
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः (Manifestation of Madana-Kāmeśvara)
Sa daloy ng pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya sa Lalitopākhyāna, ang kabanatang ito’y lumilipat mula sa papuring pang-aral tungo sa isang tiyak na pangyayaring banal: ang paglitaw/pagkilala kay Kāmeśvara bilang kabiyak na kaayon ng makapangyarihang kalooban ng Diyosa. Ipinahahayag ng Diyosa ang svātantrya (ganap na kasarinlan) at na ang minamahal ay dapat tumugma sa Kanyang likas na kalagayan; si Brahmā, kasama ang mga deva, ay nagbibigay ng payong nakabatay sa dharma at artha. Inilalahad din ang apat na uri ng pag-aasawa (udvāha-catuṣṭaya) upang ilugar ang ritwal ng lipunan sa kaayusang kosmiko, at may himnong metapisikal na kumikilala sa Diyosa bilang di-dalawang Brahman at sa Prakṛti bilang pinagmulan ng sanhi. Sa huli, sa pangyayari ng kuwintas ng bulaklak, inihagis ng Diyosa ang mālā sa langit at ito’y bumaba kay Kāmeśvara; nagdiwang ang mga diyos at napagpasyahang isagawa ang kasal nang may ritwal para sa jagat-maṅgala, ang kabutihang-palad ng sanlibutan.
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मदनकामेश्वरप्रादुर्भावो नाम चतुर्दशो ऽध्यायः तच्छ्रुत्वा वचनं देवी मन्दस्मितमुखांबुजा / उवाच स ततो वाक्यं ब्रह्मविष्णुमुखान्सुरान्
Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa bahaging Uttara, sa pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya, sa salaysay ni Lalitā, naroon ang ika-labing-apat na kabanata na tinatawag na “Pagpapakita ni Madana-Kāmeśvara.” Nang marinig iyon, ang Diyosang may mukhang-loto at banayad na ngiti ay nagsalita sa mga diyos na pinangungunahan nina Brahmā at Viṣṇu.
Verse 2
स्वतन्त्राहं सदा देवाः स्वेच्छाचारविहारिणी / ममानुरूपचरितो भविता तु मम प्रियः
O mga diyos, ako’y laging malaya at kumikilos ayon sa sariling kalooban; ang aking minamahal ay magiging may ugaling kaayon ko.
Verse 3
तथेति तत्प्रतिश्रुत्य सर्वेर्देवैः पितामहः / उवाच च महादेवीं धर्मार्थसहितं वचः
Nang marinig ang pangako ng lahat ng diyos na “Gayon nga,” si Pitāmaha Brahmā ay nagsalita sa Mahādevī ng mga salitang may dharma at artha.
Verse 4
कालक्रीता क्रयक्रीता पितृदत्ता स्वयंयुता / नारीपुरुषयोरेवमुद्वाहस्तु चतुर्विधः
Kālakrītā, krayakrītā, pitṛdattā, at svayaṃyutā—ganito ang apat na uri ng pag-aasawa ng babae at lalaki.
Verse 5
कालक्रीता तु वेश्या स्यात्क्रयक्रीता तु दासिका / गन्धर्वोद्वाहिता युक्ता भार्या स्यात्पितृदत्तका
Ang babaeng binili para sa isang takdang panahon ay tinatawag na veśyā; ang binili kapalit ng halaga ay tinatawag na dāsikā. Ang ikinasal sa paraang Gandharva at ang ibinigay ng ama—sila ang tinatawag na asawa.
Verse 6
समानधर्मिणी युक्ता भार्या पितृवशंवदा / यदद्वैतं परं ब्रह्म सदसद्भाववर्जितम्
Ang asawang kaayon sa dharma at nararapat ay yaong sumusunod sa kalooban ng ama. At ang Kataas-taasang Brahman na di-dalawa (advaita) ay lampas sa pag-iral at di-pag-iral.
Verse 7
चिदानन्दात्मकं तस्मात्प्रकृतिः समजायत / त्वमेवासीच्च तद्ब्रह्म प्रकृतिः सा त्वमेव हि
Mula sa Kanya na ang likas ay Kamalayan at Kaligayahan (cit-ānanda), isinilang ang Prakṛti. Ikaw nga ang Brahman na iyon; at ang Prakṛti ring iyon ay ikaw rin tunay.
