Shloka 16
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
ततो गोमयसंलिप्ते भूतले द्रोणशालिभिः / तावद्भिस्तण्डुलैः शुद्धैः शस्तार्णैस्तत्र नूतनम्
Transliteration
tato gomayasaṃlipte bhūtale droṇaśālibhiḥ / tāvadbhistaṇḍulaiḥ śuddhaiḥ śastārṇaistatra nūtanam
Translation
Pagkatapos, sa lupang pinahiran ng dumi ng baka (bilang paglilinis), ilatag ang bigas na palay na sukat-droṇa; at sa kapantay na dami ng malilinis na butil ng bigas—mga piling butil—ihanda roon ang isang bagong pag-aayos.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Deśa-kāla-adhikaraṇa (देश-काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमवाचक (then/from there)
गोमयसंलिप्तेon (a place) smeared with cow-dung
गोमयसंलिप्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootगोमयसंलिप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; गोमय + संलिप्त)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समास: तत्पुरुष (गोमयेन संलिप्तः)
भूतलेon the ground
भूतले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन
द्रोणशालिभिःwith droṇa-measure rice (grains)
द्रोणशालिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootद्रोणशालि (प्रातिपदिक; द्रोण + शालि)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (करण), बहुवचन; समास: तत्पुरुष (द्रोण-प्रमाण-शालिभिः / ‘with droṇa-measure rice’)
तावद्भिःwith that much (quantity)
तावद्भिः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतावत् (सर्वनाम/परिमाण-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; परिमाणवाचक विशेषण (तण्डुलैः इत्यस्य)
तण्डुलैःwith rice grains
तण्डुलैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतण्डुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (करण), बहुवचन
शुद्धैःpure/clean
शुद्धैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (तण्डुलैः)
शस्तार्णैःexcellent (choice) grains
शस्तार्णैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशस्तार्ण (प्रातिपदिक; शस्त + अर्ण)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (तण्डुलैः); कर्मधारय: ‘good/excellent (śasta) grains (arṇa)’
तत्रthere
तत्र:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: ‘there’)
नूतनम्new/fresh
नूतनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनूतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (अप्रकट-विशेष्यं—किञ्चित् कर्म/द्रव्यं)