Shloka 14
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
आनलं कुण्डमाग्नेये यत्तिष्ठति सदा ज्वलत् / तप्तमेतत्तु गायत्री तप्तं स्याद भयङ्करम्
Transliteration
ānalaṃ kuṇḍamāgneye yattiṣṭhati sadā jvalat / taptametattu gāyatrī taptaṃ syāda bhayaṅkaram
Translation
Sa kundā ng apoy sa dakong Agneya, ang Apoy na Anala ay laging nagliliyab. Ito ang tinatawag na “pinainit na Gāyatrī,” at ang init na yaon ay maaaring maging nakapanghihilakbot.
Word by Word
आनलम्fire (Ānala)
आनलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगानुसार), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कुण्डम्pit/basin (fire-pit)
कुण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आग्नेयेin the Agni-quarter / southeast
आग्नेये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘कुण्डे’)
यत्which (that)
यत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
तिष्ठतिstands/remains
तिष्ठति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
ज्वलत्blazing
ज्वलत्:
Karta/Predicate qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) → ज्वलत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle/शतृ), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘आनलम्/कुण्डम्’)
तप्तम्heated/burnt
तप्तम्:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootतप् (धातु) → तप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma/Topic (कर्म/विषय)
TypeNoun
Rootएतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Discourse marker (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
गायत्रीGāyatrī
गायत्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तप्तम्heated
तप्तम्:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootतप् (धातु) → तप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (पुनरुक्ति—उपमा/विशेषण)
स्यात्would be/should be
स्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भयङ्करम्terrifying
भयङ्करम्:
Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootभयङ्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्