Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 17
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
यदा प्रजास्तु ताः सृष्टा न व्यवद्धत धीमतः / ततो ऽन्यान्मानसान्पुत्रानात्मनः सदृशो ऽसृजत
Transliteration
yadā prajāstu tāḥ sṛṣṭā na vyavaddhata dhīmataḥ / tato 'nyānmānasānputrānātmanaḥ sadṛśo 'sṛjata
Translation
Nang ang mga nilalang ay nalikha ngunit hindi umunlad sa pamamagitan ng karunungan ng marunong, lumikha siya ng iba pang mga anak na mula sa isip, na kawangis niya.
Word by Word
यदाwhen
यदा:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (when)
प्रजाःcreatures
प्रजाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/पक्षान्तर (but/indeed)
ताःthose
ताः:
कर्ता (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (referring to प्रजाः)
सृष्टाःcreated
सृष्टाः:
कर्तृविशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) → सृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (agreeing with प्रजाः)
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
व्यवद्धतarranged/ordered
व्यवद्धत:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवि+अव+धा/धि (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘set in order/arranged/divided’
धीमतःof the wise (one)
धीमतः:
सम्बन्ध (Genitive/Agent)
TypeNoun
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of the wise one’ (agent/possessor)
ततःthen
ततः:
सम्बन्ध/कालाधिकरण (Temporal relation)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, ‘then’
अन्यान्other
अन्यान्:
कर्मविशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (qualifying पुत्रान्)
मानसान्mind-born
मानसान्:
कर्मविशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘mental/mind-born’ (qualifying पुत्रान्)
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
आत्मनःof himself
आत्मनः:
सम्बन्ध (Genitive/possessor)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सदृशःsimilar (to him)
सदृशः:
कर्तृविशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘similar’ (qualifying implied subject सः)
असृजत्created
असृजत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद