katagal kang hahantong sa walang katapusang dalamhati. O Ina, nasa iyo ang pag-aakalang ako ang iyong anak; at nasa akin din ang pag-aakalang ikaw ang aking ina.

Verse 11

ताते पूज्ये पितृबुद्धिर्ममास्ति तस्मिंस्तुते भर्तृबुद्धिर्हि मिथ्या / निर्माति यस्माद्धरिरेव सर्वं सम्यक् पाता नियतो ऽसौ मुरारिः

O iginagalang na ama na karapat-dapat sambahin, sa puso ko’y may damdaming anak sa ama; ngunit ang isipin kang aking asawa ay tunay na pagkakamali. Sapagkat si Hari (Viṣṇu) lamang ang lumilikha ng lahat; at si Murāri ang tunay at di-nagkukulang na Tagapagtanggol.

Verse 12

अतो हि माता हरिरेव सर्वदा त्वन्यासां वै मातृता चोपचारात् / निर्मातृत्वं यदि मुख्यं त्वयि स्याद्द्रोणादीनां जननी का वदस्व

Kaya nga, si Hari lamang ang laging tunay na Ina; ang “pagiging ina” ng iba pang babae ay pawang talinghaga at ayon lamang sa kaugalian. Kung ang tunay na paglikha o pagluwal ang pangunahing batayan sa iyo, sabihin mo—sino ang ina ni Droṇa at ng iba pa?

Verse 13

मातृत्वं वै यदि मुख्यं त्वयि स्याद्धात्रादीनां जननी का वदस्व / यतः सदा याति जगत्तत्तो हरिः सदा पिता विष्णुरजः पुराणः

Kung ang pagiging ina ang tunay na pangunahing simulain sa iyo, sabihin mo—sino ang ina ni Dhātṛ (ang Lumikha) at ng iba pang mga deva? Sapagkat ang buong sansinukob ay laging nagmumula sa Kanya, kaya si Hari—si Viṣṇu, ang di-isinilang at sinauna—ay magpakailanmang Ama.

Verse 14

सदा पिता मुख्यपिता यदि स्याद्गर्भस्थबाले पालकः को वदस्व / मातापित्रोः पालकत्वं यदि स्यात्कूर्मादीनां पालकौ कौ वदस्व

Kung ang ama lamang ang laging ituturing na pangunahing magulang, sabihin mo—sino ang tagapangalaga ng sanggol habang nasa sinapupunan? At kung ang ina at ama kapwa tagapangalaga, sabihin mo—sino ang tagapangalaga ng mga nilalang gaya ng pagong at iba pa?

Verse 15

मातापित्रोः पालकत्वं यदि स्यात्कृपादीनां रक्षकौ कौ वदस्व / पुन्नामकान्नारकाद्देह भजान्तस्मात्त्रातापुत्रविष्णुः पुराणः

Kung ang pag-iingat sa ina at ama ay tunay na tungkulin, sabihin mo—sino ang magtatanggol sa mga walang magawa at sa iba pa? Sapagkat inililigtas ng anak na lalaki ang ama mula sa impiyernong tinatawag na “Puṇ”, kaya siya’y tinatawag na “putra”—ang tagapagligtas; at ang sinaunang Viṣṇu ang Kataas-taasang Tagapagligtas.

Verse 16

न तारकोहं नरकाच्च सुभ्रूर्न वै भर्ता नापि पित्रादयश्च / न वै माता नानुजादिश्च सर्वः सर्वत्राता विष्णुरतो न चान्यः

O ikaw na may magandang kilay, hindi ako ang tagapagligtas mula sa impiyerno; ni ang asawa, ni ang kabiyak, ni ang ama at iba pang kamag-anak. Ni ang ina, ni ang nakababatang kapatid at ang iba pa—walang sinuman ang tagapagsagip sa lahat ng dako. Si Viṣṇu lamang ang pangkalahatang Tagapangalaga; wala nang iba.

Verse 17

मायां मदीयां ज्ञानशस्त्रेण च्छित्वा भक्त्या हरेः स्मरणं त्वं कुरुष्व / यद्भक्तिरूपूर्वं स्मरणं नाम विष्णोस्तत्सर्वथा पापहरं च मातः

Putulin mo ang sarili Kong māyā sa pamamagitan ng sandata ng kaalaman, at isagawa ang debosyonal na pag-alaala kay Hari. Sapagkat ang pag-alaala sa pangalan ni Viṣṇu—na pinangungunahan at hinuhubog ng bhakti—ay sa lahat ng paraan tagapag-alis ng kasalanan, O Ina.

Verse 18

यो वा भक्त्या स्मरणं नाम विष्णोः करोत्यसौ पापहरो भविष्यति / अयं देहो दुर्ल्लभः कर्मभूमौ तत्रापि मध्ये भजनं विष्णुमूर्तेः

Sinumang may bhakti na umaalaala sa pangalan ni Viṣṇu, ang taong iyon ay magiging tagapag-alis ng kasalanan. Ang katawang-tao ay bihirang makamtan sa karmabhūmi (daigdig ng gawa); at kahit dito, napakadalang ang debosyon sa anyo ni Viṣṇu.

Verse 19

आयुर्गतं व्यर्थमेव त्वदीयं शीघ्रं भजेः श्रीनिवासस्य पादम् / उपदिश्यैवं मातरं पुत्रवर्यो दैत्यावेशात्सोभवद्वै तपस्वी

“Ang iyong buhay ay lumilipas nang walang saysay. Dali, sumilong sa mga paa ni Śrīnivāsa (Viṣṇu).” Pagkatapos turuan ang kanyang ina nang ganito, ang dakilang anak na iyon—dahil sa nangingibabaw na impluwensiya ng isang daitya (puwersang demonyo/pagkakasapi)—ay tunay na naging isang asceta.

Verse 20

चतुर्मुखं प्रीणयित्वैव भक्त्या ह्यवध्यत्वं प्राप तस्मान्महात्मा / ततो भूमिं करवद्वेष्टयित्वा निन्ये तदा दैत्यवर्यो महात्मा

Sa pamamagitan ng bhakti, matapos pasayahin ang apat-na-mukhang Brahmā, natamo ng dakilang kaluluwa ang avadhyatva (di-mapapatay, di-masasaktan) mula sa kanya. Pagkaraan, ang pinuno sa mga Dānava, ang dakilang nilalang na iyon, ay binalot ang daigdig na parang bagay na nasa palad at dinala palayo.

Verse 21

श्रीमुष्टदेशे प्रादुरासीद्धरिस्तु वाराहविष्णुस्त्वजनः पुराणः / भित्त्वाचाब्धिं विविशे तं महात्मा रसातले संस्थितं भूतलं च

Sa lupain na tinatawag na Śrīmuṣṭa, nagpakita si Hari—ang sinauna at di-isinilang na Viṣṇu sa anyong Varāha (Baboy-Damo). Binuksan niya ang karagatan, pumasok sa Rasātala, at iniahon ang Daigdig na nakalagay roon.

Verse 22

स्वदंष्ट्राग्रे स्थापयित्वाऽजगाम तदागमादागतो दैत्यवर्यः / तं कर्णमूले ताडयित्वा जघान प्रसादयामास च पूर्ववद्भुवम्

Inilagay niya ito sa dulo ng sariling pangil at lumisan. Sa kanyang pag-alis, dumating ang pinunong Daitya; tinamaan siya sa ugat ng tainga, ngunit pinaslang niya iyon, at muling pinayapa ang Daigdig gaya ng dati.

Verse 23

सुदिग्गजान्स्थापयित्वा च विष्णुः श्रीमुष्टे वै संस्थितः श्रीवराहः / तदा हरिश्चिन्तयामास विष्णुर्भक्त्या मदीयं मानुषं देहमद्य

Matapos itatag ang mararangal na elepante ng mga dako, si Viṣṇu—si Śrī Varāha—ay tumindig nang matatag sa Śrīmuṣṭi. Pagkaraan, si Hari, si Viṣṇu, ay nagmuni-muni nang may debosyon: “Ngayong araw, nawa’y mahayag ang aking katawang-tao (pagkakatawang-tao).”

Verse 24

आराधयिष्यन्ति च मां क्व एते तेषां दयां कुत्र वाहं करिष्ये / एवं हरिश्चिन्तयित्वा सुकन्ये वैकुण्ठलोकादचलं शेष संज्ञम् / वीन्द्रस्कन्धे स्थापयित्वा स्वयं च समागतोभूद्भूतलं भूतलेशः

“Saan sasamba ang mga nilalang na ito sa Akin, at saan Ko sila pagkakalooban ng habag?” Sa gayong pagninilay, O marikit na dalaga, nag-isip si Hari; at mula sa Vaikuṇṭha ay ibinaba niya ang di-matitinag na tinatawag na Śeṣa, inilagay sa balikat ni Vīndra, at ang Panginoon ng daigdig ay dumating sa lupang-mundo.

Verse 25

सुवर्णमुखरीतीरमारभ्य गरुडध्वजः / श्रीकृष्णवेणीपर्यन्तं स्थापया मास तं गिरिम्

Mula sa pampang ng Suvarṇamukharī hanggang sa Śrīkṛṣṇaveṇī, si Garuḍadhvaja—ang Panginoong may watawat ni Garuḍa—ang nagpatatag at nagpausbong sa bundok na iyon.

Verse 26

गिरेः पुच्छे तु श्रीशैलं मध्यमे ऽहोबलं स्मृतम् / मुखं च श्रीनिवासस्य क्षेत्रं च समुदाहृतम्

Sa buntot ng bundok naroon ang Śrīśaila; sa gitna nito ay inaalala ang Ahobila. Sa bunganga ng bundok ay ang banal na kṣetra ni Śrīnīvāsa—ganyan ang ipinahayag.

Verse 27

अल्पेन तपसाभीष्टं सिध्यत्यस्मिन्नहोबले / गङ्गादिसर्वतीर्थानि पुण्यानि ह्यत्र संति वै

Sa banal na Ahobala na ito, kahit kaunting pag-aayuno at pagninilay (tapas) ay nakatutupad ng ninanais; sapagkat dito nga naroroon ang lahat ng sagradong tīrtha, mula sa Gaṅgā, na puspos ng bisa ng kabutihan.

Verse 28

य एनं सेवते नित्यं श्रद्धाभक्तिसमन्वितः / ज्ञानार्थी ज्ञानमाप्नोति द्रव्यार्थी द्रव्यमाप्रुयात्

Sinumang naglilingkod dito araw-araw na may pananampalataya at debosyon—ang naghahangad ng kaalaman ay magkakamit ng kaalaman, at ang naghahangad ng yaman ay magkakamit ng yaman.

Verse 29

पुत्रार्थी पुत्रमाप्नोति नृपो राज्यं च विन्दति / यंयं कामयते मर्त्यस्तन्तमाप्नोति सर्वथा

Ang naghahangad ng anak ay magkakamit ng anak; ang hari ay makatatamo ng kaharian. Anumang ninanais ng mortal, yaon mismo ang tiyak niyang matatamo sa lahat ng paraan.

Verse 30

चिन्तितं साध्यते यस्मात्तस्माच्चिन्तामणिं विदुः / पुष्करिण्याश्च बाहुल्याद्गिरावस्मिन्सरः सु च / पुष्कराद्रिरिति प्राहुरेवं तत्त्वार्थवेदिनः

Sapagkat anumang pinagninilayan ay natutupad doon, kaya’t kinikilala ng marurunong iyon bilang Cintāmaṇi, ang hiyas na tumutupad ng hiling. At dahil sagana ang bundok na ito sa mga lawaing may lotus—may isang magandang lawa nga rito—ipinahayag ng mga nakakabatid ng katotohanan na ito’y tinatawag na Puṣkarādri (Bundok ng Lotus).

Verse 31

शातकुंभस्वरूपत्वात्कनकाद्रिं च तं विदुः / वैकुण्ठादागतेनैव वैकुण्ठाद्रिरिति स्मृतः

Dahil taglay nito ang anyo ng śātakuṃbha (dalisay na ginto), nakikilala ito bilang Kanakādri, ang Ginintuang Bundok. At sapagkat nagmula ito sa Vaikuṇṭha, inaalala ito bilang Vaikuṇṭhādri, ang Bundok ng Vaikuṇṭha.

Verse 32

अमृतैश्वर्यसंयुक्तो व्यङ्कटाद्रिरिति स्मृतः / व्यङ्कटेशस्य शैलस्य माहात्म्यं यावदस्ति हि

Yamang pinagkalooban ng kasaganaan na tulad ng amṛta (di-namamatay) at ng banal na pagka-Panginoon, ito’y inaalala bilang Vyaṅkaṭādri. Tunay, habang nananatili ang kadakilaan ng bundok ni Vyaṅkaṭeśa, nananatili rin ang pangalang ito at ang luwalhati nito.

Verse 33

तावद्वक्तुं समग्रेण न समर्थश्चतुर्मुखः / व्यङ्कटाद्रौ परां भक्तिं ये कुर्वन्ति दिनेदिने / पङ्गर्जङ्घाल एव स्यादचक्षुः पद्मलोचनः

Maging ang apat-na-mukhang Brahmā ay hindi kayang ilarawan nang ganap. Yaong mga araw-araw na nagsasagawa ng sukdulang bhakti sa Veṅkaṭādri (Tirumala)—upang purihin sila nang nararapat, maging ang Panginoong may matang-loto ay waring magiging pilay at bulag.

Verse 34

मूको वाग्मी भवेदेव बधिरः श्रावको भवेत् / वन्ध्या स्याद्बहुपुत्रा च निर्धनः सधनो भवेत्

Tunay, ang pipi ay nagiging mahusay magsalita; ang bingi ay nagiging masidhing tagapakinig; ang baog na babae ay napagpapala ng maraming anak; at ang dukha ay nagiging mayaman.

Verse 35

एतत्सर्वं गिरौ भक्तिमात्रेणैव भवेद्ध्रुवम् / तत्त्वतो व्यङ्कटाद्रेस्तु स्वरूपं वेत्ति को भुवि

Ang lahat ng ito ay tunay na tiyak na nakakamtan sa banal na bundok sa pamamagitan ng bhakti lamang. Ngunit sino sa daigdig ang makaaalam nang tunay, ayon sa pinakadiwa, sa likas na anyo ng Panginoong Veṅkaṭādri?

Verse 36

यस्मादस्य गिरेः पुण्यं माहात्म्यं वेत्ति यः पुमान् / मायावी परमानन्दं त्यक्त्वा वैकुण्ठमुत्तमम् / स्वामिपुष्करिणीतीरे रमया सहमोदते

Sinumang nakakabatid ng banal na kaluwalhatian ng bundok na ito—ng sagradong kadakilaan nito—(ay nakaaalam na) ang Panginoong kamangha-mangha, kahit iwan pa ang kataas-taasang Vaikuṇṭha ng sukdulang ligaya, ay nagagalak kasama si Ramā (Lakṣmī) sa pampang ng banal na lawa ng Panginoon, ang Svāmipuṣkariṇī.

Verse 37

कल्याणाद्भुतगात्राय कामितार्थप्दायिने / श्रीमद्व्यङ्कटनाथाय श्रीनिवासाय ते नमः

Pagpupugay at pagpapatirapa sa Iyo—Śrī Vyaṅkaṭanātha, Śrīnivāsa—na may anyong mapalad at kagila-gilalas, at nagkakaloob ng ninanais na layon sa mga deboto.

Verse 38

श्रीस्वामिपुष्करिण्याश्च माहात्म्यं शृणु कन्यके / स्वामिपुष्करिणीमध्ये श्रीनिवासोस्ति सर्वदा

O dalaga, pakinggan mo ang sagradong kadakilaan ng banal na Svāmi Puṣkariṇī. Sa pinakagitna ng Svāmi Puṣkariṇī, si Śrīnivāsa (Panginoong Viṣṇu) ay laging nananahan.

Verse 39

स्नानं कुर्वन्ति ये तत्र तेषां मुक्तिः करे स्थिता / तिस्रः कोट्योर्धकोटिश्च तीर्थानि भुवनत्रये / तानि सर्वाणि तत्रैव संति तीर्थे हरेः सदा

Ang mga naliligo roon, ang kalayaan (mukti) ay wari’y nasa palad na nila. Sa tatlong daigdig ay may tatlo at kalahating krore na mga banal na pook-paglalakbay; ang lahat ng iyon ay walang hanggan na naroroon din, sa sagradong tīrtha ni Hari (Viṣṇu).

Verse 40

तत्तीर्थं श्रीनिवासाख्यं सर्वदेवनमस्कृतम् / तदेव श्रीनिवासस्य मन्दिरं परिकीर्तितम्

Ang sagradong tīrtha na iyon ay tinatawag na Śrīnivāsa at iginagalang ng lahat ng mga deva; at ang mismong pook na iyon ay ipinupuri rin bilang templo ni Śrīnivāsa.

Verse 41

तद्दर्शनादेव कन्ये यान्ति पापानि भस्मसात् / एकैकस्नानमात्रेण सत्संगो भवति ध्रुवम्

O dalaga, sa pagtanaw pa lamang sa banal na presensiyang iyon, ang mga kasalanan ay nagiging abo. Kahit isang pagligo lamang doon, tiyak na matatamo ang satsanga—pakikisama sa mga banal at matuwid.

Verse 42

सत्संगाज्ज्ञानमासाद्य ज्ञानान्मोक्षं च विन्दति / अधिकारिणां भवेदेवं विपरीतमयोगिनाम्

Sa satsanga natatamo ang tunay na kaalaman; at mula sa kaalamang iyon, nakakamit ang moksha—kalayaan. Ganito para sa mga karapat-dapat na naghahanap; ngunit para sa mga walang pagpipigil at di-disiplinado, kabaligtaran ang bunga.

Verse 43

तीर्थानां स्नानमात्रेण मोक्षं यान्तीति ये विदुः / ते सर्वे असुरा ज्ञेयास्ते यान्ति ह्यधमां गतिम्

Ang mga naniniwalang ang kalayaan ay nakakamit sa pagligo lamang sa mga tīrtha, mga banal na pook-paglalakbay, ay dapat makilalang may pag-iisip na asura; tunay, sila’y tutungo sa mababang kapalaran.

Verse 44

श्रीनिवासस्य तीर्थेस्मिन्वायुकोणे च कन्यके / आस्ते वायुः सदा विष्णोः पूजां कर्तुमनुत्तमाम्

Sa banal na tīrtha ni Śrīnivāsa, sa sulok ng hangin (timog-kanluran) sa Kanyāka, si Vāyu ay laging nananahan, nagsasagawa ng walang kapantay na pagsamba kay Panginoong Viṣṇu.

Verse 45

वायुतीर्थं च तत्प्रोक्तं हस्तद्वादशकान्तरम् / हस्तषट्कप्रमाणं च पश्चिमे समुदाहृतम् / उत्तरे हस्तषट्कं तु वायुतीर्थमुदाहृतम्

Iyon ay ipinahayag na Vāyu-tīrtha, na may pagitan na labindalawang hasta (sukat-kamay). Sa kanlurang panig, ang lawak ay anim na hasta; at sa hilagang panig din, anim na hasta ang inilalarawan bilang Vāyu-tīrtha.

Verse 46

ये वेष्णवा वैष्णवदासवर्याः स्नानं सुर्युस्तत्र पूर्वं सुकन्ये / मध्वान्तस्थाः श्रीनिवासस्तु नित्यमत्र स्नानात्प्रीयतां मे दयालुः

O marangal na dalaga, yaong mga deboto—pinakamahuhusay sa mga lingkod ng mga Vaiṣṇava—ay unang naliligo roon sa pagsikat ng araw. Sa banal na pook na iyon, si Śrīnivāsa (Viṣṇu) ay nananahan magpakailanman; nawa’y malugod sa akin ang mahabaging Panginoon sa pamamagitan ng pagligong ito.

Verse 47

ये मध्वतीर्थे स्नातुमिच्छन्ति देवि रुद्रादयो वायुभक्ता महान्तः / सदा स्नानं तत्र कुर्वन्ति देवि प्रातः काले चोदयात्पूर्वमेव

O Diyosa, yaong mga dakilang nilalang—si Rudra at iba pa—na nabubuhay sa lakas ng hininga (vāyu) ay nagnanais maligo sa Madhva Tīrtha. O Diyosa, lagi silang naliligo roon sa madaling-araw, maging bago pa sumikat ang araw.

Verse 48

ये वायुतीर्थे विसृजन्ति देहजं मलं मूत्रं वमनं श्लेष्मकं च / ये ऽपानशुद्धिं लिङ्गशुद्धिं च कन्ये कुर्वन्ति ते ह्यसुरा राक्षसाश्च

Yaong mga sa banal na Vāyu-tīrtha ay nagtatapon ng dumi ng katawan—tae, ihi, suka, at plema—at yaong nagsasagawa roon ng paglilinis ng puwit at paglilinis ng ari, o dalaga, sila’y tunay na dapat ituring na mga asura at rākṣasa.

Verse 49

शृण्वन्ति ये भागवतं पुराणं किं वर्णये तस्य पुण्यं तु देवि / ये कृष्णमन्त्रं तु जपन्ति देवि ह्यष्टा क्षरं मन्त्रवरं सुगोप्यम्

O Diyosa, paano ko mailalarawan ang kabanalan at gantimpala ng mga nakikinig sa Bhāgavata Purāṇa? At o Diyosa, yaong nagja-japa ng Kṛṣṇa-mantra—ang pinakadakila, lubhang iniingatang walong-pantig na mantra—ay nagkakamit din ng pambihirang biyaya.

Verse 50

तेषां हरिः प्रीयते केशवोलं मध्वान्तस्थो नात्र विचार्यमस्ति / एवं दानं तत्र कुर्वन्ति ये वै द्विजाग्र्याणां वैष्णवानां विदां च

Si Hari—si Keshava mismo—ay nalulugod sa kanila; Siya’y nananahan sa pinakadiwa ng katamisan (madhu), kaya’t walang dapat pag-alinlangan. Kaya yaong nagbibigay ng kawanggawa roon sa ganitong paraan—lalo na sa pinakadakila sa mga dvija, sa mga Vaiṣṇava, at sa mga marurunong—ay tunay na gumaganap ng wastong pag-aalay.

Verse 51

तेषां पुण्यं नैव जानन्ति देवा जानात्येवं श्रीनिवासो हरिस्तु / शालग्रामं वायुतीर्थे ददन्ते तेषां पुण्यं वेत्ति स व्यङ्कटेशः

Kahit ang mga diyos ay hindi lubos na nakaaalam ng ganap na kabutihang-loob (puṇya) ng mga debotong iyon; tanging si Hari—Śrīnivāsa—ang nakaaalam nito. Yaong nag-aalay ng Śālagrāma sa Vāyu-tīrtha, ang kanilang puṇya ay ganap na nalalaman ng Panginoong Vyaṅkaṭeśa.

Verse 52

सुदुर्लभो वायुतीर्थे ऽभिषेको निष्कामबुद्ध्या वैष्णवानां च देवि / तत्रापि तीर्थे लभ्यते भाग्ययोगाद्भागवतस्य श्रवणं विष्णुदासैः

O Diyosa, napakabihira ang makamtan ang abhiṣeka (banal na pagligo) sa Vāyu-tīrtha na may isip na walang pagnanasa, kasama ang mga Vaiṣṇava. Kahit sa banal na pook na iyon, sa pagsasanib ng mabuting kapalaran, natatamo ang pakikinig sa Bhāgavata mula sa mga lingkod ni Panginoong Viṣṇu.

Verse 53

तथैव तीर्थे दुर्लभं तत्र देवि शालग्रामस्य द्विजवर्ये च दानम् / जंबूफलाकारसुनीलवर्णं मुखद्वयं चक्रचतुष्टयान्वितम्

Gayundin, O Diyosa, sa isang banal na pook ng paglalakbay (tīrtha) ay bihirang-bihira ang pagkakaloob ng Śālagrāma sa isang dakilang Brāhmaṇa. Inilalarawan ito na hugis gaya ng bungang jambu, malalim na bughaw ang kulay, may dalawang mukha, at may apat na tanda ng cakra.

Verse 54

सुकेसरैः संयुतं स्वर्णचिह्नध्वजां कुशैर्वज्रचिह्नैर्यवैश्च / जानार्दनीं मूर्तिमाहुर्महान्तो दानं तस्या दुर्लभं तत्र तीर्थे

Ipinahayag ng mga dakilang rishi na sa tīrtha na iyon ay may anyo ni Janārdana—pinalamutian ng pinong buhok, may bandilang may gintong sagisag, at kaugnay ng damong kuśa, mga butil ng yava (sebada), at mga tanda na gaya ng vajra. Sa tīrtha na iyon, ang pag-aalay (dāna) sa anyong iyon ay napakabihira.

Verse 55

अत्युत्तमं मूर्तिदानं तु भद्रे सुदुर्ल्लभं परमं नात्र लोभः / सुदुर्लभं बहुदोग्ध्याश्च गृष्टेर्दानं तथा वस्त्ररत्नादिकानाम्

O marangal, ang pag-aalay ng mūrti (itinalagang banal na imahen) ay lubhang dakila at napakabihira—huwag magpasok ng kasakiman sa bagay na ito. Bihira rin ang pag-aalay ng bakang sagana sa gatas at ng bakang unang nanganak; gayundin ang pag-aalay ng kasuotan, hiyas, at iba pang mahahalagang bagay.

Verse 56

अत्युत्तमं द्रव्यदानं च देवि स्वापेक्षितं दानमाहुर्महान्तः / स्वस्यानपेक्षं फलदानं च वस्त्रादानं तस्य व्यर्थमाहुर्महान्तः

O Diyosa, ipinahahayag ng mga pantas na ang pag-aalay ng yaman ang pinakadakilang anyo ng dāna; at ang handog na may inaasahang kapalit o pagkilala ay tinatawag pa ring “pagbibigay.” Ngunit kung mag-aalay ng prutas o kasuotan habang sa loob ay umaasang gantimpala para sa sarili, sinasabi ng mga pantas na ang gayong dāna ay nagiging walang bunga.

Verse 57

अत्युत्तमं गृष्टिदानं च पुण्यं नैवाप्यते दुग्धदोहाश्च गावः / अत्युत्तमे वस्त्रदाने सुबुद्धिः सुदुर्घटा परमा वै जनानाम्

Ang pag-aalay ng gṛṣṭi na baka ay sukdulang dakila at lubhang mapagpala; sapagkat ang mga bakang sagana sa gatas ay hindi madaling makamtan. Gayundin, ang pasyang maghandog ng pinakamainam na kasuotan ay bihira sa mga tao—ang ganitong kataasang kabutihang-isip ay napakahirap matagpuan.

Verse 58

अत्युत्तमं भागवतस्य पुस्तकं सुदुर्घटं वायुतीर्थं च कन्ये / अत्युत्तमं द्रव्यदानं च देवि सुदुर्घटं वायुतीर्थं नृणां हि / सुदुर्लभो वैष्णवैस्तत्त्वविद्भिर्हरेर्विचारो वायुतीर्थे च कन्ये

O dalaga, ang kasulatang Bhāgavata ay sukdulang dakila; at gayundin ang Vāyu-tīrtha—ngunit napakahirap marating. O Diyosa, ang pag-aalay ng yaman ay sukdulang dakila; tunay na para sa mga tao, mahirap puntahan ang Vāyu-tīrtha. At bihira sa mga Vaiṣṇava na nakakabatid ng tattva ang malalim na pagninilay kay Hari—lalo na sa Vāyu-tīrtha, o dalaga.

Verse 59

श्रीनिवासस्य तीर्थस्य उत्तरस्यां दिशि स्थितम् / चन्द्रतीर्थ मिति प्रोक्तं तत्रास्ते चन्द्रमाः सदा

Sa hilaga ng banal na tīrtha ni Śrīnivāsa ay may pook na tinatawag na Candratīrtha; doon ang Buwan (Candramā) ay laging nananahan.

Verse 60

श्रीनिवासस्य पूजां च तत्र स्थित्वा करोत्ययम् / तत्र स्नानं प्रकुर्वन्ति पुण्यदेशे च कन्यके

Sa pananatili roon, isinasagawa niya ang pagsamba kay Śrīnivāsa. At doon din, o dalaga, ang mga tao ay nagsasagawa ng paliligo ayon sa ritwal sa banal na lupain ng kabutihang-loob.

Verse 61

गुरुतल्पादिपापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः / तत्र स्नात्वा पूर्वभागे शालग्रामं ददाति यः

Pinalalaya sila mula sa mabibigat na kasalanan gaya ng paglapastangan sa higaan ng guro (at iba pang malalaking sala)—walang alinlangan dito. Sinumang maligo roon at sa silangang bahagi ay maghandog ng Śālagrāma bilang banal na dāna, ay makakamit ang gayong paglaya.

Verse 62

ज्ञानद्वारा मोक्षमेति नात्र कार्या विचारणा / दधिवामनमूर्तेश्च दानं तत्र सुदुर्लभम्

Sa pamamagitan ng pintuan ng tunay na kaalaman ay nakakamit ang mokṣa—hindi na dapat pag-alinlanganan. Ngunit ang pag-aalay ng dāna sa anyong tinatawag na Dadhivāmana roon ay napakabihira.

Verse 63

बदरीफलमात्रं तु वतुलं नीलवर्णकम् / प्रसन्नवदनं सूक्ष्मं सुस्निग्धं कन्यके शुभे

O mapalad na dalaga, kasinglaki lamang ito ng bungang badarī (jujube)—bilog, may bahagyang bughaw na kulay; may payapang mukha, maselan ang anyo, at makinis na makinang.

Verse 64

चक्रद्वयसमायुक्तं गौपूरैः पञ्चभिर्युतम् / चापबाणसमायुक्तमनतं कुण्डलाकृतिम्

Taglay nito ang dalawang cakra, kalakip ang limang sandig na tinatawag na gaupūra, at may busog at mga palaso; matatag at di-nababaluktot, at hugis na parang hikaw (bilog na singsing).

Verse 65

वनमाल सुखयुतं मूर्ध्नसाहस्रसंयुतम् / रौप्यबिन्दुसमायुक्तं सव्ये भद्रार्धमात्रकम्

Suot nito ang vanamālā, ang kuwintas ng gubat na nagbibigay-galak, at sa tuktok ng ulo ay taglay ang tanda ng libong ulit na kaningningan; pinalamutian ng mga tuldok na pilak—sa kaliwa ay may mapalad na palatandaang kasinlaki ng kalahating ārdha.

Verse 66

चन्द्रेण सहितं देवि दधिवामनमुच्यते / एतादृशं कलौ नॄणां दुर्लभं बहुभाग्यदम् / लक्ष्मीनारायणसमां तां मूर्तिं विद्धि भामिनि

O Diyosa, ang anyong yaon—na kasama ang Buwan—ay tinatawag na Dadhivāmana. Sa kapanahunan ng Kali, bihira sa mga tao ang ganitong darśana at nagkakaloob ng dakilang kapalaran. O marikit, alamin mong ang larawang iyon ay kapantay nina Lakṣmī at Nārāyaṇa mismo.

Verse 67

सुदुर्लभं तस्य मूर्तेश्च दानं तच्चन्द्रतीर्थे श्रवणं दुर्घटं च / सम्यक् स्वरूपं दधिवामनस्य सुदुर्घटं श्रवणं वैष्णवाच्च

Lubhang bihira ang dāna (banal na pag-aalay) sa sagradong mūrti na iyon; at bihira rin ang pakikinig tungkol dito sa Candratīrtha. Gayundin, napakahirap marinig nang wasto ang tunay na anyo ni Dadhivāmana—mahirap makamtan kahit mula sa isang debotong Vaiṣṇava.

Verse 68

तत्र स्नात्वा वामनस्य स्वरूपश्रवणाद्विदुर्दानफलं समं च / दशहस्तप्रमाणं तु चन्द्रतीर्थमुदाहृतम्

Pagkaligo roon, at sa pakikinig tungkol sa banal na anyo ni Vāmana, ipinahahayag ng mga pantas na ang tao’y nagkakamit ng gantimpalang kasinghalaga ng bunga ng pag-aalay. Ang banal na tawiran ay tinatawag na Candra-tīrtha, at sinasabing may sukat na sampung dangkal-kamay.

