Shloka 5
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
अंबिकानां मया प्रोक्ता योनयः स्वनस्पतेः / ताभिरेकत्वभूता भिस्त्रिविधाभिः स्ववीर्यतः
Transliteration
aṃbikānāṃ mayā proktā yonayaḥ svanaspateḥ / tābhirekatvabhūtā bhistrividhābhiḥ svavīryataḥ
Translation
Ipinahayag ko ang mga pinagmulan ng mga Ambikā bilang anyong vanaspati, ang banal na mga halaman. Sa sariling lakas, sila’y tatlo ang anyo ngunit nananatiling nagkakaisa.
Word by Word
अंबिकानाम्of the Ambikās
अंबिकानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअंबिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (Genitive), बहुवचन
मयाby me
मया:
Kartr (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन
प्रोक्ताःhave been stated
प्रोक्ताः:
Predicative (विधेय)
TypeVerb
Rootप्रोक्त (कृदन्त, √वच् वचने, प्र-उपसर्ग)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेयभावे
योनयःorigins/wombs
योनयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
स्वनस्पतेःof Svanaspati
स्वनस्पतेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्वनस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
ताभिःby/with those
ताभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
एकत्व-भूताःhaving become one/unified
एकत्व-भूताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकत्व (प्रातिपदिक) + भूत (कृदन्त, √भू सत्तायाम्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः: एकत्वभूत (तत्पुरुषः) ‘एकत्वं प्राप्ताः’
भिः(sandhi residue)
भिः:
—
TypeIndeclinable
Root(एभिः/ताभिः इत्यस्य पदच्छेदे अवशिष्टः भागः)
Formपाठभेद/सन्धिविच्छेद-अवशेष; ‘ताभिः ...’ इत्यत्र पुनरुक्त-भङ्गः
त्रिविधाभिःby the threefold (ones)
त्रिविधाभिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या) + विधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; समासः: त्रिविध (द्विगु/तत्पुरुषवत्) ‘त्रयः प्रकाराः यस्य’
स्व-वीर्यतःfrom/through their own potency
स्व-वीर्यतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootस्व (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘-तः’; समासः: स्ववीर्य (तत्पुरुषः)