Adhyaya 16
Upodghata PadaAdhyaya 1636 Verses

Adhyaya 16

Vaivāhika-utsava (Martial Procession of Lalitā’s Śakti-Senā) / वैवाहिकोत्सवः

Ang bahaging ito ng kabanata sa Lalitopākhyāna (Uttara-bhāga) ay naglalarawan ng pagmamartsa at pagtipon ng puwersa ni Lalitā Parameśvarī upang talunin si Bhaṇḍa, ang “tinik ng tatlong daigdig” (trailokya-kaṇṭaka). Isinasalaysay ito sa anyong pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya, at binibigyang-diin ang ritwal at maringal na anyo ng digmaan: maraming tambol at instrumentong hinihipan (mṛdaṅga, muraja, paṭaha, ānaka, paṇava, atbp.) ang pinatutunog, na pumupuno sa lahat ng dako. Pagkaraan, inilalarawan ang mga personipikasyon ng Śakti—lalo na si Saṃpatkarī Devī—na may kasamang napakalalaking hanay ng hukbo (elepante, kabayo, karwahe), may pinangalanang sasakyan at mga watawat, na wari’y prusisyong kosmiko higit sa karaniwang labanan sa lupa. Sa pamamagitan ng nāda (tunog), senā-vyūha (kaayusan ng hanay), at śaktayaḥ (mga kapangyarihang isinakatao), nahahayag ang paghahari ni Lalitā habang Siya’y sumusulong sa pagharap kay Bhaṇḍāsura.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने वैवाहिकोत्सवो नाम पञ्चदशो ऽध्यायः अथ सा जगतां माता ललिता परमेश्वरी / त्रैलोक्यकण्टकं भण्डं दैत्यं जेतुं विनिर्ययौ

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa bahaging Uttara, sa pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya sa Lalitopākhyāna, ang ikalabinlimang kabanata na tinatawag na “Vaivāhikotsava”. Pagkaraan, ang Ina ng sanlibutan, si Lalitā Parameśvarī, ay lumisan upang daigin si Bhaṇḍa, ang asurang tinik ng tatlong daigdig.

Verse 2

चकार मर्दलाकारानंभोराशींस्तु सप्त ते / प्रभूतमर्द्दलध्वानैः पूरयामासुरंबरम्

Ginawa nila ang pitong karagatan na wari’y may anyong mardala, at sa saganang ugong ng mardala ay napuno ang buong kalangitan.

Verse 3

मृदङ्गमुरजाश्चैव पटहो ऽतुकुलीङ्गणाः / सेलुकाझल्लरीराङ्घाहुहुकाहुण्डुकाघटाः

Ang mṛdaṅga at muraja, pati paṭaha at atukulīṅgaṇa; selukā, jhallarī, rāṅghā, huhukā, huṇḍukā at ghaṭa—ang lahat ng mga instrumentong ito’y umalingawngaw.

Verse 4

आनकाः पणवाश्चैव गोमुखाश्चार्धचन्द्रिकाः / यवमध्या मुष्टिमध्या मर्द्दलाडिण्डिमा अपि

Ang ānaka, paṇava, gomukha at ardhacandrikā; yavamadhyā, muṣṭimadhyā, pati mardala at ḍiṇḍima—ang mga ito man ay tumunog din.

Verse 5

झर्झराश्च बरीताश्च इङ्ग्यालिङ्ग्यप्रभेदजाः / उद्धकाश्चैतुहुण्डाश्च निःसाणा बर्बराः परे

Ang jharjharā at barītā, mga instrumentong mula sa iba’t ibang anyo ng iṅgyāliṅgya; pati uddhakā, aituhuṇḍā, niḥsāṇā at iba pang “barbara” na tugtugin ay tumunog din.

Verse 6

हुङ्कारा काकतुण्डाश्च वाद्यभेदास्तथापरे / दध्वनुः शक्तिसेनाभिराहताः समरोद्यमे

Ang mga sigaw na huṅkāra, ang tinig ng mga Kākatuṇḍa, at iba’t ibang tunog ng mga tambol at tugtugin—umalingawngaw sa pagsisimula ng labanan sa hampas ng hukbong Śakti.