Verse 69

मध्याह्ने दुर्लभं स्नानं नृणां तत्र सुमङ्गले / तत्र स्थित्वा धन्यनरः सदा भजति वै हरिम्

Sa katanghaliang tapat, bihira para sa karaniwang tao ang maligo roon—ngunit ang pook na iyon ay lubhang mapalad. Sa pananatili roon, ang pinagpala ay walang humpay na sumasamba kay Hari (Viṣṇu).

Verse 70

वराहमूर्तिदानं तु शालग्रामस्य दुर्लभम् / जंबूफलप्रमाणं तु एतद्वै कुक्कुटाण्डवत्

Ngunit bihira ang pag-aalay ng Śālagrāma na nasa anyo ng pagkakatawang-tao na Varāha. Ang laki nito’y sinasabing gaya ng bungang jambū, at tunay na maihahambing sa itlog ng inahin.

Verse 71

वदनं वलयाकारं प्रमाणं चणकादिवत् / देवस्य वामभागे च मध्यदेशं विहाय च

Ang mukha ay dapat hubugin na bilog na parang singsing, at sukatin ang laki na gaya ng butil ng garbansos at katulad nito; at ilagay sa kaliwang panig ng Diyos, na iniiwasan ang gitnang bahagi.

Verse 72

चक्रद्वयसमायुक्तंमूर्धदेशे च भामिनि / सुवर्णबिन्दुना युक्तं भूवराहाख्यमुच्यते

O marikit, ang tandang may kalakip na dalawang bakas ng gulong sa tuktok ng ulo, at may kasamang gintong tuldok, ay tinatawag na tanda ng ‘Bhū‑Varāha’.

Verse 73

पूजां कृत्वा भूवराहस्य मर्तेर्दानं दत्त्वा श्रवणं चापि कृत्वा / तत्र स्थितं भूवराहं च दृष्ट्वा स वै नरः कृतकृत्यो हि लोके

Matapos magsagawa ng pagsamba kay Bhū‑Varāha, matapos magbigay ng kawanggawa sa banal na tawiran (tīrtha), at matapos ding makinig sa sagradong pagbigkas; at pagkakita sa Bhū‑Varāha na naroroon—ang taong iyon ay tunay na naganap ang layunin ng kanyang buhay sa mundong ito.

Verse 74

तत्र स्नात्वा भूवराहस्य मर्तेः शृणोति यो लक्षणं सम्यगेव / स तेन पुण्यं समुपैति देवि स मुक्तिभाङ् नात्र विचार्यमस्ति

O Diyosa, sinumang maligo roon at pagkatapos ay makinig nang wasto sa tunay na salaysay tungkol sa banal na pook ni Bhū‑Varāha ay nagkakamit ng kabutihang-loob (puṇya) sa gawaing iyon; at siya’y nagiging karapat-dapat sa paglaya (mokṣa)—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 75

ईशानकोणे श्रीनिवासस्य देवि रौद्रं तीर्थं परमं पावनं च / तत्र स्थित्वा रुद्रदेवो महात्मा पूजां करोति श्रीनिवासस्य नित्यम्

O Diyosa, sa hilagang-silangang panig ng Śrīnivāsa ay naroon ang banal na tawiran na Raudra, na lubhang nakapagdalisay. Doon nananahan ang dakilang si Rudra at palagiang nagsasagawa ng pagsamba kay Śrīnivāsa.

Verse 77

हस्ताष्टकं तत्प्रमाणं वदन्ति तत्र स्नानं वैष्णवैः कार्यमेव / तत्र स्नात्वा प्रयतो वै मुरारेः कथां दिव्यां शृणुयादादरेण / स्नानं पानं तत्र दानं च कुर्याल्लक्ष्मीनृसिंहप्रीयते देवि नित्यम्३,२६।७६ // बदरीफलमात्रं च वर्तुलं बिन्दुसंयुतम्

Sinasabi nilang ang sukat nito ay walong dangkal; doon, ang mga Vaiṣṇava ay tiyak na dapat magsagawa ng banal na pagligo. Pagkaligo roon nang may pagpipigil-sa-sarili, dapat pakinggan nang may paggalang ang makalangit na salaysay ni Murāri (Viṣṇu). Doon ay gawin ang pagligo, pag-inom ng banal na tubig, at pagbibigay ng kawanggawa; O Diyosa, si Lakṣmī–Nṛsiṃha ay laging nalulugod. (Sumusunod na taludtod ay nagsisimula:) “Kasinglaki ng bungang badarī, bilog, at may isang tuldok…”

Verse 78

देवस्य वामभागे तु चक्रद्वयसमन्वितम् / सुवर्णरेखासंयुक्तं किञ्चिद्रक्तसमन्वितम्

Sa kaliwang panig ng diyos ay may tanda na may dalawang chakra, pinagdurugtong ng mga guhit na ginto at bahagyang may pamumula.

Verse 79

वैश्यवर्णं सवदनं पद्मरेखादिचिह्नितम् / लक्ष्मीनृसिंहं तं विद्धि भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

Kilalanin ang anyong yaon—may kulay na tulad ng Vaiśya, may maamong mukha, may mga guhit ng lotus at iba pang mapalad na tanda—bilang si Lakṣmī–Nṛsiṃha, ang nagkakaloob ng kapwa ligaya sa daigdig at kalayaan (mokṣa).

Verse 80

एता दृशं गण्डिकायाः शिलाया मूर्तेर्दानं दुर्घटं विद्धि वीन्द्र / तत्र स्नात्वा श्रीनृसिंहस्वरूपं लक्ष्मीपतेः शृणुयाद्भक्तियुक्तः

O pinakamainam sa mga hari, alamin na ang pag-aalay bilang dāna ng isang anyong-mūrti na inukit mula sa batong Gaṇḍikā na ganito ay mahirap maisakatuparan. Pagkaligo roon, ang may bhakti ay dapat makinig sa (papuri/salaysay) ng mapalad na anyo ni Śrī Nṛsiṃha, ng Panginoon ni Lakṣmī (Viṣṇu).

Verse 81

मूर्तेर्दानात्फलमाप्नोति देवि सत्यंसत्यं नात्र विचार्यमस्ति

O Diyosa, sa pag-aalay ng isang mūrti, tunay na natatamo ng tao ang bunga nito—tunay, tunay; hindi na dapat pagdudahan o pagtalunan pa.

Verse 82

ईशानशक्रयोर्मध्ये ब्रह्मतीर्थमुदाहृतम् / दुर्लभं मानुषाणां तु स्नानं सर्वार्थसाधकम्

Sa pagitan nina Īśāna at Śakra naroon ang banal na tawiran na tinatawag na Brahma-tīrtha. Para sa mga tao, bihirang makamtan ang pagligo roon, subalit sinasabing tumutupad sa bawat marapat na layon.

Verse 83

शालग्रामस्य दानं तु दुर्लभं तत्र वै नृणाम् / लक्ष्मीनारायणस्यैव मूर्तेर्दानं सुदुर्लभम्

Para sa mga tao, tunay na bihira ang pag-aalay ng Śālagrāma; at higit pang bihira ang pag-aalay ng mūrti, ang banal na anyo ni Lakṣmī-Nārāyaṇa.

Verse 84

स्थलमौदुंबरसमं तत्प्रमाणमुदाहृतम् / छत्त्राकारं वर्तुलं च प्रसन्नवदनं शुभम्

Ipinahayag na ang sukat nito’y katumbas ng lawak ng pook na may punong udumbara; nararapat itong hugis-payong at bilog, may mukhang payapa—mapalad sa lahat ng paraan.

Verse 85

चणकप्रदेशमात्रं च वदनं समुदाहृतम् / सव्ये दक्षिणपार्श्वे च समयोः पुष्कलान्वितम्

Sinasabing ang mukha’y kasinglaki lamang ng sukat ng isang butil ng garbansos; at sa kaliwa at kanan, kapwa ito may ganap na pagkakapantay at kabuuan.

