Shloka 36
Daṇḍanāthāviniryāṇa
The Departure/March of Daṇḍanāthā
Devanagari script
मन्त्रिनाथा यत्रयत्र कटाक्षं विकिरत्यसौ / तत्रतत्र गताशङ्कं शत्रुसैन्यं पतत्यलम्
Transliteration
mantrināthā yatrayatra kaṭākṣaṃ vikiratyasau / tatratatra gatāśaṅkaṃ śatrusainyaṃ patatyalam
Translation
Saanman magpakalat si Mantrināthā ng kanyang matalim na sulyap, doon-doon ang hukbo ng kaaway, wala nang pangamba, ay lubusang bumabagsak.
Word by Word
मन्त्रिनाथाthe lord of ministers
मन्त्रिनाथा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन् + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्रिणः नाथः)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (relative adverb: where)
यत्रwherever
यत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति-प्रयोगः (wherever)
कटाक्षम्a glance
कटाक्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकटाक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
विकिरतिscatters; casts
विकिरति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + किर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
असौthat one; he
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देशवाचक सर्वनाम
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
तत्रthere (again)
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति-प्रयोगः (in each such place)
गताशङ्कम्free from fear/suspicion
गताशङ्कम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगत + आशङ्का (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य आशङ्का गता)
शत्रुसैन्यम्the enemy army
शत्रुसैन्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशत्रु + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शत्रोः सैन्यम्)
पततिfalls; collapses
पतति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
अलम्completely
अलम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअलम् (अव्यय)
Formअव्यय; पर्याप्त्यर्थक/तीव्रतार्थक निपात (enough; completely)