Verse 8
त्वमेवानादिरखिला कार्यकारणरूपिणी / त्वामेव हि विचिन्वन्ति योगिनः सनकादयः
Ikaw ang walang pasimula at sumasaklaw sa lahat, na may anyo ng sanhi at bunga. Ikaw nga ang hinahanap ng mga yogi, gaya nina Sanaka at iba pa.
Verse 9
सदसत्कर्मरूपां च व्यक्ताव्यक्तो दयात्मिकाम् / त्वामेव हि प्रशंसंति पञ्चब्रह्मस्वरूपिणीम्
Ikaw ang anyo ng mga gawaing may-roon at wala, kapwa hayag at lihim, na may pusong habag. Ikaw ang pinupuri bilang may anyong Pañca-Brahma, ang limang mukha ng Brahman.
Verse 10
त्वामेव हि सृजस्यादौ त्वमेव ह्यवसि क्षणात् / भजस्व पुरुषं कञ्चिल्लोकानुग्रहकाम्यया
Ikaw ang lumilikha sa pasimula, at Ikaw rin ang nag-iingat sa isang kisap; alang-alang sa biyaya sa mga daigdig, pumili ka ng isang Purusha.
Verse 11
इति विज्ञापिता देवी ब्रह्मणा सकलैः सुरैः / स्रजमुद्यम्य हस्तेन चक्षेप गगनान्तरे
Sa gayon, nang mapakiusapan ng Brahma at ng lahat ng mga deva, itinaas ng Diyosa ang kuwintas ng bulaklak at inihagis sa kalangitan.
Verse 12
तयोत्सृष्टा हि सा माला शोभयन्ती नभस्थलम् / पपात कण्ठदेशे हि तदा कामेश्वरस्य तु
Ang kuwintas na inihagis nila ay nagpaganda sa kalangitan; at noon ay bumagsak sa may leeg ni Kameśvara.
Verse 13
ततो मुमुदिरे देवा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः / ववृषुः पुष्पवर्षाणि मन्दवातेरिता घनाः
Pagkaraan, ang mga deva na pinangungunahan nina Brahma at Vishnu ay nagalak; ang mga ulap na tinutulak ng banayad na hangin ay nagpaulan ng mga bulaklak.
Verse 14
अथोवाच विधाता तु भगवन्तं जनार्दनम् / कर्तव्यो विधिनोद्वाहस्त्वनयोः शिवयोर्हरे
Pagkatapos ay sinabi ng Lumikha (Brahma) kay Bhagavan Janardana: “O Hari, ang kasal ng dalawang ito—Shiva at Shivaa—ay dapat ganapin ayon sa wastong ritwal.”
Verse 15
मुहुर्तो देवसम्प्राप्तो जगन्मङ्गलकारकः / त्वद्रूपा हि महादेवी सहजश्च भवानपि
Dumating ang banal na sandaling ito na pinagtibay ng mga deva, tagapaghatid ng pagpapala sa sanlibutan. Ang Mahadevi ay tunay na iyong anyo, at ikaw man ay likás na kapiling Niya.
Verse 16
दातुमर्हसि कल्याणीमस्मै कामशिवाय तु / तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य देवदेवस्त्रिविक्रमः
Nararapat na ipagkaloob mo ang Kalyani sa Kama-Shiva na ito. Nang marinig ang kanyang pananalita, ang Diyos ng mga diyos, si Trivikrama, ay sumang-ayon.
Verse 17
ददौ तस्यै विधानेन प्रीत्या तां शङ्कराय तु / देवर्षिपितृमुख्यानां सर्वेषां देवयोगिनाम्
Ipinagkaloob niya siya kay Shankara ayon sa wastong ritwal, nang may pag-ibig; sa harap ng mga devarishi, mga pinunong ninuno, at lahat ng banal na yogi.
Verse 18
कल्याणं कारयामास शिवयोरादिकेशवः / उपायनानि प्रददुः सर्वे ब्रह्मादयः सुराः
Isinagawa ni Adi-Keshava ang banal na kasal nina Shiva at ng Diyosa. Ang lahat ng mga deva, pangunahin si Brahma, ay naghandog ng mga alay at regalo.