Verse 86

गोयूथवत्सवर्णं च चतुश्चक्रसमन्वितम् / गोखुरैश्च समायुक्तं सुवर्णकिणसंयुतम्

Ito’y may kulay na gaya ng kawan ng mga baka, at may apat na gulong; may mga palamuting hugis-kuko ng baka, at pinalalamutian ng mga gintong umbok at kabit.

Verse 87

वनमालाभिसंयुक्तं वज्रपुङ्खैश्च संयुतम् / एतादृशीं दरेर्मूर्ति लक्ष्मीनारायणं विदुः

Pinalamutian ng kuwintas na bulaklak sa gubat at nilangkapan ng mga palamuting tigas na parang vajra, ang gayong anyo ay kilala bilang Lakṣmī–Nārāyaṇa.

Verse 88

कलौ नृणां तस्य लाभो दुर्लभः संस्मृतो भुवि / दानं च सुतरां देवि दर्लभं किं वदामि ते

Sa panahon ng Kali, para sa mga tao, ang pag-abot sa gayong kabutihang-loob ay alaalang napakahirap makamtan sa daigdig. At ang pag-aalay ng limos, O Diyosa, ay lalo pang mahirap—ano pa ang masasabi ko sa iyo?

Verse 89

ब्रह्मतीर्थे च संस्नाय श्रोतव्या वै हरेः कथा / गण्डिकायाः शिलायाश्च लक्ष्मीनारायणस्य तु

Pagkaligo sa Brahma-tīrtha, tunay na dapat pakinggan ang banal na salaysay ni Hari—lalo na kaugnay ng Gaṇḍikā at ng banal na bato (śilā) ni Lakṣmī–Nārāyaṇa.

Verse 90

लक्षणं यो विजानाति तदा तत्सदृशं फलम् / प्राप्नोत्येव न संदेहो नात्र कार्या विचारणा

Sinumang nakauunawa sa tunay na mga palatandaang nagtatangi ay tiyak na makakamtan ang bungang katumbas niyon; walang pag-aalinlangan—dito’y hindi na kailangan ang dagdag na pagninilay.

Verse 91

श्रीनिवासस्य तीर्थस्य पूर्वे स्यादिन्द्रतीर्थकम् / श्रीनिवासस्य पूजां तु कर्तुमास्ते शचीपतिः

Sa silangan ng banal na tawiran ng Śrīnivāsa-tīrtha ay naroon ang sagradong pook na tinatawag na Indra-tīrtha; doon nananatili si Indra, panginoon ni Śacī, upang magsagawa ng pagsamba kay Śrīnivāsa.

Verse 92

शालग्रामशिलादानं कर्तव्यं श्रोत्रियायवै / शालग्रामशिलादानं हत्याकोटिविनाशनम्

Dapat ngang ihandog ang batong Śālagrāma (Śālagrāma-śilā) sa isang brāhmaṇa na dalubhasa at nakaaalam ng Veda. Ang pag-aalay ng batong Śālagrāma ay sinasabing pumupuksa kahit sa napakaraming (crores) kasalanan ng pagpatay.

Verse 93

तस्मिंस्तीर्थे तु यो देवि सीतारामशिलाभिधाम् / ददाति भूतले भद्रे भूपतेः सदृशो भवेत्

O Diyosa, sinumang sa banal na tawiran na yaon ay maghandog sa ibabaw ng lupa ng batong tinatawag na Sītā–Rāma-śilā—o mapalad—ay magiging kahalintulad ng isang hari.

Verse 94

सीतारामशिला देवि द्विविधा संप्रकीर्तिता / पञ्चचक्रयुता काचित्षट्रचक्रेण च संयुता

O Diyosa, ang banal na batong Sītā–Rāma-śilā ay ipinahayag na may dalawang uri: ang isa’y may limang chakra, at ang isa pa’y may anim na chakra.

Verse 95

तत्रापि षट्रचक्रयुता ह्युत्तमा संप्रकीर्तिता / पञ्चचक्रयुतायाश्च फलं द्विगुणमीरितम्

Sa dalawang iyon, ang may anim na chakra ang ipinahayag na pinakadakila. At para sa may limang chakra, ang bunga ng kabutihang-loob ay sinasabing doble.

Verse 96

कुक्कुटाण्डप्रमाणं च सुसिग्धं नीलवर्णकम् / वदनत्रयसंयुक्तं सट्चक्रैः केसरैर्युतम्

Sinasabing kasinglaki ito ng itlog ng manok, makinis at makinang, bughaw ang kulay—may tatlong mukha, at may anim na bilog na tanda (chakra) at mga hiblang tila buhok (kesara).

Verse 97

स्वर्णरेखासमायुक्तं ध्वजवज्राङ्कुशैर्युतम् / एतादृशं तु वै भद्रे सीतारामाभिधं स्मृतम्

Pinalamutian ng mga guhit na ginto at may mga sagisag ng watawat, vajra (kulog na sandata), at angkuśa (pang-udyok)—ganyan ang anyo, O mapalad, na inaalala sa pangalang “Sītā–Rāma.”

Verse 98

वदनेवन्दने देवि सीतारामस्य कोशकम् / दुर्लभं तु कलौ नॄणां स्वसाम्राज्यप्रदं शुभम्

O Diyosa, ang banal na “kayamanan” (pananggalang na pormula) nina Sītā at Rāma ay dapat bigkasin sa pagbigkas at sa mapitagang pagpupugay; sa panahon ng Kali, bihira itong makamtan ng mga tao, ngunit ito’y mapalad at nagkakaloob ng sariling paghahari (pamamahala sa sarili).

Verse 99

इन्द्रतीर्थे महादेवि सीताराम भिधाशिला / या तद्दानं दुर्लभं तन्नाल्पस्य तपसः फलम्

O Dakilang Diyosa, sa Indra-tīrtha ay may batong banal na kilala sa pangalang “Sītā–Rāma.” Ang pag-aalay o pagbibigay ng batong iyon ay bihirang maisakatuparan, at hindi ito bunga ng munting tapas—tanging dakilang pag-austeridad ang nagdudulot ng gayong gantimpala.

Verse 100

दानस्य शक्त्यभावे तु श्रोतव्यं लक्षणं हरेः / शालग्राम शिलादानाद्यत्फलं तत्फलं लभेत्

Ngunit kung walang kakayahang magbigay ng kawanggawa, dapat pakinggan (o bigkasin) ang banal na paglalarawan ng mga tanda at katangian ni Hari; sa gayon, matatamo ang kaparehong bunga ng kabutihan na nakukuha sa pag-aalay ng batong Śālagrāma at mga katulad na handog.

Verse 101

आग्नेयकोणे श्रीनिवासस्य देवि तीर्थं त्वास्ते वह्निसंज्ञं सुशस्तम् / स वह्निदेवः श्रीनिवासस्य पूजां कर्तुं ह्यास्ते सर्वदा तीर्थमध्ये

O Diyosa, sa timog-silangang sulok ng banal na pook ni Śrīnivāsa ay may isang napakahusay na tīrtha na tinatawag na “Vahni.” Doon, ang Diyos ng Apoy na si Vahni ay laging nananatili sa loob ng tīrtha upang isagawa ang pagsamba kay Śrīnivāsa.

Verse 102

यो वा तीर्थे वह्निसंज्ञे च देवि भक्त्या स्नानं कुरुते ऽजं स्मरन्हि / ज्ञानद्वारा मोक्षमाप्नोति देवि तत्र स्नानं दुर्ल्लभं वै नृणां च

O Diyosa, sinumang may debosyon na maligo sa banal na tawiran na tinatawag na Vahni habang inaalala si Ajā, ang Di-Ipinanganak, ay nakakamit ang moksha sa pamamagitan ng pintuan ng tunay na kaalaman. Ngunit, O Diyosa, ang gayong pagligo roon ay tunay na bihira para sa mga tao.

Verse 103

ज्ञात्वा स्नानं दुष्करं तीर्थराजे भक्तिस्तस्मिन्दुर्ल्लभा चैव देवि / शालग्रामे तच्छिलायाश्च दानं सुदुर्लभं वासुदेवाभिधायाः

Yamang nalalamang ang pagligo sa “Hari ng mga Tīrtha” ay mahirap maisakatuparan, at ang debosyon sa banal na pook na iyon ay bihira rin, O Devī; gayundin, ang pag-aalay ng batong Śālagrāma—ang pagbibigay ng sagradong śilā na tinatawag na Vāsudeva—ay lubhang bihira at napakahirap makamtan.

