Adhyaya 11
Upodghata PadaAdhyaya 1138 Verses

Adhyaya 11

मोहिनी-प्रादुर्भावः (Mohinī’s Manifestation) — Narrative Prelude to the Bhandāsura Cycle

Ang Adhyaya na ito ay nasa Uttara-bhāga ng pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya, at nagsisilbing sanhi at paunang salaysay para sa kasaysayan ng tunggalian sa Lalitopākhyāna. Humihiling si Agastya ng maayos na paliwanag tungkol sa pinagmulan ni Bhaṇḍāsura at sa mapagpasiyang tagumpay ni Tripurāmbikā/Lalitā, kaya sinimulan ni Hayagrīva ang sunod-sunod na ugnayang sanhi. Mula sa pagtatapos ng naunang kabanata, tumungo ang salaysay sa mga tanong ni Agastya; inaalala ang pagpanaw ni Dakṣāyaṇī at ang pagkagambala sa yajña ni Dakṣa—isang mahalagang bisagra ng Śaiva-Śākta na kaugnayan; at inilalarawan ang pagka-Diyos bilang jñāna-ānanda-rasa na sinasamba ng mga rishi. Sa tagpuan ng Himalaya at pampang ng Gaṅgā, may mahabang debosyon kay Śaṅkara; ang pagtalikod sa katawan sa pamamagitan ng yoga at ang pagsilang ng isang anak na babae sa linya ni Himavat; si Nārada ang tagapagbalita at ang pangalang “Rudrāṇī” ay iniuugnay sa paglilingkod kay Śaṅkara. Ang mga deva na pinahihirapan ni Tāraka ay lumapit kay Brahmā; nag-tapas si Brahmā at tumanggap ng biyaya mula kay Janārdana. Pagkaraan, lumitaw ang anyong umaakit sa buong daigdig—si Mohinī—kasama ang sagisag ng mga palasong bulaklak at busog na tubo; at pinagtitibay na ang paglikha ay ayon sa karma at ang bisa ng biyaya/kapangyarihang tinatawag ay hindi pumapalya.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने मोहिनीप्रादुर्भावमलकासुरवधो नाम दशमो ऽध्यायः समाप्तश्चोपोद्धातखण्डः / अगस्त्य उवाच कथं भण्डासुरो जातः कथं वा त्रिपुरांबिका / कथं बभञ्ज तं संख्ये तत्सर्वं वद विस्तरात्

Sa gayon, sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa bahaging Uttara, sa pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya sa salaysay ni Lalitā, natapos ang ikasampung kabanata na pinamagatang “Paglitaw ni Mohinī at Pagpatay kay Malkāsura,” at natapos din ang bahaging pambungad. Sinabi ni Agastya: Paano ipinanganak si Bhaṇḍāsura? At paano si Tripurāmbikā? Paano niya siya winasak sa digmaan? Isalaysay ang lahat nang masinsinan.

Verse 2

हयग्रीव उवाच पुरा दाक्षायणीं त्यक्त्वा पितुर्यज्ञविनाशनम्

Sinabi ni Hayagrīva: Noong unang panahon, matapos talikuran si Dākṣāyaṇī, (si Śiva) ay winasak ang yajña ng kanyang ama.

Verse 3

आत्मानमात्मना पश्यञ्ज्ञानानन्दरसात्मकः / उपास्यमानो मुनिभिरद्वन्द्वगुणलक्षणः

Nakikita niya ang Sarili sa pamamagitan ng Sarili mismo, ang diwa ng kaalaman at katas ng kaligayahang banal. Sinasamba ng mga muni, taglay niya ang mga katangiang lampas sa dalawahan.

Verse 4

गङ्गाकूले हिमवतः पर्यन्ते प्रविवेश ह / सापि शङ्करमा राध्य चिरकालं मनस्विनी

Pumasok siya sa pampang ng Ilog Ganga, sa hangganan ng Himavat. Ang babaeng matatag ang loob ay nag-alay din ng pagsamba kay Shankara sa mahabang panahon.

Verse 5

योगेन स्वां तनुं त्यक्त्वा सुतासीद्धिमभूभृतः

Sa pamamagitan ng yoga, iniwan niya ang sariling katawan at isinilang bilang anak na babae ni Himabhūbhṛt (Himavat).

Verse 6

स शैलो नारदाच्छ्रुत्वा रुद्राणीति स्वकन्याकाम् / तस्य शुश्रूषणार्थाय स्थापयामास चान्तिके

Nang marinig ng hari ng bundok mula kay Narada na ang kaniyang anak na babae ay si ‘Rudrani,’ inilagay niya siya sa tabi (ni Shankara) upang maglingkod at mag-alaga.

