Adhyaya 42
Upodghata PadaAdhyaya 4218 Verses

Adhyaya 42

Mudrā-vidhāna (Lalitopākhyāna): Āvāhanī–Saṃkṣobhiṇī–Ākarṣiṇī and allied Mudrās

Ang adhyaya na ito ay nasa Uttara-bhāga ng Lalitopākhyāna sa daloy ng pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya. Humihiling si Agastya ng tuntunin sa pagbuo ng mudrā—mga selyong-kamay na ikinalulugod ni Śrī Devī. Tumugon si Hayagrīva sa isang teknikal na pagkakasunod ng mga mudrā, binabanggit ang mga pangalan at ang ayos ng mga daliri at mga baryasyon: Āvāhanī Mahāmudrā (tinatawag ding Trikhaṇḍā), kasunod ang Saṃkṣobhiṇī at ang baryanteng Vidrāviṇī, pagkatapos ang Ākarṣiṇī na sinasabing nakaaakit sa tatlong daigdig. Sumusunod pa ang Unmādinī, Mahāṅkuśā na pinupuri bilang pangkalahatang mabisa sa pagtupad ng mga layon, Khecarī na “pinakamainam” at nakalulugod sa mga yoginī sa pag-alam pa lamang nito, at Bīja-mudrā na mabilis magpasimula ng lahat ng siddhi. Kaya ang kabanata ay higit na ritwal-teknikal (śakti-vijñāna), isang liturhiyang isinasakatawan sa tiyak at naipapasa na mga galaw sa anyong Tantra–Purāṇa.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने एकचत्वारिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच मुद्राविरचनारीतिमश्वानन निवेदय / याभिर्विरचिताभिस्तु श्रीदेवी संप्रसीदति

Ganito, sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa bahaging Uttara, sa pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya, sa salaysay ni Lalitā, ito ang ika-apatnapu’t isang kabanata. Wika ni Agastya: “O Aśvānana, ipahayag mo sa akin ang paraan ng paglikha ng mga mudrā, na sa pamamagitan nito ay nalulugod si Śrī Devī.”

Verse 2

हयग्रीव उवाच आवाहनी महामुद्रा त्रिखण्डेति प्रकीर्तिता / परिवृत्य करौ स्पष्टमङ्गुष्ठौ कारयेत्समौ

Wika ni Hayagrīva: “Ang dakilang mudrā ng pag-aanyaya (āvāhanī mahāmudrā) ay kilala bilang ‘Trikhaṇḍā’. Ibaligtad ang dalawang kamay, at gawing malinaw at magkapantay ang dalawang hinlalaki.”

Verse 3

अनामान्तर्गते कृत्वा तर्जन्यौ कुटिलाकृती / कनिष्ठिके नियुञ्जीत निजस्थाने तपोधन / संक्षोभिण्याख्यामुद्रां तु कथयाम्यधुना श्रुणु

Ipasok ang dalawang hintuturo sa loob ng daliring palasingsingan at ibaluktot na tila kurba. Pagkaraan, o mayamang sa tapa, ilagay ang hinliliit sa sariling kinalalagyan. Ngayon ay pakinggan: isasalaysay ko ang mudrā na tinatawag na ‘Saṃkṣobhiṇī’.

Verse 4

मध्यमे मध्यगे कृत्वा कनिष्ठाङ्गुष्टरोधिते / तर्जन्यो दण्डवत्कृत्वा मध्यमोपर्यनामिके

Ilagay ang gitnang daliri sa gitna, habang ang hinliliit at hinlalaki ay nagpipigil sa isa’t isa. Ituwid ang hintuturo na parang tungkod, at ipatong ang gitnang daliri sa ibabaw ng palasingsingan.

Verse 5

एतस्या एव मुद्राया मध्यमे सरले यदि / क्रियते विन्ध्यदर्पारे मुद्रा विद्राविणी तथा

Ang mudrā na ito, kapag ang gitnang daliri ay itinindig nang tuwid sa gitna at isinasagawa sa matibay na gilid ng Bundok Vindhya, ang mudrā ay tinatawag na “Vidrāviṇī,” na nagpapalayas ng mga hadlang.

Verse 6

मध्यमातर्जनीभ्यां तु कनिष्ठानामिके समे / अङ्कुशाकाररूपाभ्यां मध्यगे कलशोद्भव / इयमाकर्षिणी मुद्रा त्रैलोक्याकर्षणे क्षमा

O Kalaśodbhava! Kapag ang gitnang daliri at hintuturo ay ipinantay sa kalingking at palasingsingan, at hinubog na tila aṅkuśa (kawit) sa gitna, ito ang “Ākarṣiṇī Mudrā,” na may lakas humila sa tatlong daigdig.

Verse 7

पुटाकारौ करौ कृत्वा तर्जन्यावङ्कुशाकृती / परिवर्तक्रमेणैव मध्यमे तदधोगते

Gawing hugis puṭa ang dalawang kamay, at gawing tila aṅkuśa ang dalawang hintuturo; saka paikutin ayon sa pagkakasunod, na ang gitnang daliri ay nasa ibaba roon.

Verse 8

क्रमेणानेन देवर्षे मध्यमामध्यगे ऽनुजे / अनामिके तु सरले तद्बहिस्तर्जनीद्वयम्

O Devarṣi! Sa ganitong pagkakasunod, ilagay ang gitnang daliri sa gitna at ang kalingking sa ibaba; ituwid ang palasingsingan, at ilagay sa labas ang dalawang hintuturo.