Verse 104

ह्रस्वं तथा वर्तुलं नीलवर्णं सूक्ष्मं मुखं मुखचक्रं सुशुद्धम् / सुवेणुयुक्तं वासुदेवाभिधेयं दानं कलौ दुर्लभं तस्य भद्रे

Mababa ang tindig, bilugan, bughaw ang kulay; may maselang at lubhang dalisay na mukha at maningning na bilog sa mukha; at may hawak na plauta—ito ang handog na tinatawag na “Vāsudeva.” O mapalad, sa panahon ng Kali, ang ganitong pag-aalay ay napakahirap at bihirang maisagawa nang wasto.

Verse 105

दाने तस्याः शक्त्य भावे च देवि स्नात्वा तीर्थे वासुदेवाभिधस्य / सम्यक् श्राव्यं लक्षणं वै शिलायास्तयोस्तुल्यं फलमाहुर्महान्तः

O Diyosa, kapag walang kakayahang maghandog ng gayong dana, dapat maligo sa banal na tawiran na tinatawag na Vāsudeva at makinig nang wasto sa paglalarawan ng sagradong śilā at sa mga tanda nito. Sinasabi ng mga pantas na magkapantay ang bunga ng dalawang gawaing ito.

Verse 106

दक्षिणे श्रीनिवासस्य यमतीर्थं च संस्मृतम् / तत्रास्ते यमराजस्तु पूजां कर्तुं हरेः सदा

Sa timog ng Śrīnivāsa ay naroon ang banal na tawiran na inaalala bilang Yama-tīrtha. Doon nananahan si Yamarāja, laging nagsasagawa ng pagsamba kay Hari.

Verse 107

तत्र स्नानं च दानं चाप्यक्षयं परमं स्मृतम् / शालग्रामशिलादानं कार्यं तत्र महामुने

Doon, ang banal na pagligo at ang pagkakaloob ng kawanggawa ay inaalala ring may sukdulang di-nasisirang gantimpala. O dakilang muni, doon dapat isagawa ang pag-aalay ng batong Śālagrāma.

Verse 108

पट्टाभिरामसंज्ञायाः शिलाया दानमिष्यते / तच्चूतफलवत्स्थूलं वदनत्रयसंयुतम्

Ipinag-uutos ang pag-aalay ng banal na batong tinatawag na “Paṭṭābhirāma.” Ito’y dapat malaki at matipuno na gaya ng bungang mangga, at may tatlong mukha.

Verse 109

शिरश्चक्रेण रहितं सप्तचक्रैः समन्वितम् / नीलवर्णं स्वर्णरेखं गोशुराद्यैः समन्वितम्

Wala itong gulong (cakra) sa tuktok ng ulo, ngunit taglay ang pitong cakra; bughaw ang kulay, may mga guhit na ginto, at may mga palatandaang nagsisimula sa “gośurā” at iba pa.

Verse 110

पट्टवर्धनरामं तु दुर्लभं बहुभाग्यदम् / पट्टवर्धनरामं तु यो ददाति च तत्र वै / पट्टाभिषिक्तो भवति नात्र कार्या विचारणा

Ang handog na tinatawag na “Paṭṭavardhana Rāma” ay bihira at nagbibigay ng dakilang kapalaran. Sinumang tunay na magbigay ng Paṭṭavardhana Rāma roon ay nagiging gaya ng taong pinahiran at itinalaga sa trono—hindi na kailangan ang pag-aalinlangan.

Verse 111

श्रीनिवासस्य नैरृत्ये नैरृतं तीर्थमुत्तमम् / आस्ते हि निरृतिस्तत्र पूजां कुर्तुं च सर्वदा

Sa timog-kanluran ng Śrīnivāsa ay naroon ang dakilang tīrtha na tinatawag na Nairṛta. Doon tunay na nananahan ang diyosang Nirṛti, laging tumatanggap ng pagsamba.

Verse 112

तत्र स्नानं प्रकर्तव्यं पुनर्जन्म न विद्यते / शालग्रामशिलायाश्चः पुरुषोत्तमसंज्ञिकाम्

Doon ay dapat isagawa ang banal na pagligo; kung magkagayon, wala nang muling kapanganakan (malaya sa pag-ikot ng samsara). At naroon ang batong Śālagrāma na kilala sa pangalang “Puruṣottama.”

Verse 113

मूर्तिं ददाति यो मर्त्यः स याति परमां गतिम् / औदुंबरफलाकारं प्रसन्नवदनं शुभम्

Ang mortal na nagkakaloob ng isang banal na larawan (mūrti) ay makaaabot sa sukdulang hantungan. Ang larawang iyon ay dapat mapalad—hugis na tulad ng bungang udumbara, at may mukhang payapa at kaaya-aya.

Verse 114

चक्रद्व्यसमायुक्तं शिरश्चक्रसमन्वितम् / सुवर्णबिन्दुसंयुक्तं वज्राङ्कुशसमान्वतम्

Ito’y may kalakip na dalawang cakra, at may cakra rin sa ulo; may mga tuldok na ginto, at may aṅkuśa na tulad ng vajra, ang panggabay na matalim.

Verse 115

तन्मूर्तिदानं दुर्लभं तत्र देवः प्रीणाति यस्माच्छ्रीनिवासो महात्मा / यदा दानं दुर्घटं स्याच्च देवि तदा श्रोतव्यं लक्षणं तस्य मूर्तेः

Ang pag-aalay ng gayong banal na anyo (mūrti-dāna) ay bihirang maisakatuparan; sa pamamagitan nito nalulugod ang Diyos, sapagkat ang dakilang Śrīnivāsa ay napasasaya. Ngunit, O Devi, kapag mahirap gawin ang gayong pag-aalay, nararapat pakinggan at unawain ang mga tanda (lakṣaṇa) ng banal na anyong iyon.

Verse 116

पाशिनैरृतयोर्मध्ये शेषतीर्थं परं स्मृतम् / तत्र स्नात्वा शेषमूर्तिं प्रददाति द्विजातये

Sa pagitan ng lupain ng mga Pāśin at ng mga Nairṛta, inaalala ang kataas-taasang tīrtha na tinatawag na Śeṣa-tīrtha. Pagkaligo roon, nararapat ihandog ang isang mūrti ni Śeṣa sa isang “dalawang ulit na isinilang” (brāhmaṇa).

Verse 117

स याति परमं लोकं पुनरावृत्तिवर्जितम् / औदुंबरफलाकारं कुण्डलाकृतिमेव च

Narating niya ang kataas-taasang dako, na malaya sa pagbabalik (muling pagsilang). Doon, ang anyo niya’y tulad ng bungang udumbara, at nagkakawangis din ng singsing na paikot o nakapulupot.

Verse 118

शेषवद्वदनं तस्य तस्मिंश्चक्रद्वयं स्मृतम् / फलं तमेकचक्रेण संयुतं वल्मिकान्वितम्

Ang bibig nito’y sinasabing tulad ni Śeṣa, ang hari ng mga ahas; at sa ibabaw nito’y inilarawan ang dalawang gulong. Ang bungang yaon ay nakakabit sa isang gulong at may tanda na gaya ng bunton ng anay (anthill).

Verse 119

किञ्चिद्वर्णसमायुक्तं शेषमूर्ति मतिस्फुटम् / सुप्ता प्रबुद्धा द्विविधा शेषमूर्तिरुदाहृता

Ang nalalabing anyo (śeṣa-mūrti) ay sinasabing bahagyang may kulay at malabo ang kamalayan. Ang nalalabing anyong ito’y ipinahayag na may dalawang uri: natutulog at nagigising.

Verse 120

फणोन्नता प्रबुद्धा स्यात्सप्तलक्षफणान्विता / तत्रापि दुर्लभा सुप्ता महाभाग्यकरीस्मृता

Kapag ganap na nagising, (siya) ay sinasabing umaangat na nakataas ang mga talukbong ng ahas, na may pitong lakh na talukbong; gayunman, kahit doon, ang kalagayang “natutulog” ay bihira at inaalala bilang tagapagkaloob ng dakilang kapalaran.