Verse 7

एतस्मिन्नन्तरे देवास्तारकेण हि पीडिताः / ब्रह्मणोक्ताः समाहूय मदनं चेदमब्रुवन्

Sa panahong iyon, ang mga diyos na pinahirapan ni Taraka, sa utos ni Brahma ay nagtipon at nagsalita kay Madana ng ganito.

Verse 8

सर्गादौ भगवान्ब्रह्म सृजमानो ऽखिलाः प्रजाः / न निर्वृतिरभूत्तस्य कदाचिदपि मानसे / तपश्चचार सुचिरं मनोवाक्कायकर्मभिः

Sa pasimula ng paglalang, si Bhagawan Brahma ay lumilikha ng lahat ng nilalang, ngunit hindi kailanman napawi ang pagkabalisa ng kanyang isip; kaya siya’y nagtapás nang matagal sa isip, salita, katawan, at gawa.

Verse 9

ततः प्रसन्नो भगवान्सलक्ष्मीको जनार्दनः / वरेण च्छन्दयामास वरदः सर्वदेहिनाम्

Pagkaraan, si Bhagawan Janardana na kasama si Lakshmi ay nalugod; bilang Tagapagkaloob ng biyaya sa lahat ng may katawan, ipinagkaloob niya ang isang pagpapala.

Verse 10

ब्रह्मोवाच / यदि तुष्टो ऽसि भगवन्ननायासेन वै जगत् / चराचरयुतं चैतत्सृजामि त्वत्प्रसादतः

Wika ni Brahma: “O Bhagawan, kung ikaw ay nalulugod, sa iyong biyaya ay lilikhain ko nang walang hirap ang sanlibutang ito, kasama ang gumagalaw at di-gumagalaw.”

Verse 11

एवमुक्तो विधात्रा तु महाल क्ष्मीमुदैक्षत / तदा प्रादुरभूस्त्वं हि जगन्मोहनरूपधृक्

Nang masabi ito ng Lumikha (Brahma), tumingin siya kay Mahalakshmi; noon ay nagpakita ka, taglay ang anyong nakaaakit at nakabibighani sa sanlibutan.

Verse 12

तवायुधार्थं दत्तं च पुष्पबाणेक्षुकार्मुकम् / विजयत्वमजेयत्वं प्रादा त्प्रमुदितो हरिः

Bilang sandata mo, ipinagkaloob ang mga palasong bulaklak at busog na tubo; ang nagagalak na Hari ay nagkaloob din ng tagumpay at di-matatalo.

Verse 13

असौ सृजति भूतानि कारणेन स्वकर्मणा / साक्षिभूतः स्वजनतो भवान्भजतु निर्वृन्तिम्

Siya ang lumilikha ng mga nilalang dahil sa sanhi ng sariling karma; bilang saksi sa gitna ng mga kamag-anak, nawa’y makamtan mo ang dakilang nirvṛti.

Verse 14

एष दत्तवरो ब्रह्मा त्वयि विन्यस्य तद्भरम् / मनसो निर्वृतिं प्राप्य वर्तते ऽद्यापि मन्मथ

O Manmatha, ang Brahma na pinagkalooban ng biyaya ay iniatang sa iyo ang pasaning iyon; nang makamtan ang kapanatagan ng isip, nananatili siya hanggang ngayon.

Verse 15

अमोघं बलवीर्यं ते न ते मोघः पराक्रमः

Ang iyong lakas at sigla ay di nagkakamali; ang iyong kabayanihan ay hindi nasasayang.

Verse 16

सुकुमाराण्यमोघानि कुसुमास्त्राणि ते सदा / ब्रह्मदत्तवरो ऽयं हि तारको नाम दानवः

Kahit ang iyong maririkit na sandatang-bulaklak (kusumāstra) ay laging di pumapalya; sapagkat ang asurang si Tāraka ay pinagkalooban ng biyaya ni Brahmā.

Verse 17

बाधते सकलांल्लोकानस्मानपि विशेषतः / शिवपुत्रादृते ऽन्यत्र न भयं तस्य विद्यते

Pinahihirapan niya ang lahat ng mga daigdig, lalo na kami; maliban sa anak ni Śiva, wala siyang kinatatakutan kaninuman.