Verse 19
ददौ ब्रह्मेक्षुचापं तु वज्रसारमनश्वरम् / तयोः पुष्पायुधं प्रादादम्लानं हरिरव्ययम्
Ipinagkaloob ni Brahma ang busog na tubo na may ubod na tulad ng vajra, di-nasisira. Si Hari na di-nagbabago ay nagkaloob sa kanilang dalawa ng sandatang bulaklak na di nalalanta.
Verse 20
नागपाशं ददौ ताभ्यां वरुणो यादसांपतिः / अङ्कुशं च ददौ ताभ्यां विश्वकर्मा विशांपतिः
Ipinagkaloob ni Varuna, panginoon ng mga nilalang sa tubig, sa kanilang dalawa ang nāgapāśa; at ipinagkaloob ni Viśvakarmā, pinuno ng mga tao, ang aṅkuśa.
Verse 21
किरीटमग्निः प्रायच्छत्ताटङ्कौ चन्द्रभास्करौ / नवरत्नमयीं भूषां प्रादाद्रत्नाकरः स्वयम्
Ipinagkaloob ni Agni ang korona; ibinigay nina Chandra at Surya ang mga hikaw (tāṭaṅka); at si Ratnākara mismo ang naghandog ng palamuting may siyam na hiyas.
Verse 22
ददौ सुराणामधिपो मधुपात्रमथाक्षयम् / चिन्तामणिमयीं मालां कुबेरः प्रददौ तदा
Ipinagkaloob ng pinuno ng mga deva ang sisidlang pulot na di nauubos; at noon, ibinigay ni Kubera ang kuwintas na yari sa Cintāmaṇi.
Verse 23
साम्राज्यसूचकं छत्रं ददौ लक्ष्मीपतिः स्वयम् / गङ्गा च यमुना ताभ्यां चामरे चन्द्रभास्वरे
Si Lakṣmīpati mismo ang nagkaloob ng payong na tanda ng paghahari; at sina Ganga at Yamuna ay nagbigay sa kanila ng mga pamaypay na cāmara na kumikislap na parang liwanag ng buwan.
Verse 24
अष्टौ च वसवो रुद्रा आदित्याश्चाश्विनौ तथा / दिक्पाला मरुतः साध्या गन्धर्वाः प्रमथेश्वराः / स्वानिस्वान्यायुधान्यस्यै प्रददुः परितोषिताः
Ang walong Vasu, ang mga Rudra, ang mga Aditya at ang kambal na Ashvin; ang mga Dikpala, Marut, Sadhya, Gandharva at mga panginoon ng Pramatha—lahat ay nalugod at nagkaloob sa kanya ng kani-kanilang sandata.
Verse 25
रथांश्च तुरगान्नागान्महावेगान्महाबलान् / उष्टानरोगानश्वांस्तान्क्षुत्तृष्णापरिवर्जितान् / ददुर्वज्रोपमाकारान्सायुधान्सपरिच्छदान्
Ipinagkaloob nila ang mga karwaheng pandigma, mga kabayo at mga elepante—napakabilis at napakalakas—gayundin ang mga kamelyong walang sakit at mga kabayong walang gutom at uhaw; anyong tulad ng vajra, may sandata at ganap na kagamitan.
Verse 26
अथाभिषेकमातेनुः साम्राज्ये शिवयोः शिवम् / अथाकरोद्विमानं च नाम्ना तु कुसुमाकरम्
Pagkaraan, isinagawa nila ang mapalad na abhiṣeka sa kaharian ng mag-asawang Śiva; at pagkatapos ay lumikha sila ng isang banal na vimāna na tinawag na Kusumākara.
Verse 27
विधाताम्लानमालं वै नित्यं चाभेद्यमायुधैः / दिवि भुव्यन्तरिक्षे च कामगं सुसमृद्धिमत्
Ipinagkaloob ni Vidhātā ang isang kuwintas na di kailanman nalalanta at laging di-mabutas ng sandata; nakalalakbay ito ayon sa nais sa langit, sa lupa at sa kalawakan, at hitik sa kasaganaan.
Verse 28
यद्गन्धघ्राणमात्रेण भ्रान्तिरोगक्षुर्धातयः / तत्क्षणादेव नश्यन्ति मनोह्लादकरं शुभम्
Sa paglanghap lamang ng halimuyak nito, ang pagkalito, karamdaman, at mga kapintasan ng magagaspang na dhātu ay naglalaho agad; ito’y mapalad at nagpapasaya sa puso.