Verse 7

ललितापरमेशान्या अङ्कुशास्त्रान्समुद्गता / संपत्करी नाम देवी चचाल सह शक्तिभिः

Mula kay Lalitā-Paramēśvarī ay lumitaw ang sandatang aṅkuśa; at ang diyosang nagngangalang Sampatkarī ay sumulong kasama ng kanyang mga Śakti.

Verse 8

अनेककोटिमातङ्गतुरङ्गरथपङ्क्तिभिः / सेविता तरुणादित्यपाटला संपदीश्वरी

Pinaglilingkuran ng di-mabilang na hanay ng elepante, kabayo, at mga karwaheng pandigma, ang Sampadīśvarī ay namumula tulad ng batang araw.

Verse 9

मत्तमुद्दण्डसंग्रामरसिकं शैलसन्निभम् / रणकोलाहलं नाम सारुरोह मतङ्गजम्

Sumakay siya sa elepanteng nagngangalang Raṇakolāhala—mabangis, lasing sa musth, mahilig sa digmaan, at kasinglaki ng bundok.

Verse 10

तामन्वगा ययौ सेना महती धोरराविणी / लोलाभिः केतुमालाभिरुल्लिखन्ती धनाधनात्

Sumunod sa kanya ang malaking hukbong may nakapanghihilakbot na ugong; ang mga kumakaway na hanay ng watawat ay wari’y kumakamot sa langit habang sumusulong.

Verse 11

तस्याश्च संपन्नाथायाः पीनस्तनसुसंकटः / कण्टको घनसंनाहो रुरुचे वक्षसिस्थितः

Sa dibdib ng maringal at masaganang Diyosa, sa pagitan ng masisikip na dibdib, ang tinik na tila makapal na baluti ay kumislap.

Verse 12

कंपमाना खड्गलता व्यरुचत्तत्करे धृता / कुटिला कालनाथस्य भृकुटीव भयङ्करा

Ang nanginginig na talim na tila baging ay kumislap sa kanyang kamay; baluktot at nakapanghihilakbot, gaya ng kunot-noo ni Kalanatha.

Verse 13

उत्पातवातसंपाताच्चलिता इव पर्वताः / तामन्वगा ययुः कोटिसंख्याकाः कुञ्जरोत्तमाः

Gaya ng mga bundok na nayayanig ng hanging masamang pangitain, bilyun-bilyong piling elepante ang sumunod sa kanya.

Verse 14

अथ श्रीललितादेव्या श्रीपाशायुधसंभवा / अतित्वरितविक्रान्तिरश्वारूढाचलत्पुरः

Pagkatapos, ang hukbong nakasakay sa kabayo na isinilang mula sa banal na sandatang Śrīpāśa ni Śrī Lalitā Devī, na may napakabilis na lakas, ay umusad sa unahan.

Verse 15

तया सह हयप्रायं सैन्यं हेषातरङ्गितम् / व्यचरत्खुरकुद्दालविदारितमहीतलम्

Kasama niya, ang hukbong halos pawang kabayo ay umusad na umaalon sa huni ng paghihiyaw; ang lupa’y nabiyak sa hampas ng mga kuko na parang pala.

Verse 16

वनायुजाश्च कांबोजाः पारदाः सिंधुदेशजाः / टङ्कणाः पर्वतीयाश्च पारसीकास्तथा परे

Yaong lumaki sa gubat—ang mga Kamboja, Parada, at mga isinilang sa lupain ng Sindhu; gayundin ang mga Tankana, taga-bundok, at iba pang Persiano ay binanggit.

Verse 17

अजानेया घट्टधरा दरदाः काल वन्दिजाः / वाल्मीकयावनोद्भूता गान्धर्वाश्चाथ ये हयाः

Ang mga kabayong Ajāneya, Ghaṭṭadhara, Darada, at Kāla-vandija; pati yaong nagmula sa Vālmīki-Yavana at ang tinatawag na Gandharva ay kasama rin.