Verse 121

इह लोके परत्रापि मोक्षदा नात्र संशयः / नवचक्रादुपक्रम्य विंशत्यन्तं च यत्र सः

Sa mundong ito at sa kabilang daigdig, ito’y nagkakaloob ng mokṣa (kalayaan)—walang pag-aalinlangan. Ito ang banal na kaayusan/pagsasanay na nagsisimula sa siyam na cakra at umaabot hanggang sa ikadalawampung bilog o antas.

Verse 122

अनन्त इति विज्ञेयो ह्यनन्तफलदायकः / विश्वंभरः स विज्ञेयो विंशत्यूर्ध्वं वरानने

Kilalanin Siya bilang “Ananta,” sapagkat Siya ang nagkakaloob ng walang-hanggang bunga ng biyaya. Kilalanin din Siya bilang “Viśvambhara,” O may magandang mukha, sa hanay ng mga pangalan na lampas sa ikadalawampu.

Verse 123

तत्रापि केसरैश्चैक्रर्लक्षणैश्च समन्वितम् / कलौ तु दुर्लभं नणां तद्दानं चातिदुर्लभम्

Kahit doon, nararapat itong may ganap na mga hibla (kesara) at may mga tanda ng gulong na banal (cakra). Ngunit sa Panahong Kali, bihira ito sa mga tao—at ang pag-aalay o pagbibigay nito ay lalo pang bihira.

Verse 124

स्नानं कृत्वा शेषतीर्थे विशुद्धेनैव चेतसा / एतेषां लक्षणं श्रुत्वा प्रयाति परमां गतिम्

Pagkatapos maligo sa banal na Śeṣa-tīrtha na may pusong dalisay, at matapos marinig ang mga tanda at katangian ng mga ito, ang tao’y nakaaabot sa sukdulang kalagayan.

Verse 125

ततः परं महाभागे वारुणं तीर्थमुत्तमम् / तत्रास्ते वरुणो देवः पूजां कर्तुं हरेः सदा

Pagkaraan niyon, O lubhang mapalad, naroon ang pinakadakilang tīrtha na tinatawag na “Vāruṇa.” Doon nananahan ang diyos na Varuṇa, laging nagsasagawa ng pagsamba kay Hari (Panginoong Viṣṇu).

Verse 126

तत्र स्नानं प्रकर्तव्यं दातव्यं दानमुत्तमम् / शिशुमारं च मत्स्यं च त्रिविक्रममथापि वा / दातव्यं भूतिकामेन तीर्थेस्मिन्विरवर्णिनि

Doon, nararapat na magsagawa ng banal na paliligo at maghandog ng pinakadakilang kawanggawa. Maaaring ihandog (larawan o sagisag) ng Śiśumāra, ng Matsya (Isda), o maging ni Trivikrama. Ang mga handog na ito’y dapat gawin ng nagnanais ng kasaganaan, O marangal ang kutis, sa tīrtha na ito.

Verse 127

जंबूफलसमाकारा पुच्छे सूक्ष्मा सबिन्दुका / चक्रत्रया च वदने पुच्छोपरि सचक्रका

Ang anyo nito ay tulad ng bungang jambu; sa dulo ng buntot ay napakaliit at may munting tuldok. Sa mukha ay may tatlong bilog na tanda, at sa ibabaw ng buntot ay may tanda ring tulad ng gulong na cakra.

Verse 128

श्रीवत्सबिन्दुमालाढ्या मत्स्यमूर्तिरुदाहृता / पुच्छादधश्चक्रयुतं शिशुमारमुदाहृतम्

Ang anyong iyon ay tinatawag na Pagkakatawang-Ibon? (Matsya-mūrti, ang Pagkakatawang-Isda), pinalamutian ng tanda ng Śrīvatsa at ng kuwintas ng mga tuldok na bindu. At yaong may cakra sa ilalim ng buntot ay ipinahahayag na Śiśumāra (makalangit na nilalang).

Verse 129

वक्रचक्रयुतश्चेत्स्यात्त्रिविक्रम उदाहृतः / एतेषां लक्षणं श्रुत्वा वारुणे तीर्थ उत्तमे

Kung ang (banal na tanda) ay may kasamang nakakurba na cakra, ito’y ipinahahayag na si Trivikrama (Viṣṇu). Matapos marinig ang mga palatandaang nagbubukod sa mga ito, dapat itong maunawaan sa dakilang banal na tawiran, ang Vāruṇa-tīrtha.

Verse 130

एतद्दानफलं प्राप्य मोदते विष्णुमन्दिरे / पूर्वौक्ता मूर्तयो यस्मिन् गृहे तिष्ठन्ति भामिनि / भागीरथी तीर्थवरा संनिधत्ते न संशयः

Matamo makamtan ang bunga ng banal na pagkakaloob na ito, ang kaluluwa’y nagagalak sa tahanan ni Viṣṇu. O marikit, sa bahay na kinaroroonan at nananatili ang mga banal na anyong naunang inilarawan, doon—walang pag-aalinlangan—naroroon si Bhāgīrathī (ang Gaṅgā), ang pinakadakila sa mga tīrtha.

Verse 131

स्वामि पुष्करिणीस्नानं दुर्घटं तु कलौ नृणाम् / तत्र स्थितानां तीर्थानां स्नानं चाप्यतिदुर्घटम्

O Panginoon, sa panahon ng Kali, napakahirap para sa mga tao ang maligo sa mga banal na tangke ng templo (puṣkariṇī); at maging ang pagligo sa mga banal na tīrtha na naroroon ay lalo pang napakahirap.

Verse 132

शालग्रामशिलादानं दुर्घटं च तथा स्मृताम् / स्वामिपुष्करिणीतीरे कन्यादानं सुदुर्घटम्

Ang pag-aalay ng batong Śālagrāma ay inaalala ring mahirap maisagawa; at ang pagpapakasal o pag-aasawa ng isang dalaga sa pampang ng banal na tangke ng Panginoon (Svāmipuṣkariṇī) ay lubhang napakahirap, kaya’t dakila ang kapala nito.

Verse 133

दुर्घटं कपिलादानं भक्ष्यदानं सुदुर्घटम् / स्वामिपुष्करिणीतीर्थे तीर्थेष्वन्येषु भामिनि

Mahirap isagawa ang pag-aalay ng kapilā na baka (kulay kayumanggi-ginto), at higit pang mahirap ang pag-aalay ng pagkain. O minamahal, lalo itong totoo sa banal na tirtha ng Svāmipuṣkariṇī, gayundin sa iba pang mga pook-paglalakbay na sagrado.

Verse 134

स्नानं कुरु यथान्या यं शय्यादानं तथा कुरु / जैगीषव्येन मुनिना त्वेवमुक्ता च कन्यका

“Isagawa ang paliligo ayon sa wastong pamamaraan; gayundin, isagawa ang pag-aalay ng higaan.” Sa gayong turo ng pantas na si Jaigīṣavya, ang dalaga ay napagsabihan sa ganitong paraan.

Verse 135

स्वामिपुष्करिणीस्नानं सा चकार धृतव्रता / तीर्थेष्वेतेषु सुस्नाता दानं चक्रे सुभामिनी

Matatag sa kanyang mga panata, naligo siya sa banal na tangke na tinatawag na Svāmī-puṣkariṇī. Pagkaligo nang wasto sa mga sagradong tawiran na ito, ang marilag na babae ay nagsagawa ng mga gawaing kawanggawa.

Verse 136

उवास तत्र सा दवी त्रिः सप्तकन्दिनानि च / स्वामिपुष्करणीतीरमहिमानं शृणोति यः / स याति परमां भक्तिं श्रीनिवासे जगन्मये

Ang Diyosa ay nanahan doon sa loob ng tatlong ulit na pitong araw. Sinumang makinig sa kaluwalhatian ng pampang ng banal na tangke ng Panginoon (Svāmipuṣkaraṇī) ay makakamit ang sukdulang bhakti kay Śrīnivāsa, ang Panginoong lumalaganap sa buong sansinukob.