Verse 29
तद्विमानमथारोप्य तावुभौ दिव्यदंपती / चामख्याजनच्छत्रध्वजयष्टिमनोहरम्
Pagkaraan, sumakay ang banal na mag-asawa sa vimāna; ito’y kaakit-akit na pinalamutian ng cāmara, mga pamaypay na pangritwal, payong panghari, mga watawat at mga tungkod na sagisag.
Verse 30
वीणावेणुमृदङ्गादिविविधैस्तौर्यवादनैः / सेव्यमाना सुरगणैर्निर्गत्य नृपमन्दिरात्
Napapaligiran ng banal na tugtugin ng iba’t ibang instrumento—vina, venu, mridanga at iba pa—at pinaglilingkuran ng mga deva, lumabas siya mula sa palasyo ng hari.
Verse 31
ययौ वीथीं विहारेशा शोभयन्ती निजौजसा / प्रतिहर्म्याग्रसंस्थाभिरप्सरोभिः सहस्रशः
Ang ginang ng paglalakbay at paglilibang ay nagpatuloy, pinapaganda ang lansangan sa sariling ningning, kasama ang libu-libong apsara sa harap ng mga palasyo.
Verse 32
सलाजाक्षतहस्ताभिः पुरन्ध्रीभिश्च वर्षिता / गाथाभिर्मङ्गलार्थाभिर्वीणावेण्वादिनिस्वनैः / तुष्यन्ती वीवीथिवीथीषु मन्दमन्दमथाययौ
Ang mga babae, may hawak na laja at akshata, ay nagwisik sa kanya; umawit ng mga awit ng pagpapala at umalingawngaw ang tugtugin ng vina at venu; masaya siyang naglakad nang dahan-dahan sa bawat lansangan.
Verse 33
प्रतिगृह्याप्स रोभिस्तु कृतं नीराजनाविधिम् / अवरुह्य विमानग्रात्प्रविवेश महासभाम्
Matapos tanggapin ang ritwal na nīrājana na isinagawa ng mga apsara, bumaba siya mula sa vimāna at pumasok sa dakilang bulwagan.
Verse 34
सिंहासनमधिष्ठाय सह देवेन शंभुना / यद्यद्वाञ्छन्ति तत्रस्था मनसैव महाजनाः / सर्वज्ञा साक्षिपातेन तत्तत्कामानपूरयत्
Kasama ang Diyos na Śambhu, umupo siya sa trono; anumang ninanais ng mga dakilang tao roon sa kanilang puso, ang lubos na nakaaalam ay tinutupad sa isang sulyap lamang.
Verse 35
तद्दृष्ट्वा चरितं देव्या ब्रह्मा लोक पितामहः / कामाक्षीति तदाभिख्यां ददौ कामेश्वरीति च
Nang makita ang banal na gawi ng Diyosa, si Brahma, ang Pitamaha ng daigdig, ay noon din nagkaloob ng pangalang ‘Kamakshi’ at ‘Kameshvari’.
Verse 36
ववर्षाश्चर्यमेघो ऽपि पुरे तस्मिंस्तदाज्ञया / महार्हाणि च वस्तूनि दिव्यान्याभरणानि च
Sa utos niya, sa lungsod na iyon ay umulan mula sa mahiwagang ulap—mga bagay na napakamahalaga at mga alahas na makalangit.
Verse 37
चिन्तामणिः कल्पवृक्षः कमला कामधेनवः / प्रतिवेश्म ततस्तस्थुः पुरो देव्याजयाय ते
Pagkaraan, ang Chintamani, ang punong Kalpavriksha, si Kamala, at ang mga Kamadhenu ay tumindig sa harap ng bawat tahanan upang ipahayag ang tagumpay ng Diyosa.
Verse 38
तां सेवैकरसाकारां विमुक्तान्यक्रियागुणाः / सर्वकामार्थसंयुक्ता हृष्यन्तः सार्वकालिकम्
Sila’y nagkaisa sa paglilingkod sa Diyosa, napalaya sa mga katangiang walang pagkilos, at napuspos ng lahat ng hangarin at layon; kaya’t laging nagagalak sa lahat ng panahon.
