Shloka 11
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
चन्द्रसूर्यौं यतस्तस्य नेत्रात्तस्माज्जगत्त्रयम् / अन्धकारावृतमभूदतेजस्कं समन्ततः
Transliteration
candrasūryauṃ yatastasya netrāttasmājjagattrayam / andhakārāvṛtamabhūdatejaskaṃ samantataḥ
Translation
Sapagkat ang buwan at araw ay nagmumula sa mga mata ng Panginoon, nang matakpan iyon ay nabalot ng dilim ang tatlong daigdig, at nawala ang liwanag sa lahat ng dako.
Word by Word
candra-sūryauthe Moon and the Sun
candra-sūryau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcandra (प्रातिपदिक) + sūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; समाहार-द्वन्द्व/इतरेतर-द्वन्द्व (here: two entities)
yataḥfrom which
yataḥ:
Hetu/Apādāna-nirdeśa (हेतु/अपादान-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootyataḥ (अव्यय)
Formसम्बन्धसूचक-अव्यय (relative adverb: ‘from which/wherefrom’)
tasyaof him
tasya:
Sambandha/Śeṣa (सम्बन्ध/शेष)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘maheśa/rudra’ इत्यस्य सम्बन्ध
netrātfrom (his) eye
netrāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootnetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; अपादान
tasmātfrom that (cause)
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान
jagat-trayamthe three worlds
jagat-trayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + traya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as subject of ‘abhūt’ (प्रथमा)
andhakāra-āvṛtamcovered by darkness
andhakāra-āvṛtam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootandhakāra (प्रातिपदिक) + āvṛta (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘jagat-trayam’ इत्यस्य विशेषण
abhūtbecame, was
abhūt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलुङ् (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
atejaskamwithout light, lustreless
atejaskam:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roota-tejas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समास (negation) as adjective of ‘jagat-trayam’
samantataḥon all sides
samantataḥ:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsamantataḥ (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place: ‘on all sides’)