Verse 18

प्राग्देशजाताः कैराता प्रान्तदेशोद्भवास्तथा / विनीताः साधुवोढारो वेगिनः स्थिरचेतसः

Ang mga Kairāta na isinilang sa silangan at yaong nagmula sa mga hanggahan; sila’y mahinahon, tagapagdala ng mga sadhu, matulin, at matatag ang loob.

Verse 19

स्वामिचित्तविशेषज्ञा महायुद्धसहिष्णवः / लक्षणैर्बहुभिर्युक्ता जितक्रोधा जितश्रमाः

Batid nila ang kalooban ng kanilang panginoon, matiisin sa dakilang digmaan; hitik sa maraming tanda, nagtagumpay sa poot at pagod.

Verse 20

पञ्चधारासु शक्षढ्या विनीताश्च प्लवान्विताः

Dalubhasa sila sa limang agos, mahinahon, at may lakas ng pagtalon at paglusob.

Verse 21

फलशुक्तिश्रिया युक्ताः श्वेतशुक्तिसमन्विताः / देवपद्मं देवमणिं देवस्वस्तिकमेव च

Sila’y pinalamutian ng karangalan ng phala-śukti, kalakip ang puting śveta-śukti; at naroon din ang devapadma, devamaṇi, at devasvastika.

Verse 22

अथ स्वस्तिकशुक्तिश्च गडुरं पुष्पगण्डिकाम् / एतानि शुभलक्ष्माणि ज्यराज्यप्रदानि च / वहन्तो वातजवना वाजिनस्तां समन्वयुः

Pagkaraan, ang svastika-śukti, gaḍura, at kuwintas ng bulaklak (puṣpa-gaṇḍikā)—mga mapalad na tanda na nagbibigay ng tagumpay at kaharian—ay dinala; at ang mga kabayong kasingbilis ng hangin ay pumaligid sa kanya.

Verse 23

अपराजितनामानमतितेजस्विनं चलम् / अत्यन्तोत्तुङ्गवर्ष्माणं कविकाविलसन्मुखम्

Ang tinatawag na Aparājita, lubhang maningning at masigla; napakataas ng tindig, at ang mukha’y kumikislap na tila isang kavi, banal na makata.

Verse 24

पार्श्वद्वये ऽपि पतितस्फुरत्केसरमण्डलम् / स्थूलवालधिविक्षेपक्षिप्यमाणपयोधरम्

Sa magkabilang tagiliran ay may bilog ng kiling na nakalaylay ngunit kumikislap; at sa paghampas ng makapal na buntot, ang dibdib ay tila nayayanig at naihahagis.

Verse 25

जङ्घाकाण्डसमुन्नद्धमणिकिङ्किणिभासुरम् / वादयन्तमिवोच्चण्डैः खुरनिष्ठुरकुट्टनैः

Ito’y kumikislap dahil sa mga kiṅkiṇī na may hiyas na nakatali sa may binti; at sa marahas at matitigas na pagtapak ng mga kuko, wari’y tinutugtog nito ang mga iyon na parang musika.

Verse 26

भूमण्डलमहावाद्यं विजयस्य समृद्धये / घोषमाणं प्रति मुहुः संदर्शितगतिक्रमम्

Para sa kasaganaan ng tagumpay, ang dakilang tugtugin ng mundong-mandala ay paulit-ulit na umuugong, inilalantad ang ayos ng paggalaw nito.

Verse 27

आलोलचामरव्याजाद्वहन्तं पक्षती इव / भाण्डैर्मनोहरैर्युक्तं घर्घरीजालमण्डितम्

Sa pagkaway ng mga chāmara na tila pakpak, wari’y lumilipad; may kaakit-akit na kagamitan at pinalamutian ng lambat ng mga kampanilyang kumakalansing.