Verse 39
पितामहो हरिश्चैव महादेवश्च वासवः / अन्ये दिशामधीशास्तु सकला देवतागणाः
Naroon si Pitamaha Brahma, si Hari, si Mahadeva, si Vasava (Indra), at ang iba pang mga tagapangalaga ng mga dako—ang buong kapulungan ng mga diyos.
Verse 40
देवर्षयो नारदाद्याः सनकाद्याश्च योगिनः / महर्षयश्च मन्वाद्या वशिष्ठाद्यास्तपोधनाः
Naroon ang mga devarshi gaya ni Narada, ang mga yogi gaya nina Sanaka, at ang mga maharshi gaya ni Manu at Vasistha, mga mayaman sa tapas, na naroon.
Verse 41
गन्धर्वाप्सरसो यक्षा याश्चान्या देवजातयः / दिवि भूम्यन्तरिक्षेषु ससंबाधं वसंति ये
Naroon din ang mga Gandharva, Apsara, Yaksha, at iba pang lahing makalangit na naninirahan sa langit, lupa, at himpapawid nang siksikan.
Verse 42
ते सर्वे चाप्यसंबाधं निवसंति स्म तत्पुरे
Silang lahat ay nanirahan sa lungsod na iyon nang walang siksikan at may kaginhawahan.
Verse 43
एवं तद्वत्सला देवी नान्यत्रैत्यखिलाज्जनात् / तोषयामास सततमनुरागेण भूयसा
Gayon, ang Diyosa na mapagkalinga sa lahat ng tao ay hindi lumisan upang iwan sila; sa halip, palagi niya silang pinasaya sa mas dakilang pag-ibig.
Verse 44
राज्ञो महति भूर्लोके विदुषः सकलेप्सिताम् / राज्ञी दुदोहाभीष्टानि सर्वभूतलवासिनाम्
Sa Bhūrloka, para sa dakila at marunong na hari, ang reyna ay waring naggatas ng lahat ng ninanais, at ipinagkaloob ang mga minimithi sa lahat ng naninirahan sa lupa.
Verse 45
त्रिलोकैकमहीपाले सांबिके कामशङ्करे / दशवर्षसहस्राणि ययुः क्षण इवापरः
Sa paghahari ni Kāmāśaṅkara, ang nag-iisang hari ng tatlong daigdig at minamahal ni Ambikā, ang sampung libong taon ay lumipas na wari’y isa pang kisapmata lamang.
Verse 46
ततः कदा चिदागत्य नारदो भगवानृषिः / प्रणम्य परमां शक्तिं प्रोवाच विनयान्वितः
Pagkaraan, minsan ay dumating si Nārada, ang banal na rishi; matapos magpatirapa sa Kataas-taasang Śakti, siya’y nagsalita nang may pagpapakumbaba.
Verse 47
पर ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमैश्वरि / मदसद्भावसंकल्पविकल्पकलनात्मिका
O Parameśvarī! Ikaw ang Kataas-taasang Brahman, ang Pinakamataas na Tahanan, ang Pinakadalisay; Ikaw ang mismong diwa na sumusukat at humuhubog sa sangkalpa at vikalpa ng aking damdaming mayro’n at wala.
Verse 48
जगदभ्युदयार्थाय व्यक्तभावमुपागता / असज्जनविनाशार्था सज्जनाभ्युदयार्थिनी / प्रवृत्तिस्तव कल्याणि साधूनां रक्षणाय हि
O Kalyāṇī! Para sa pag-angat ng sanlibutan, nagpakita Ka ng hayag na anyo; upang lipulin ang masasama, itaguyod ang mabubuti, at ingatan ang mga sādhū—iyan ang layon ng Iyong pagkilos.
Verse 49
अयं भण्डो ऽसुरो देवि बाधते जगतां त्रयम् / त्वयैकयैव जेतव्यो न शक्यस्त्वपरैः सुरैः
O Devī! Ang asurang si Bhaṇḍa ay nagpapahirap sa tatlong daigdig; Ikaw lamang ang makapagtatagumpay sa kanya, hindi ito kaya ng ibang mga deva.
Verse 50
त्वत्सेवैकपरा देवाश्चिरकालमिहोषिताः / त्वदाज्ञया गमिष्यन्ति स्वानिस्वानि पुराणि तु
Ang mga diyos ay nanatili rito nang matagal, tanging sa paglilingkod sa Iyo nakatuon; sa Iyong utos sila’y tutungo sa kani-kanilang tahanang-loka.