Verse 18

त्वां विनास्मिन्महाकार्ये न कश्चित्प्रवदेदपि / स्वकराच्च भवेत्कार्यं भवतो नान्यतः क्वचित्

O Panginoon, kung wala Ka sa dakilang gawaing ito, walang sinumang makapagsalita man lamang. Ang gawaing ito ay matutupad sa sarili Mong kamay, hindi kailanman mula sa iba.

Verse 19

आत्म्यैक्यधयाननिरतः शिवो गौर्या समन्वितः / हिमाचलतले रम्ये वर्तते मुनिभिर्वृतः

Si Śiva, na nakatuon sa pagninilay ng pagkakaisa ng sarili, kasama si Gaurī, ay nananahan sa kaaya-ayang paanan ng Himācala, napalilibutan ng mga muni.

Verse 20

तं नियोजय गौर्यां तु जनिष्यति च तत्सुतः / ईषत्कार्यमिदं कृत्वा त्रायस्वास्मान्महाबल

Italaga siya kay Gaurī; at ang kanyang anak na lalaki ay isisilang. O makapangyarihan, gawin ang munting gawaing ito at iligtas kami.

Verse 21

एवमभ्यर्थितो देवैः स्तूयमानो मुहुर्मुहुः / जगामात्मविनाशाय यतो हिमवतस्तटम्

Sa gayon, matapos pakiusapan ng mga deva at purihin nang paulit-ulit, siya’y nagtungo sa pampang ng Himavat upang maganap ang sariling pagkapuksa.

Verse 22

किमप्याराधयान्तं तु ध्यानसंमीलितेक्षणम् / ददर्शेशानमासीनं कुसुमषुरुदायुधः

Habang nagsasagawa ng pagsamba, nakita niya si Īśāna na nakaupo, nakapikit sa pagninilay; ang sandata niya’y mga palasong bulaklak.

Verse 23

एतस्मिन्नन्तरे तत्र हिमवत्तनया शिवम् / आरिराधयिषुश्चा गाद्बिभ्राणा रूपमद्भुतम्

Sa sandaling iyon, doon, ang anak na babae ni Himavat na si Girija, na may kahanga-hangang anyo, ay nagtungo upang sambahin si Shiva.

Verse 24

समेत्य शम्भुं गिरिजां गन्धपुष्पोपहारकैः / शुश्रूषणपरां तत्र ददर्शातिबलः स्मरः

Lumapit si Girija kay Shambhu na may handog na pabango at mga bulaklak; doon siya’y nakita ni Smara na napakalakas, na masigasig sa paglilingkod.

Verse 25

अदृश्यः सर्वभूतानान्नातिदूरे ऽस्य संस्थितः / सुमनोमार्गणैरग्र्यैस्स विव्याध महेश्वरम्

Di-nakikita ng lahat ng nilalang, tumayo siya nang hindi kalayuan; at sa pinakamainam na palasong bulaklak ay tinamaan niya si Maheshvara.

Verse 26

विस्मृत्य स हि कार्याणि बाणविद्धो ऽन्तिके स्थिताम् / गौरीं विलोकयामास मन्मथाविष्टचेतनः

Nang masugatan ng palaso, nalimutan niya ang mga gawain; sa isip na sinakop ni Manmatha, minasdan niya si Gauri na nasa malapit.

Verse 27

धृतिमालंब्य तु पुनः किमेतदिति चिन्तयन् / ददर्शाग्रे तु सन्नद्धं मन्मथं कुसुमायुधम्

Muling nag-ipon ng tibay ng loob at nag-isip, “Ano ito?”; at sa harap niya’y nakita niya si Manmatha, ang may sandatang bulaklak, na handang-handa.

Verse 28

तं दृष्ट्वा कुपितः शूली त्रैलोक्यदहनक्षमः / तार्तीयं चक्षुरुन्मील्य ददाह मकरध्वजम्

Nang makita iyon, nagalit si Shiva na may trishula, na may kapangyarihang sunugin ang tatlong daigdig. Binuksan niya ang ikatlong mata at sinunog si Makaradhvaja (Kamadeva).

Verse 29

शिवेनैवमवज्ञाता दुःखिता शैलकन्यका / अनुज्ञया ततः पित्रोस्तपः कर्तुमगाद्वनम्

Dahil sa gayong paghamak ni Shiva, nalungkot ang dalaga ng bundok (Parvati). Pagkaraan, sa pahintulot ng ama, nagtungo siya sa gubat upang magsagawa ng tapasya.

