Shloka 80
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
तच्चित्रपट्टमङ्गेषु रोमहर्षेषु चाक्षिपत् / चिन्तासंगेन महता महात्या रतिसंपदा / भूयसा स्मरतापेन विव्यथे विषमेक्षणः
Transliteration
taccitrapaṭṭamaṅgeṣu romaharṣeṣu cākṣipat / cintāsaṃgena mahatā mahātyā ratisaṃpadā / bhūyasā smaratāpena vivyathe viṣamekṣaṇaḥ
Translation
Ipinatong niya sa kanyang mga sangkap ang telang larawan, at tumindig ang balahibo sa kilabot. Dahil sa matinding pag-iisip at sa kasaganaan ng rati (ligaya ng pag-ibig), lalo pang sumiklab ang init ni Smara (Kāma), at ang Viṣamekṣaṇa ay nagdusa nang masakit.
Word by Word
तत्-चित्रपट्टम्that painted cloth (portrait-canvas)
तत्-चित्रपट्टम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम) + चित्रपट्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म
अङ्गेषुon (his) limbs
अङ्गेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; अधिकरण
रोमहर्षेषुin thrills/goosebumps
रोमहर्षेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरोमहर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; अधिकरण
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अक्षिपत्he placed/put
अक्षिपत्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; “he threw/placed”
चिन्ता-सङ्गेनby/through attachment to worry
चिन्ता-सङ्गेन:
हेतु (Hetu/हेतु)
TypeNoun
Rootचिन्ता + सङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु
महताgreat
महता:
विशेषण-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘चिन्तासङ्गेन’ विशेषण
महात्याgreat
महात्या:
विशेषण-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootमहती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘रतिसंपदा’ विशेषण (with great …)
रति-संपदाby the wealth of passion/erotic delight
रति-संपदा:
हेतु (Hetu/हेतु)
TypeNoun
Rootरति + संपद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु
भूयसाgreater/excessive
भूयसा:
विशेषण-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootभूयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘स्मरतापेन’ विशेषण; तुलनात्मक/अधिक (more, excessive)
स्मर-तापेनby the heat of love (Kāma’s fever)
स्मर-तापेन:
हेतु (Hetu/हेतु)
TypeNoun
Rootस्मर + ताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु
विव्यथेhe suffered/was distressed
विव्यथे:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-व्यथ् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; “he was greatly pained”
विषम-ईक्षणःthe one with an oblique/uneven gaze (Shiva)
विषम-ईक्षणः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootविषम + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; बहुव्रीहिः—“whose gaze is uneven/oblique”; कर्तृवाचक