Shloka 3
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
प्राप्तौषधिफलैर्देवः सम्यगिष्टः फलार्थिभिः / त्रिभिरेव कपालैस्तु त्र्यंबकैरोषधीक्षये
Transliteration
prāptauṣadhiphalairdevaḥ samyagiṣṭaḥ phalārthibhiḥ / tribhireva kapālaistu tryaṃbakairoṣadhīkṣaye
Translation
Nang matamo ang bunga ng mga halamang-gamot, ang mga naghahangad ng bunga ay sumamba sa Diyos nang wasto. Sa panahon ng pagkapawi ng mga halamang-gamot, ang handog kay Tryambaka ay ginagawa sa tatlong kapāla lamang.
Word by Word
प्राप्त-औषधि-फलैःwith the obtained medicinal fruits
प्राप्त-औषधि-फलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्राप्त (कृदन्त, √आप्/आपॢ लभे) + औषधि (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (करण/Instrumental), बहुवचन; समासः: औषधिफल (षष्ठी/तत्पुरुषः) ‘औषधीनां फलम्’, तदुपपद-विशेषण ‘प्राप्त-’
देवःthe god
देवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), एकवचन
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
इष्टःworshipped
इष्टः:
Karma (कर्म) / Predicative (विधेय)
TypeVerb
Rootइष्ट (कृदन्त, √यज् यागे)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘पूजितः/यष्टः’
फल-अर्थिभिःby those desiring fruit
फल-अर्थिभिः:
Kartr-karana (कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक) + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; समासः: फलार्थिन् (तत्पुरुषः) ‘फलम् अर्थयते इति’
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषण
एवindeed/only
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
कपालैःwith bowls/potsherds
कपालैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकपाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
तुbut/and
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (but/and)
त्र्यंबकैःwith the tryaṃbakas (three-bowled implements)
त्र्यंबकैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootत्र्यंबक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन
औषधि-क्षयेat the depletion of the herbs
औषधि-क्षये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootऔषधि (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः: औषधिक्षय (तत्पुरुषः) ‘औषधीनां क्षयः’