Verse 9

दण्डाकारौ ततोंऽगुष्ठौ मध्यमावर्तदेशगौ / मुद्रैषोन्मादिनी नाम्ना ख्याता वातापितापन

Pagkaraan, gawing tila daṇḍa (tungkod) ang dalawang hinlalaki at ilagay sa pook ng pag-ikot ng gitnang daliri; ang mudrā na ito ay kilala bilang “Unmādinī,” na nagpapahupa ng pagdurusang dulot ng hangin at init.

Verse 10

अस्यास्त्वनामिकायुग्ममधः कृत्वाङ्कुशाकृति / तर्जन्यावपि तेनैव क्रमेण विनियोजयेत्

Ibaluktot ang magkapares na palasingsingan pababa upang maging anyong ankusa (kawit na pampasunod), at ayon din sa pagkakasunod na iyon ay itakda ang mga hintuturo.

Verse 11

इयं महाङ्कुशा मुद्रा सर्वकार्यार्थसाधिका

Ang mudrā na Mahāṅkuśā na ito ay nakapagtatamo ng layon ng lahat ng gawain.

Verse 13

सव्यं दक्षिणादेशे तु दक्षिणं सव्यदेशतः / बाहू कृत्वा तु देवर्षे हस्तौ सम्परिवर्त्य च ४२।१२ / कनिष्ठानामिके युक्ते क्रमेणानेन तापस / तर्जनीभ्यां समाक्रान्ते सर्वोर्ध्वमपि मध्यमे

O devarṣi, ilagay ang kaliwang kamay sa dakong kanan at ang kanang kamay sa dakong kaliwa, at saka ipihit ang dalawang kamay na magkapalitan. O tapasvin, pagdugtungin ang hinliliit at palasingsingan ayon sa ayos na ito; at sa dalawang hintuturo ay sakupin at idiin ang buong gitnang daliri, maging ang itaas na bahagi.

Verse 14

लोपामुद्रापतेङ्गुष्ठौ कारयेत्सकलावपि / इयं तु खेचरी नाम मुद्रा सर्वोत्तमोत्तमा / एतद्विज्ञानमात्रेण योगिनीनां प्रियो भवेत्

Gawin ang dalawang hinlalaki bilang Lopā-mudrā nang ganap. Ang mudrā na ito ay tinatawag na Khecarī, ang pinakatampok sa lahat ng mudrā. Sa kaalaman lamang nito, ang yogin ay nagiging minamahal ng mga Yoginī.

Verse 15

परिवर्त्य करौ स्पृष्टावर्धचन्द्रसमाकृती / तर्जन्यङ्गुष्ठयुगलं युगपद्योजयेत्ततः

Ipihit ang dalawang kamay at pagdikitin upang maging anyong kalahating buwan. Pagkaraan, pag-ugnayin nang sabay ang magkapares na hintuturo at hinlalaki.

Verse 16

अधः कनिष्ठावष्टब्धमध्यमे विनियोजयेत् / अथैते कुटिले युक्त्वा सर्वाधस्तादनामिके / बीजमुद्रेयमाचिरात्सर्वसिद्धप्रवर्तिनी

Idiín ang hinliliit sa ibaba at itakda sa gitnang daliri. Pagkaraan, ipulupot nang bahagyang kurba ang mga daliri at ilagay ang palasingsingan sa pinakailalim. Ito ang Bīja-mudrā, na mabilis na nagpapasimula ng lahat ng siddhi.

Verse 17

मध्याग्रे कुटिलाकारे तर्जन्युपरि संस्थिते / अनामिकामध्यगते तथैव हि कनिष्टिके

Sa dulo ng gitnang daliri, hubugin itong kurbado at ipatong sa ibabaw ng hintuturo. Ang palasingsingan ay nasa gitna, at gayundin ang hinliliit.

Verse 18

सर्वा एकत्र संयोज्य चाङ्गुष्ठपरिपीडिताः / एषा तु प्रथमा मुद्रा योनिमुद्रेति संज्ञिता

Pagsamahin ang lahat ng daliri sa iisang ayos at idiin ng hinlalaki. Ito ang unang mudrā, na tinatawag na Yoni-mudrā.

Verse 19

एता मुद्रास्तु देवर्षे श्रीदेव्याः प्रीतिहेतवः / पूजाकाले प्रयोक्तव्या यथानुक्रमयोगतः

O Devarṣi, ang mga mudrā na ito ang sanhi ng kagalakan ni Śrī Devī. Sa oras ng pūjā, dapat itong isagawa ayon sa wastong pagkakasunod ng yoga.

Frequently Asked Questions

None directly; this chapter is not a vamśa catalog. It is a Lalitopākhyāna ritual-technical unit focused on mudrā-vidhāna transmitted through the Hayagrīva → Agastya teaching line.

Key mudrās include Āvāhanī (Mahāmudrā/Trikhaṇḍā) for invocation-oriented practice, Saṃkṣobhiṇī and its variant Vidrāviṇī for ‘agitating/dispersing’ effects, Ākarṣiṇī explicitly for attraction (trailokyākarṣaṇa), Mahāṅkuśā as broadly ‘all-purpose’ for accomplishing aims, Khecarī as a highly praised yoginī-favored seal, and a Bīja-mudrā said to quickly set siddhis in motion.

It operationalizes devotion to Śrī Devī through embodied liturgy: mudrās serve as standardized “ritual interfaces” that authorize, focus, and sequence sādhana, presenting Shākta power not only as narrative theology but as repeatable practice transmitted by recognized speakers.