Verse 51
अमङ्गलानि शून्यानि समृद्धार्थानि संत्वतः / एवं विज्ञापिता देवी नारदेनाखिलेश्वरी / स्वस्ववासनिवासाय प्रेषयामास चामरान्
Sa Iyong presensya, nawawala ang lahat ng di-mabuti at nagiging ganap ang mga layunin. Nang maipabatid ito ni Narada, ang Dakilang Diyosa, ang Panginoon ng lahat, ay nagsugo sa mga Camara pabalik sa kani-kanilang tahanan.
Verse 52
ब्रह्माणं च हरिं शंभुं वासवादीन्दिशां पतीन् / यथार्हं पूजयित्वा तु प्रेषयामास चांबिका
Pinarangalan ni Ambika si Brahma, Hari, Shambhu, at si Indra kasama ang mga tagapangalaga ng mga dako ayon sa nararapat, at saka sila pinauwi.
Verse 53
अपराधं ततस्त्यक्तुमपि संप्रेषिताः सुराः / स्वस्वांशैः शिवयोः सेवामादिपित्रोरकुर्वत
Pagkaraan, ang mga diyos ay isinugo rin upang talikdan ang pagkakasala; at sa kani-kanilang bahagi, nagsagawa sila ng paglilingkod kina Shiva at Shiva, ang mga unang Magulang.
Verse 54
एतदाख्यानमायुष्यं सर्वमङ्गलकारणम् / आविर्भावं महादेव्यास्तस्या राज्याभिषेचनम्
Ang salaysay na ito’y nagpapahaba ng buhay at pinagmumulan ng lahat ng pagpapala: ang pagpapakita ng Mahadevi at ang kanyang pagluklok sa kaharian.
Verse 55
यः प्रातरुत्थितो विद्वान्भक्तिश्रद्धासमन्वितः / जपेद्धनसमृद्धः स्यात्सुधासंमितवाग्भवेत्
Ang sinumang marunong na bumabangon sa umaga na may bhakti at pananampalataya at nagja-japa, siya’y yayaman at ang kanyang pananalita’y magiging matamis na parang amrita.
Verse 56
नाशुभं विद्यते तस्य परत्रेह च धीमतः / यशः प्राप्नोति विपुलं समानोत्तमतामपि
Para sa taong may dunong, sa mundong ito at sa kabilang-buhay ay walang masamang palatandaan; nakakamit niya ang dakilang dangal at ang kapantay na kadakilaan.
Verse 57
अचला श्रीर्भवेतस्य श्रेयश्चैव पदेपदे / कदाचिन्न भयं तस्य तेजस्वी वीर्यवान्भवेत्
Ang kanyang kasaganaan ay magiging di-natitinag at sa bawat hakbang ay may kabutihan; hindi siya kailanman matatakot; siya’y magiging maningning at matapang.
Verse 58
तापत्रयविहीनश्च पुरुषार्थैश्च पूर्यते / त्रिसंध्यं यो जपेन्नित्यं ध्यात्वा सिंहासनेश्वरीम्
Ang nagja-japa araw-araw sa tatlong sandhyā habang ninanamnam ang Siṃhāsaneśvarī, ay malalaya sa tatlong pagdurusa at mapupuno ng mga puruṣārtha.
Verse 59
षण्मासान्महतीं लक्ष्मीं प्राप्नुयाज्जापकोत्तमः
Ang pinakamahusay na nagsasagawa ng japa ay makakamtan ang dakilang Lakṣmī sa loob ng anim na buwan.
This chapter is primarily theological and ritual-normative rather than a vaṃśa catalog; its “lineage function” is indirect—legitimizing the divine consort pairing (Śakti–Kāmeśvara) that underwrites later sacred-historical authority in the Lalitopākhyāna frame.
It outlines a fourfold model of marriage (udvāha-catuṣṭaya) and characterizes certain forms (e.g., kālakrītā/krayakrītā) alongside gandharva and pitṛdattā, using ritual classification to align social practice with dharma and cosmic order.
The mālā functions as a public, cosmically witnessed selection-sign: the Goddess’ autonomous choice becomes an objective omen, prompting the devas to celebrate and Brahmā to urge a formal, auspicious rite—transforming metaphysical compatibility into ritually sanctioned union.