Verse 30

अथ तद्भस्म संवीक्ष्य चित्रकर्मा गणेश्वरः / तद्भस्मना तु पुरुषं चित्राकारं चकार सः

Pagkaraan, nang makita ang abo, si Citrakarma na panginoon ng mga gana ay gumawa mula sa abong iyon ng isang lalaking may pambihirang anyo.

Verse 31

तं विचित्रतनुं रुद्रो ददर्शाग्रे तु पूरुषम् / तत्क्षणाज्जात जीवो ऽभून्मूर्तिमानिव मन्मथः / महाबलो ऽतितेजस्वी मध्याह्नार्कसमप्रभः

Nakita ni Rudra sa harap niya ang lalaking may pambihirang katawan. Sa sandaling iyon ay nabuhay siya, na wari’y si Manmatha na nagkatawang-tao—makapangyarihan, maningning, at kasingliwanag ng araw sa katanghaliang-tapat.

Verse 32

तं चित्रकर्मा बाहुभ्यां समालिङ्ग्य मुदान्वितः / स्तुहि वाल महादेवं स तु सर्वार्थसिद्धिदः

Yakap siya ni Citrakarma sa dalawang bisig nang may galak at sinabi, “Anak, purihin mo si Mahadeva; siya ang nagbibigay ng katuparan sa lahat ng layon.”

Verse 33

इत्युक्त्वा शतरुद्रीयमुपादिशदमेयधीः / ननाम शतशो रुद्रं शतरुद्रियमाजपन्

Pagkasabi nito, itinuro ng may di-masukat na talino ang Śatarudrīya. Pagkaraan, habang inuusal ang japa ng Śatarudrīya, siya’y yumukod at nag-alay ng pagpupugay kay Rudra nang sandaang ulit.

Verse 34

ततः प्रसन्नो भगवान्महादेवो वृषध्वजः / वरेण च्छन्दयामास वरं वव्रे स बालकः

Pagkaraan, ang Bhagavān Mahādeva na may watawat ng toro ay nalugod at hinimok na pumili ng biyaya. Ang batang iyon ay humiling ng isang kaloob.

Verse 35

प्रतिद्वन्द्विबलार्थं तु मद्बलेनोपयोक्ष्यति / तदस्त्रशस्त्रमुख्यानि वृथा कुर्वन्तु नो मम

Para sa lakas laban sa katunggali, gagamitin niya ang aking sariling lakas; kaya’t ang kanyang pangunahing astra at sandata ay maging walang saysay laban sa akin.

Verse 36

तथेति तत्प्रतिश्रुत्य विचार्य किमपि प्रभुः / षष्टिवर्षसहस्राणि राज्यमस्मै ददौ पुनः

Sinabi ng Panginoon, “Gayon nga,” at tinanggap ang kahilingan; matapos magmuni-muni, muli niyang ipinagkaloob sa kanya ang paghahari sa loob ng animnapung libong taon.

Verse 37

एतद्दृष्ट्वा तु चरितं धाता भण्डिति भण्डिति / यदुवाच ततो नाम्ना भण्डो लोकेषु कथ्यते

Nang makita ang pangyayaring ito, sumigaw si Dhātā: “Bhaṇḍi! Bhaṇḍi!”; mula sa salitang iyon, siya’y tinawag sa mga daigdig bilang “Bhaṇḍa”.

Verse 38

इति दत्त्वा वरं तस्मै सर्वैर्मुनिगणैर्वृतः / दत्त्वास्त्राणि च शस्त्राणि तत्रैवान्तरधाच्च सः

Sa gayon, matapos siyang bigyan ng biyaya at mapalibutan ng lahat ng pangkat ng mga muni, ibinigay din niya ang mga banal na sandata at mga armas, at doon mismo siya naglaho.

Frequently Asked Questions

Agastya asks how Bhaṇḍāsura originated and how Tripurāmbikā defeated him; the chapter begins the etiological chain that links earlier Śaiva episodes (Dakṣa-yajña disruption), tapas/boon mechanics, and divine manifestations (Mohinī) to the later Bhaṇḍa narrative.

Mohinī appears as a “world-enchanting” form (jagan-mohana-rūpa) and the floral weapon-set signals Śākta symbolic warfare: conquest through attraction, mind, and subtle force—an anticipatory code for Lalitā’s theology rather than a purely martial inventory.

From the sampled material it functions primarily as origin-causality (nidāna) rather than a full vaṃśa catalog: it names key agents and settings (Himavat, Nārada, Rudrāṇī designation) that contextualize later genealogical or mythic developments.