Verse 28

एषां घोषस्य कपटाद्धुङ्कुर्वतीमि वासुरान् / अश्वारूढा महादेवी समारूढा हयं ययौ

Sa daya ng ingay na iyon, wari’y humihiyaw ang kabayo laban sa mga asura; ang Mahādevī ay sumakay sa kabayo at umusad.

Verse 29

चतुर्भिर्वाहुभिः पाशमङ्कुशं वेत्रमेव च / हयवल्गां च दधती बहुविक्रमशोभिनी

Sa apat na bisig, tangan niya ang pāśa, aṅkuśa, latigo, at renda ng kabayo; marilag sa maraming kabayanihan.

Verse 30

तरुणादित्यसङ्काशा ज्वलत्काञ्चीतरङ्गिणी / सञ्चचाल हयारूढा नर्तयन्तीव वाजिनम्

Nagniningning na parang batang araw, kumikislap sa alon ng nagliliyab na sinturon sa baywang; sumulong na nakasakay, na wari’y pinapasayaw ang kabayo.

Verse 31

अथ श्रीदण्डनाथाया निर्याणपटहध्वनिः / उद्दण्डसिन्धुनिस्वानश्चकार बधिरं जगत्

Pagkaraan, ang tunog ng tambol ng pag-alis ni Sri Dandanatha ay umalingawngaw na parang dagundong ng nagngangalit na dagat, na wari’y nagpabingi sa buong daigdig.

Verse 32

वज्रबाणैः कठोरैश्चभिन्दन्त्यः ककुभो दश / अन्युद्धतभुजाश्मानः शक्तयः काश्चिदुच्छ्रिताः

Sa matitigas na palasong vajra, binutas nila ang sampung panig; at may ilang sandatang śakti na itinaas, na parang batong tipak sa mababangis na bisig.

Verse 33

काश्चिच्छ्रीदण्डनाथायाः सेनानासीरसङ्गताः / खड्गं फलकमादाय पुप्लुवुश्चण्डसक्तयः

Sa hukbo ni Sri Dandanatha, may ilang mandirigmang mabagsik na may sandatang śakti; tangan ang espada at kalasag, sila’y lumundag at sumugod.

Verse 34

अत्यन्तसैन्यसम्बाधं वेत्रसंताडनैः शतैः / निवारयन्त्यो वेत्रिण्यो व्युच्छलन्ति स्मशक्तयः

Sa siksik na hanay ng hukbo, ang mga may hawak na latigo’y humadlang sa daan sa daan-daang hagupit; ngunit ang mga may śakti’y patuloy na lumulukso pasulong.

Verse 35

अथ तुङ्गध्वजश्रेणीर्महिषाङ्का मृगाङ्किकाम् / सिहाङ्काश्चैव बिभ्राणाः शक्तयो व्यचलन्पुरा

Pagkaraan, gumalaw ang hanay ng matatayog na watawat; ang mga may hawak na śakti’y pumasok sa lungsod, may tatak ng kalabaw, ng usa, at ng leon.

Verse 36

ततः श्रीदण्डनाथायाः श्वेतच्छत्रं सहस्रशः / स्फुरत्कराः प्रचलिताः शक्तयः काश्चिदाददुः

Pagkaraan, para kay Śrī Daṇḍanāthā ay umangat ang libo-libong puting payong; ilang Śakti na may kumikislap at gumagalaw na mga kamay ang humawak sa mga iyon.

Frequently Asked Questions

Lalitā Parameśvarī sets out to conquer Bhaṇḍa (trailokya-kaṇṭaka), accompanied by a vast Śakti-senā, with the narrative highlighting the ceremonial-martial soundscape of many instruments and the ordered advance of divine forces.

Saṃpatkarī Devī is highlighted as moving with Lalitā’s powers, attended by enormous ranks of elephants, horses, and chariots; her depiction emphasizes abundance, splendor, and battle-readiness as a personification of prosperity harnessed for cosmic restoration.

The catalogue functions as nāda-metadata: sound becomes a cosmological signal of sovereignty and impending dharmic conflict, transforming the march into a ritualized cosmic event where vibration, order, and power converge before the battle with Bhaṇḍāsura.